Þungmálmar og brennisteinn í mosa á Íslandi 1990-2010 : áhrif iðjuvera

Skoða fulla færslu

Titill: Þungmálmar og brennisteinn í mosa á Íslandi 1990-2010 : áhrif iðjuveraÞungmálmar og brennisteinn í mosa á Íslandi 1990-2010 : áhrif iðjuvera
Höfundur: Alcan á Íslandi (álfyrirtæki) ; Norðurál ; Elkem Íslandi (fyrirtæki) ; Alcoa Fjarðaál ; Sigurður H. Magnússon 1945
URI: http://hdl.handle.net/10802/4567
Útgefandi: Náttúrufræðistofnun Íslands
Útgáfa: 04.2013
Ritröð: Náttúrufræðistofnun Íslands., Skýrslur ; NÍ-13003
Efnisorð: Efnamengun; Þungmálmar; Mosar; Vöktun; Brennisteinn; Álver; Járnblendi; Umhverfisáhrif
ISSN: 1670-0120
Tungumál: Íslenska
Tengd vefsíðuslóð: http://utgafa.ni.is/skyrslur/2013/NI-13003.pdf
Tegund: Skýrsla
Gegnir ID: 001307988
Athugasemdir: Unnið fyrir Rio Tinto Alcan á Íslandi hf. í Straumsvík, Norðurál ehf. á Grundartanga, Elkem Ísland ehf. á Grundartanga og Alcoa Fjarðarál ReyðarfirðiMyndefni: myndir, kort, línurit, töflur
Útdráttur: Hér á landi hefur frá árinu 1990 verið fylgst með magni þungmálma í tildurmosa, Hylocomium splendens, á fimm ára fresti. Þessar rannsóknir eru hluti af evrópsku vöktunarverkefni sem m.a. er ætlað að fylgjast með loftborinni mengun. Frá upphafi hefur styrkur Cd, Cr, Cu, Fe, Ni, Pb, V og Zn verið mældur víðs vegar um land og frá 1995 einnig As, Hg og S. Árið 2000 var vöktunin færð út og aukin við álverið í Straumsvík og í Reyðarfirði og árið 2005 einnig á Grundartanga. Meginmarkmið vöktunarinnar er að fylgjast með styrk efnanna hér á landi, lýsa dreifingu þeirra, kanna breytingar sem verða milli ára og meta mengun í nágrenni iðjuveranna.

Niðurstöður fyrir tímabilið 1990-2010 sýna að styrkur As hefur hækkað en styrkur S, Cd og Pb hefur lækkað. Styrkur annarra efna hefur verið breytilegur á milli ára (Hg, Cr, Fe, Ni, V, Zn) eða staðið í stað (Cu). Mikill munur er á styrk flestra efna eftir svæðum; yfirleitt lægstur á Vestfjörðum og Norðvesturlandi. Eftir útbreiðslu og uppruna má skipta efnunum í þrjá meginflokka: a) As, Ni og S sem öll berast frá iðjuverunum og sum að hluta frá eldvirkni og jarðhitasvæðum, b) Cr, Cu, Fe og V sem eiga uppruna að mestu úr áfoki og c) Cd, Pb, Zn og Hg sem berast hingað um langan veg og/eða frá þéttbýlissvæðum hér á landi. Starfsemi iðjuveranna hækkar styrk Pb og Cd staðbundið og líklega einnig styrk Cr, Cu, Fe og V. Við Straumsvík hækkar iðnaðarstarfsemi austan álversins styrk flestra efna, einkum þó Zn og Pb.

Út frá mældum styrk voru fundin bakgrunnsgildi og reiknaðir mengunarstuðlar fyrir einstök efni á landinu. Samkvæmt þeim er mengun As og Ni vegna iðjuvera nokkur við verksmiðjurnar í Reyðarfirði og á Grundartanga en veruleg við Straumsvík. Brennisteinsmengun við iðnaðarsvæðin þrjú telst engin eða aðeins vísbending um mengun.

Suðaustan við álverið í Straumsvík er styrkur Cr, Cu, Cd og Zn það hár að mengun telst veruleg. Blýmengun er þar enn hærri, eða mjög mikil. Þessi hái styrkur er aðallega rakinn til iðnaðarstarfsemi austan við álverið.

Við sýnatöku árið 2010 varð vart við skemmdir á mosa á sunnanverðu landinu sem að mestu eru raktar til goss í Eyjafjallajökli fyrr á árinu. Mosaskemmdir við Reyðarfjörð eru hins vegar raktar til mengunar frá álverinu.


Skrár

Skrá Stærð Skráartegund Skoða
NI-13003.pdf 17.81Mb PDF Skoða/Opna

Þetta verk birtist í eftirfarandi flokki:

Skoða fulla færslu

Leita


Fletta