Rithringur.is

Smásögur 2013

,,Þetta var síðasti dagur lífs míns.”

Hildur Hafdís Þorbjörnsdóttir

2.sæti í keppninni um bestu bókarkápuna.

Rithringur.is

Smásögur 2013

(c) höfundar

Útgefandi: Rithringur.is útgáfa

Auður A. Hafsteindóttir, Árný Stella Gunnarsdóttir, Birgir Rúnar Davíðsson, Einar Leif Nielsen, Elísabet Kjerúlf, Fjalar Sigurðarson, Hákon Gunnarsson, Hildur Enóla, Ingibjörg Elsa Björnsdóttir, Jón Páll Björnsson, Júlíus Valsson, Ragnar Örn Steinarsson, Róbert Marvin Gíslason, Rósa Grímsdóttir, Sigrún Erla Hákonardóttir, Sigurður Blöndal, Sirrý Sig og Svana Bjarnadóttir.

Útgáfustaður: Reykjavík 2013

Umsjónarmenn verksins: Rósa Grímsdóttir og Auður A. Hafsteinsdóttir

Prófarkalestur: Ingibjörg Elsa Björnsdóttir

Kápuhönnun: Júlíus Valsson

Topp 6 myndir úr kápukeppni 2013: Hildur Hafdís Þorbjörnsdóttir, Róbert Marvin Gíslason, Júlíus Valsson og Fjalar Sigurðarson.

Uppsetning fyrir rafbók: Rósa Grímsdóttir

ISBN: 978-9935-9122-6-8

Heimasíða útgáfunnar: http://www.smasogur.com

Öll réttindi áskilin

Bók þessa má ekki afrita með neinum hætti, svo sem ljósmyndun, prentun, hljóðritun eða á annan hátt, að hluta eða í heild, án skriflegs leyfis útgefanda.

Efnisyfirlit

Höfundayfirlit

Rithringur.is

Um Rithringinn

Kápukeppni 2013

Erindi

Ást Eilífs

Hugarheimur rithöfundarins

Sá guli

Það dýrmætasta sem við eigum

Síðasti dagurinn

Kvöldverðurinn

Skipperinn

Svörtu djöflarnir

Ævistarfið

Það er lausn á þessu líka

Hræðsla

Biðin — svipmynd

Fjólublár álfur

Líf

Síðasti dagur lífs míns

Drekinn

rjúpan...

Samvinnusögurnar (MÁD)-Formáli

MÁD 1

MÁD 2

Eftirmáli

Höfundayfirlit

Fjalar Sigurðarson

Árný Stella Gunnarsdóttir

Auður A. Hafsteinsdóttir

Ragnar Örn Steinarsson

Rósa Grímsdóttir

Birgir Rúnar Davíðsson

Elísabet Kjerúlf

Júlíus Valsson

Sirrý Sig

Einar Leif Nielsen

Hildur Enóla

Ingibjörg Elsa Björnsdóttir

Hákon Gunnarsson

Svana Bjarnadóttir

Róbert Marvin Gíslason

Sigrún Erla Hákonardóttir

Jón Páll Björnsson

Sigurður Blöndal

Rithringur.is

Í desember 2012 kom út fyrsta smásagnasafn Rithringsins, Smásögur 2012. Við kynnum nú með stolti annað smásagnasafnið  Rithringur.is, Smásögur 2013: „Þetta var síðasti dagur lífs míns“. Hér er að finna 20 sögur, þar af tvær samvinnusögur, eftir 18 meðlimi Rithringur.is. Í síðustu bók var hugtakið „samvinna“ ofarlega á baugi fremur en samkeppni, enda var þá keppst við að gera allar sögurnar útgáfuhæfar og höfum við það enn að leiðarljósi. Hugtakið „samvinna“ er nú  tekið enn lengra því nú byrja allar sögurnar á sömu setningunni:„Þetta var síðasti dagur lífs míns.’’

Fram komu ótrúlega skemmtilegar og fjölbreyttar sögur allt frá drama, raunsæi, spennusögum, fantasíum og fleira. Allir ættu því  að geta fundið sögur við sitt hæfi. Misjafnt er þó hvort sögumaður muni enda líf sitt í lok hverrar sögu eða hvort að hann haldi að þetta sé síðasti dagur lífs hans. Hugmyndaauðgin er því mikil og margar sögurnar eru  grátbroslegar. Safnið fjallar því um lífsviljann og óttann við hið óþekkta sem býr í manninum. Hvað bíður okkar eftir þetta líf? Erum við reiðubúinn þegar sá tími kemur? Hvað ef við vitum fyrirfram að þetta verði síðasti dagur lífs okkar? Hvað er það sem hræðir okkur svona? Höfundar þessa smásagnasafns kafa ofan í þessa tilfinningu og  er útkoman stundum hádramatísk og á köflum sprenghlægileg.  Samvinnusögurnar eru sérstaklega athyglisverðar í þessu dramatíska samhengi.

Það er okkar helsta ósk að þið munið njóta lestrarins og að sögurnar fái ykkur til vökna um augun, veltast um af hlátri og finna fyrir spennu og ótta á víxl.

Fyrir hönd Smásögur 2013

Rósa Grímsdóttir

Stjórnandi

Um Rithringinn

Rithringurinn (http://www.rithringur.is) er systurvefur heimasíðunnar http://www.critiquecircle.com/en íslenska útgáfan var opnuð fyrir almenningi 1. febrúar 2003 kl 23:30.  Jón Bjarnason hannaði vefinn.  Sigrún Erna Geirsdóttir og Hulda Bjarnadóttir unnu mesta efnið á vefnum og sáu um prófun og almannatengsl.  Sérstakar þakkir fær Rúnar Helgi Vignisson fyrir nafnið "Rithringur". (fengið af http://www.rithringur.is/about.asp)

Ekkert sem er birt á rithringnum telst opinber birting og því geta meðlimir andað rólega óttist þeir ritstuld, þar sem rithringur.is er með dagsetningu sem sannar hvenær verk voru sett inn og hver er höfundurinn, en hver einn verður að skrá sig með fullu nafni þó að notendanöfn geti verið alls konar.

Á rithringur.is kennir ýmissa grasa, þar eru greinar um ýmisleg ritlistartengd mál, bókagagnrýni, reglur, ritlistaræfingar og allt það sem ritlistarhugurinn girnist.  Þarna er hægt að birta kafla úr sögum, jafnt sem smásögur og greinar.

Nokkrir landsþekktir höfundar eru virkir á rithringur.is og má þar nefna Viktor Arnar Ingólfsson sem var einn af höfundunum í smásagnasafninu 2012.  Hann hefur auk þess haldið fyrirlestur í Ritsmiðjunni sem hefur verið haldin á vegum rithringur.is og bókasafns Kópavogs.

Í ritsmiðjunni hefur rithöfundurinn Arndís Þórarinsdóttir tekið að sér að kenna ýmislegt, sem dæmi má nefna hvernig skal skrifa samtöl, lýsingar og byrja í sjálfútgáfu.  Annar af þekktu útgefnu rithöfundunum sem er enn virkur á rithringur.is er Ágúst Borgþór Sverrisson, sem hefur gefið út sex skáldverk en hans fyrsta kom út 1988.  Síðasta bók hans Stolnar stundir fékk einróma lof gagnrýnenda.  Rithringur.is er þó ekki einungis staður fyrir rithöfunda heldur eru líka útgefendurnir og höfundarnir frá Óðinsauga og Rúnatýr meðlimir á hringnum.

Rithringurinn var 10 ára þann 1.febrúar 2013 og að sjálfsögðu var haldið upp á stórafmælið það með pombi og prakt, fyrst með útgáfuteiti Smásögur 2012 sem haldið var í heimahúsi og í lok mánaðarins á veitingastaðnum Horninu. Ásamt því að slá upp tveimur veislum efndi Rithringurinn til smásagnakeppni þar sem þemaið var Skáldalíf.  Vinningshafinn, Fjalar Sigurðarsson ásamt nokkrum höfundum þeirra sagna sem vermdu efstu sex sætin eru með sögur í þessari bók.

Á þeim tíu árum sem Rithringur.is hefur starfað, hafa meðlimir fengið samning hjá forlagi, gefið út sjálfir, stofnað forlög, fengið birtar eftir sig sögur í tímaritum og borið sigur úr bítum í keppnum á borð við Ástarsagnasamkeppni Vikunnar, Gaddakylfunnar, barnadraugasögukeppnina Draugar úti í Mýri og jólasmásagnakeppni Fréttablaðsins.

Rithringsmeðlimir eru því iðnir við kolann og ekki annað hægt en að segja að Rithringur.is sé sannarlega staðurinn til þess að byrja þessa löngu ferð á því sem við viljum kalla á ritsvellinu, frekar en því sem í daglegu tali er kallað á ritvellinum.

Kápukeppni 2013

Frá 30.apríl til 1.maí, var haldin samkeppni um bókakápuna sem var í tveimur lotum og stóð í tvo sólarhringa, frá miðnætti til miðnættis.  Alls bárust inn 28 tillögur og var þeim fækkað niður í Topp 6 og vinningskápan valin úr þeim flotta hópi.  Keppnin var opin öllum rithringsmeðlimum, bæði til að senda inn og kjósa en seinni atkvæðisgreiðslan var opin fyrir almenning á facebook.  Landsmenn tóku vel undir þessa nýjung en alls bárust 175 atkvæði og þökkum við öllum kærlega fyrir að kjósa.  Einn höfunda í bókinni og stjórnandi Smásögur 2012, Júlíus Valsson stóð upp sem sigurvegari.  Auk vinningskápunnar og tilsíðunnar er hér hægt að sjá allar kápurnar sex sem komust í úrslitin.

Fjalar Sigurðarson

Fjalar Sigurðarson fæddist árið 1979 í Reykjavík. Hann sleit barnsskónum í Laugarneshverfinu og gekk svo í Menntaskólann í Reykjavík. Hann stefndi á flugmennsku eða tónlistarkennslu eftir stúdentsprófið en fór að lokum í verkfræði og lauk meistaragráðu frá Háskóla Íslands árið 2009.

Í ritlistinni er hann að stíga sín fyrstu skref og er rétt rúmt ár síðan hann hripaði fyrstu orðin niður á blað. Vorið 2012 sat hann námskeið hjá Þorvaldi Þorsteinssyni í skapandi skrifum og um haustið námskeið í ritlist hjá Önnu Heiðu Pálsdóttur í Endurmenntun Háskóla Íslands. Hingað til hefur honum tekist að klára fjórar smásögur, er með nokkrar enn í vinnslu og fleiri sem bíða á hliðarlínunni eftir að vera skrifaðar.

Hann skráði sig á Rithringinn sumarið 2012 en varð ekki virkur meðlimur fyrr en á haustmánuðum og hefur ekki linnt látunum í skrifum og rýni síðan. Sá vettvangur sem Rithringurinn skapar hefur öðru fremur orðið til þess að Fjalar hefur haldið einbeitingu í skrifum því ritlistin er sú grein sköpunar sem hann stefnir á langtímasamband með. Fjalar stefnir á meistaranám í ritlist í Háskóla Íslands haustið 2013.

Fjalar er með söguna Erindi í Smásögur 2013.

Erindi

Höfundur: Fjalar Sigurðarson

,,Þetta var síðasti dagur lífs míns. Tilveran hafði lit sínum glatað fyrr en ég ætlaði. Undir kvöld var allt orðið grátóna og dauft. Að lokum lá lík mitt illa leikið í húsasundi rétt neðan við klúbbinn...”

Það hafði kostað Önnu svita og tár að berja endinn saman. Málsgreinin sat einhvern veginn ekki vel en hún lét hana samt standa. Hún leit upp frá tölvunni, út um gluggann og sá bláma morgunsins vaxa úti við sjóndeildarhringinn. Inn um rifu á glugganum heyrði hún tíst í leðurblökum sem voru að veiða sér mölflugur. Það átti fljótlega eftir að hljóðna. Henni fannst gott að vakna snemma, helst fyrir sólarupprás, fá sér kaffibolla og setjast við skriftir. Niðri á strönd voru tveir gamlir og grjótharðir lífskúnstnerar mættir til að ganga frá netum í lítinn árabát útbúnum nýtískulegum utanborðsmótor. Hún hafði oft gengið niður í fjöru til þeirra og spjallað við þá þegar þeir komu inn eftir róðra. Fróðleikur um hafið og lífið vall venjulega botnlaust upp úr þeim auk þess sem þeir þekktu alla þá sem skipti máli að leggja lag sitt við á eyjunni. Þegar aflinn var góður og vel lá á þeim, misstu þeir oft út úr sér svæsnar kjaftasögur sem snertu fyrirmenni eyjunnar og tengsl þeirra við mafíuna uppi á meginlandinu. Sjóinn sóttu þeir af áhuga en ekki þörf því báðir voru þeir sterkefnaðir. Eflaust voru þeir vel tengdir mafíunni því fáir urðu ríkir á eyjunni án þess að hún ætti þar einhvern hlut að máli.

Anna bjó á besta stað suður af Olbia, á austurströnd Sardiníu. Henni líkaði vel hversu afskekktur staðurinn var án þess þó að vera of langt frá helstu samgönguleiðum. Grænblár sjórinn, kyrrðin, melónugarðurinn og karlarnir í fjörunni gáfu staðnum þokka og lífinu gildi. Einstaka ævintýri með syni slátrarans í bænum skemmdu heldur ekki fyrir en lengra náði félagslíf hennar varla. Karlarnir höfðu margoft boðið henni að koma í veislur með sér en það þýddi kynni við fleira fólk á eyjunni og margt af því valdamikið. Því fylgdi áhætta sem gat bundið enda á starfsferil hennar svo hún lét það ekki eftir sér.

Anna greip létta hneppta peysu af stólbaki um leið og hún gekk út að sinna melónugarðinum. Skylduverkin voru fá en jarðvegurinn mátti alls ekki þorna upp á meðan fræin voru að spíra og skjóta rótum. Þegar kom að uppskeru tók hún lítinn hluta hennar fyrir sig og setti í kalda geymslu í kjallara hússins. Restina fór hún með á markaðinn í Olbia og seldi þar af bás. Umstangið í kringum melónurnar var skemmtileg tilbreyting frá öðrum verkefnum. Afrakstur sölunnar setti hún venjulega í umslag og skildi eftir hjá hjálparsamtökum í Olbia.

Rétt fyrir ellefu kveikti hún á útvarpi sem stóð á milli blómapotta á hillu utan á húsinu. Hún stillti á langbylgju, 250,5 kílórið. Suð var það eina sem hún heyrði. Ef henni barst erindi á annað borð þá gerðist það aðeins milli ellefu og tólf, fyrir hádegi. Hún hlustaði ekki eftir erindum um helgar. Á meðan útvarpið suðaði lágvært fékk hún sér kaffi og cornetto og fletti í gegnum dagsgömul blöð af meginlandinu. Mest púður hafði farið í afsögn Benedikts XVI páfa síðustu vikurnar og vangaveltur um ástæður hennar voru reifaðar, blaðsíðu eftir blaðsíðu. Öllu jöfnu bar þó mest á erkigosa allra erkigosa, Silvio Berlusconi, í dagblöðum og gulu pressunni á Ítalíu. Hugmyndaauðgi hans þegar kom að lágkúru stóð skáldskap yfirleitt framar og þökk sé hinu alræmda blaði La Republica missti Anna ekki af neinu sem gerðist í lífi hinna ríku og frægu á Ítalíu.

Suðið í útvarpinu hljóðnaði. Anna veitti því strax athygli, beið og hlustaði. Lag sem hún þekkti vel fór að hljóma, Somewhere beyond the sea með Bobby Darin, uppáhalds útsetningin hennar:

Somewhere beyond the sea

Somewhere waitin' for me

My lover stands on golden sand

And watches the ships that go sailin'

Nú var morgunninn mun betri fyrir vikið því hún átti erindi upp á meginlandið. Hún slökkti á útvarpinu, skutlaði restinni af kaffinu í sig og fór inn. Það voru nokkur atriði sem hún þurfti að undirbúa áður en hún færi af stað. Ferjan lagði ekki af stað til Civitavecchia fyrr en seint um kvöldið svo tíminn var nægur. Hún var spennt.

Aðalgata Olbia sýndi lífsmark þegar Anna mjakaðist niður hana á Ásnum, 1983 módeli af Fiat Uno, í áttina að höfninni. Gatan var þröng af aðalgötu að vera og bauð ekki upp á mikið athafnapláss. Bærinn yrði seint kallaður perla Miðjarðarhafsins enda þjónaði hann aðallega hlutverki ferjubæjar fyrir eyjuna. Hún fann stæði nálægt Molo Brin sem ekki var í húsasundi. Þjófnaður á þessu svæði var stórt vandamál. Gömlu ljótu bílarnir voru meira að segja hreinsaðir að innan ef þeim var lagt yfir nótt í húsasundum í bænum. Það eina sem þjófarnir tóku ekki voru áklæði og mottur. Hún skildi bílinn eftir ólæstan. Engu var til að stela úr honum.

Inni á Molo Brin kom Paolo aðvífandi um leið og hann sá hana í dyragættinni.

,,Anna bella, bona sera!”

,,Bona sera, Paolo!“ Anna brosti og kyssti hann á hvora kinn. “Hvernig hefur uppáhalds þjónninn minn það í dag?” Staðurinn og Paolo voru einn af hennar föstu punktum í tilverunni þegar hún átti erindi upp á meginlandið og þurfti að bíða þess að ferjan legði úr höfn.

,Alveg einstaklega vel, þakka þér fyrir.” Paolo ljómaði eins og fullt tungl. ,,Hvernig gengur með bókina, ef ég má vera svo frakkur að spyrja?” spurði Paolo auðmjúkur og horfði á hana spenntur.

,,Bara vel, ég á einungis eftir að drepa aðal söguhetjuna mína.” Anna setti upp brosgrettu.

,,Hahaha...” Paolo hló létt en virtist svo átta sig og varð skyndilega alvarlegur. ,,Ætlarðu að drepa aðal söguhetjuna?” Honum virtist ekki standa á sama.

,,Kannski..., kemur allt í ljós. Það fer sennilega bara eftir því hvernig liggur á mér þegar ég klára söguna.” Anna brosti stríðnislega.

,,Ahaa, mjög spennandi! Og ertu þá kannski að hitta útgefandann þinn í Róm á morgun?” Paolo var slyngur í að veiða upplýsingar upp úr fólki, hún var búin að sjá það.

,,Já,” Anna brosti, ,,hann segist vera búinn að ganga frá samningi við þýska risaútgáfu og peningarnir sem ég fæ eru alveg til að drepa fyrir.”

Paolo glotti og brast svo í yfirborðskenndan hlátur.

,,Frábært! Bella, hvað get ég gefið þér að borða í kvöld?”

,,Bara þetta sama, Paolo minn.” Þrátt fyrir skjallið, smjaðrið og vingjarnlegheitin þá var eitthvað við Paolo sem truflaði hana. Hún var ekki búin að átta sig á hvað það var.

Klukkan hálf tíu var opnað fyrir umferð farþega og bíla í ferjuna. Anna kom Ásnum fyrir í bílastæði við höfnina og fór um borð. Veðrið var gott og sjórinn til friðs svo nóttin um borð hlaut að verða þægileg. Þegar henni barst erindi þá var það alltaf á meginlandinu og það þýddi ferðalag með ferjunni. Ef sinna þurfti erindi á Sardiníu, kom einhver af meginlandinu til að fylgja því eftir. Hún fann fyrir mikilli spennu og tilhlökkun.

Bryggjustarfsmaður í skítugum vinnugalla með sígarettu í munnvikinu leysti landfestar og kallaði að því loknu upp til stýrimannsins sem hékk hálfur út um glugga í brúnni og hafði gætur á bryggjunni. Ferjan skreið af stað í austurátt undir vökulum augum máva sem stóðu sína reglubundnu vakt á bryggjupollunum.

Í Civitavecchia gekk Anna stálslegin frá borði eftir biksvart morgunkaffi og bakkelsi í kaffiteríu ferjunnar. Bílar tíndust hver af öðrum rólega út úr ferjunni og óku í halarófu eftir stikuðum brautum út af hafnarsvæðinu. Klukkan var rétt að verða sex að morgni og ennþá myrkur. Hún hafði allan daginn til stefnu því ferjan átti ekki að fara til baka fyrr en seint um kvöldið.

Blá Fiat Panda, árgerð 1996, var þar sem hún átti að vera, í horni bílastæðisins hjá miðasölunni. Önnu líkaði vel við Pöndurnar, þær höfðu alltaf reynst henni vel. Hún vissi varla hvernig bílar sem framleiddir voru eftir 1996 litu út að innan því þeir sem hún notaði urðu að vera lítt áberandi, gamlir og falla inn í fjöldann. Á Ítalíu kom ekkert annað til greina en Fiat. Af þeim var nóg til á götunum.

Anna tók stakan lykil úr veskinu, leit gaumgæfilega en snöggt í kringum sig, opnaði bílinn og smeygði sér inn. Lykillinn var sérsmíðaður fyrir hana og gekk að öllum eldri Fiat Panda bílum á Ítalíu. Þægilegt og einfalt. Hún lokaði dyrunum og leit til öryggis í aftursætið til að fullvissa sig um að hún væri ein. Með annarri hendi þreifaði hún undir bílstjórasætið og dró þaðan stórt brúnt umslag merkt Erindi. Eftirvæntingartilfinning hríslaðist um hana alla. Hún fékk gæsahúð. Umslagið var límt aftur og auk þess innsiglað á gamla mátann með rauðu vaxi og einföldu sporöskjulaga merki sem mótaði ,,V” í vaxið. Hún reif umslagið upp. Úr því kom mynd og lítill miði.

Myndin var nærmynd af miðaldra manni í jakkafötum með skjalatösku á gangi niður fjölfarna götu, að öllum líkindum í stórborg. Hann var frekar lágvaxinn, með örþunnt svart hár yfir kollinn en þykkara í hliðunum, með gleraugu á nefi sem skagaði út og dökka skeggrót. Af því sem hægt var að ráða af andlitsdráttum hans og fasi á myndinni var hann kaupsýslumaður eða lögfræðingur, sennilega af ódýrari gerðinni. Hann talaði í síma og var mjög einbeittur. Anna hafði oft átt erindi við þessa manngerð áður. Á miðanum stóð einfaldlega:

Jean Mathis verður á

Baccano

Via delle Muratte

2300137

Roma

milli 18:30 – 20:30 í kvöld

Hún gæti náð honum þegar hann yfirgæfi veitingastaðinn, borið upp erindið, ekið síðan til baka til Civitavecchia og náð ferjunni aftur til Sardiníu fyrir miðnætti. Nú var bara að aka til Rómar, finna sér gott kaffihús og eyða deginum þar við undirbúning og skriftir fram undir kvöld.

Upp úr hádegi fór að hellirigna. Anna fann sér afdrep á kaffihúsi nokkrum götum frá Via delle Muratte. Hún gekk einn hring um hverfið og kynnti sér aðstæður við Muratte. Rigningin hafði ýmsa kosti fyrir erindi hennar og hún ákvað að nýta tækifærið og gera dálítið sem hún hefði aldrei gert áður.

Rétt fyrir átta tók Anna sig til. Sem betur fer hafði Pandan allt að geyma sem hún mögulega þurfti fyrir svona erindi, þar á meðal kápu og regnhlíf. Hún setti upp andlitið, tók hárið saman í tagl, klæddi sig fagmannlega í kápuna og sett upp sólgleraugu undir dynjandi undirspili rigningarinnar. Í hægri kápuvasann stakk hún leynivopni kvöldsins, leit síðan í baksýnisspegilinn og tók stöðuna á útlitinu. Allt var eins og það átti að vera. Hún gat varla beðið. Þegar tími var kominn, gekk hún rösklega í skjóli regnhlífar yfir til Baccano.

Þarna var hann álengdar inni á veitingastaðnum sem var lítt setinn þetta kvöldið. Hann sat við borð nálægt glugganum með einmana kaffibolla fyrir framan sig. Það var eitthvað aumkunarvert við hann. Hann hlaut að vera lögfræðingur en ekki kaupsýslumaður. Kaupsýslumenn kunnu að bera sig vel. Þeir voru oftast glæsilega klæddir, sérstaklega á almannafæri. Þessi maður var ekki svo glæsilegur. Eftir nokkra bið gerði hann loks upp reikninginn, klæddi sig í jakka og gekk út. Hann staðnæmdist undir skyggni fyrir utan innganginn og skimaði út í þéttofna rigninguna. Anna gekk ákveðið til hans, regnhlífin í vinstri hendi og hægri hendin í frakkavasanum. Hún staðnæmdist í seilingarfjarlægð frá honum.

,,Herra Mathis?” Anna brosti.

,,Ha... já, það er ég.” Maðurinn var bæði undrandi og álkulegur á svipinn. Hann hagræddi gleraugum sem héngu á nefi hans.

,,Ég er með erindi til þín frá Kardínálanum.” Anna passaði brosið svo hún fengi örugglega alla hans athygli.

,,Hvað vill hann? Ætlar hann að gefa sætið eftir? Það væri þá dagurinn til að fíflið skildi hvað honum væri fyrir bestu.” Það var fyrirlitning í rödd hans sem hann gerði enga tilraun til að leyna. Bros Önnu virtist ekki gera mikið fyrir hann. Kannski var hann geldur.

,,Hann biður þig að fyrirgefa sér.” Rödd Önnu var yfirveguð. Hún hafði oft áður sagt nákvæmlega þessi sömu orð. Hún vissi hvers Kardínálinn ætlaðist af henni. Hún hafði aldrei klárað erindi á þennan hátt en núna voru aðstæður fullkomnar, enginn á ferli og hávaðinn í rigningunni var yfirgnæfandi. Þetta var eins og í gamaldags bíómynd. Fullkomið.

,,Fyrir hvað á ég akkúrat að fyrirgefa honum?” Hann brýndi raustina og hagræddi gleraugunum aftur á nefinu. ,,Ekki að ég trú því að mín fyrirgefning ein og sér bjargi honum frá því að stikna í helvíti. Hann á óuppgerðar sakir við svo marga að jafnvel djöfullinn myndi blygðast sín.” Djúpstæð fyrirlitning í garð Kardínálans var núna bersýnileg í öllu hans fasi. Það hafði ávallt andað köldu milli kardínála kirkjunnar og Jesúítareglunnar, sem hann tilheyrði og var í forsvari fyrir í Róm. Mörg hundruð ára saga kergju og andúðar.

,,Þetta...” Anna glotti grimmilega.

Þrír dynkir þutu út í heiminn en rákust á rigningarvegg og féllu flatir í pollana. Enginn heyrði þá.

Mathis stóð og horfði eitt augnablik á Önnu, stjarfur, með opinn munninn og leit niður. Þrjú fínleg göt voru á jakkanum hans, rétt við hjartastað. Hann greip með hægri höndinni inn undir jakkann og tók hana svo jafnskjótt til baka. Hún var alblóðug. Hann starði á Önnu eins og hann ætlaði að segja eitthvað en kom ekki upp orði. Anna greip hann um leið og hann hneig niður. Hann starði stjörfum augum á hana og hún svaraði með köldu brosi um leið og hún lagði hann gætilega niður á stéttina. Hún leit í kring um sig. Enginn var á ferli. Rigningin buldi á höfði hans sem lá út fyrir skyggnið á stéttinni. Anna leit snöggt aftur í kringum sig, stóð upp og gekk ákveðnum skrefum í burtu. Enginn virtist hafa séð það sem fór fram svo hún þurfti ekki að hafa mikið fyrir því að láta sig hverfa. Allar flóttaleiðir í hverfinu hafði hún kortlagt á kaffihúsinu. Hún tók hægri beygju inn næsta húsasund og var horfin. Fljótlega fann hún Pönduna og gekk úr skugga um að enginn hefði elt hana. Hún beið ekki boðanna heldur hraðaði sér út úr Róm og aftur til Civitavecchia.

Hún glotti alla leiðina og leit öðru hvoru á frakkann sem lá í farþegasætinu. Myndarlegt svart gat var hægra megin á honum eftir byssukúlurnar; þrjár kúlur í hjartastað, fullkomið dagsverk við fullkomnar aðstæður. Því miður yrði hún að farga frakkanum þó hún vildi eiga hann sem minjagrip.

Ferjan beið við bryggjuna þegar hún kom til Civitavecchia. Pandan fór í sama stæði og áður. Hún yrði sótt af eftirmálafulltrúa Kardínálans, hreinsuð og komið í geymslu. Sami bíllinn var aldrei notaður tvö skipti í röð svo önnur Panda, í nýjum lit, myndi bíða hennar fyrir næsta erindi. Anna gekk um borð í ferjuna. Nóttin sveif á með djúptóna hljóðum frá vélum skipsins sem hún þekkti mæta vel.

Ásinn var á sínum stað við höfnina þegar Anna kom úr ferjunni snemma daginn eftir. Á leiðinni í gegnum bæinn sá hún hvar Filippo, hinn fjallmyndarlegi sonur slátrarans, arkaði í makindum sínum upp aðalgötuna, sennilega á leið til föður síns til að taka á móti hráefni dagsins. Anna hægði ferðina, hallaði sér yfir farþegasætið og skrúfaði niður rúðuna.

,,Filippo,” kallaði hún til hans “hvað er að frétta af uppáhalds slátraranum mínum?”

,,Hey! Bella mía, allt gott bara.” Hann vippaði sér upp að bílnum um leið og Anna lagði honum hálfum upp á gangstéttina. ,,Ég hélt að pabbi væri uppáhalds slátrarinn þinn?” Filippo glotti og renndi höndunum í gegnum svart vatnsgreitt hárið. Undir fráhnepptri hvítri skyrtu glitti í veglegt hálsmen úr gulli.

,,Nee, ég er lítið fyrir gamalt kjöt. Ég vil hafa mitt ungt.” Anna horfði á hann sposk á svip. Hann hló kjánalega og renndi hendinni aftur í gegnum hárið. ,,Ef þér leiðist í kvöld þá máttu alveg kíkja í heimsókn til mín.”

,,Það gæti bara verið.” Hann iðaði og brosti eins og barn í sælgætisverslun.

,,Flott, sé þig í kvöld, gæðingur.” Anna blikkaði slátrarasoninn sem bætti bara í brosið.

,,Ciao, bella.” Filippo veifaði létt í kveðjuskyni þegar Anna ók í burtu.

Dagurinn leið hratt við förgun sönnunargagna og umhirðu í melónugarðinum. Áður en Anna vissi af var honum tekið að halla, ljósaskiptin liðu hjá í öllum sínum endalausu litatónum og húmið lagðist yfir eyjuna. Anna átti sér forskrift að góðri kvöldstund sem klikkaði sjaldnast: hneppt prjónapeysa, rauðvínsglas og Kind of Blue plata meistara Miles Davis undir nálinni. Nú vantaði bara Filippo í sófann, vatnsgreiddan og í fráhnepptri hvítri skyrtu.

Anna velti rauðvínsglasinu fyrir sér. Atburðir nýliðins kvölds fóru í gegnum huga hennar. Allt hafði gengið fullkomlega upp. Fullkomlega. Venjulega náði hún viðfangsefnum sínum í meira einrúm og stakk þá með hnífi eða eitraði fyrir þeim. Í þetta skipti hafði hún gripið tækifærið og notað litla byssu með hljóðdeyfi í jakkavasa og það í grenjandi rigningu. Þessi sena var svo sígild að hún varð að skrifa hana inn í söguna:

,,Þetta var síðasti dagur lífs míns. Tilveran hafði lit sínum glatað fyrr en ég ætlaði. Sundurskotið lík mitt lá fyrir framan veitingastaðinn og yfir mér stóð fögur kona sem veitt hafði mér koss dauðans. Átti ég það skilið?”

Anna hrökk upp úr þönkum sínum þegar barið var að dyrum. Slátrarasonurinn var örugglega mættur. Hún smellti sér í inniskó, tók rauðvínsglasið og fór til dyra.

,,Paolo...” sagði hún undrandi þegar hún sá hver var mættur til hennar ,,hvað ert þú að gera hér?”

,,Bona sera Anna bella, þetta er fallegt kvöld.” Paolo tvísté og virkaði vandræðalegur.

,,Já svo sannarlega,” sagði Anna og brosti og bætti við ,, er eitthvað sem ég get hjálpað þér með?”

,,Já, ég er með erindi til þín frá bókaútgefandanum þínum.” Paolo virkaði ennþá vandræðalegri.

,,Ha, já?” Anna vissi ekki hvað honum gekk til því hún hafði ekki ennþá fundið sér bókaútgefanda. Henni stóð ekki á sama.

Svipur Paolo breyttist í einni svipan.

,,Hann biður þig að fyrirgefa sér...” Paolo horfði beint í augu Önnu og glotti grimmilega um leið og hann hleypti af.

Árný Stella Gunnarsdóttir

Árný Stella Gunnarsdóttir er 21 árs þýsku- og rússneskunemi við Háskóla Íslands. Hún var síðust í sínum bekk að læra að lesa og skrifa, en þegar það loksins tókst varð hún óstöðvandi. Mesti áhrifavaldurinn í skrifum Árnýjar var Rithringurinn, en segja má að hún hafi alist þar upp og lært af öðrum meðlimum allt sem hún kann. Hvatning þeirra dreif hana áfram.

Árný varð ástfangin af íslenskunni um tíu ára aldurinn, vann einhverntímann ljóðakeppni Fellaskóla á degi íslenskrar tungu og fékk að lesa upp frumsamin ljóð við ýmsar athafnir. Síðar fylgdu hjákonurnar enska, þýska, rússneska, danska og japanska í kjölfarið, en Árný hefur einnig átt í daðurslegu sambandi við ítölsku, frönsku og kínversku. Auk þess að dunda sér við skáldsagnaskrif, ljóðasmíðar og smásagnagerð horfir Árný á breska grínspjallþætti, les og drekkur ógrynnin öll af gómsætu eplatei.

Árný tók þátt í Smásagnasafni Rithringsins 2012 og voru þar birtar tvær sögur eftir hana, Hrafnar og ungar stúlkur og Þögnin. Hægt er að lesa meira eftir Árnýju á síðu hennar: http://ynra.123.is/.

Árný er með söguna Ást Eilífs í Smásögur 2013.

Ást Eilífs

Höfundur: Árný Stella Gunnarsdóttir

Þetta var síðasti dagur lífs míns. Ef ekki hefði verið fyrir hana Ólavíu mína hefði ég glaður eytt deginum í að hundsa verkina sem krabbameinið olli mér og éta feita laxinn sem einhvernveginn hafði endað í skálinni minni. En ég gat það ekki. Ég yrði svæfður á morgun. Þetta var síðasta tækifærið mitt.

Völundur Bragason settist við eldhúsborðið með rjúkandi kaffibolla. Klukkan var átta að morgni - uppáhaldstími Völundar. Allt var hljótt í blokkinni hans í Breiðholtinu á þessum tíma fyrir utan stöku bíl sem hóstaði í gang í vetrarfrostinu. Þessi tiltekni morgun var í rólegri kantinum. Hundslappadífa leið ofan úr brúnleitum himninum og þakti bílastæðið fyrir framan blokkina, enn voru ekki komin nein fótspor í snjóbreiðuna. Völundur saup á kaffinu sínu. Svona áttu morgnar að vera. Þá byrjaði einhver að gráta. Völundur andvarpaði. Þar fór það. Hann ákvað að fara niður að sækja Fréttablaðið. Á leiðinni staldraði hann við hverja hurð á ganginum og hlustaði eftir hvaðan gráturinn kom. En furðulegt, það var hún Ólavía af hæðinni fyrir neðan, þessi með köttinn. Yfir hverju ætli hún sé að vola svona snemma morguns?

Ég lenti ungur í Kattholti. Sem síðasti kettlingurinn í slysagoti voru mér allar bjargir bannaðar. Það gekk illa að gefa mig svo mér var fleygt út í snjóinn í jólahreingerningunum. Ég hefði dáið ef krakkarnir hefðu ekki fundið mig og nauðað í foreldrum sínum að keyra mig í Kattholt í stað þess að mæta á jólaballið. Tveim vikum síðar ákvað Ólavía mín að fá sér kött. Hún tók mig þrátt fyrir að starfsmenn Kattholts vöruðu hana við heilsufari mínu. Ég var með svæsna þvagfærasýkingu. Mig grunar að Ólavía hafi tekið mig að sér einmitt þess vegna. Nafn mitt var fyrsta vísbendingin: Þegar dýralæknirinn sagði að ég myndi ekki lifa lengi ákvað Ólavía að ég skildi heita Eilífur.

Ólavía lagði símtólið frá sér. Hún var ein af fáum á Íslandi á þessari öld sem enn notaði síma með snúru, en hún hafði aldrei verið mikið fyrir nútímatækni. Símar með snúru höfðu sinnt sínu starfi fullkomlega hér áður fyrr og myndu halda því áfram. Loðið höfuð nuggaði sér upp við fætur Ólavíu og minnti hana á að hún hafði í augnablikinu um annað að hugsa en snúrusíma. Því miður. Ólavía hefði gjarnan haldið áfram að hugsa um símana, ef aðeins til að hverfa stundarkorn úr raunveruleikanum. Hún tók köttinn í fangið, gróf andlitið í mjúkan feld hans og grét.

Ég fann feldinn vökna þegar heit tárin runnu í hann. Grip hennar Ólavíu minnar var óþægilega sterkt en ég kvartaði ekki. Hún hafði staðið með mér í gegnum svo margt: Þvagfærasýkingar, magapestir og síðast en ekki síst krabbameinið. Þegar dýralæknarnir sögðu að það borgaði sig ekki að halda mér á lífi, að lyfjakostnaðurinn yrði of hár, hafði Ólavía mín hrist höfuðið þrjóskulega og dregið fram budduna. Hann skal lifa, sagði hún. Og ég lifði. Ólavía sá til þess að mér liði vel og fengi lyf við öllum kvölum. Ég skyldi eiga eins gott líf og einum ketti væri unnt. Hún neitaði lengi vel að skilja að kvalirnar væru orðnar of miklar til að lyfin gögnuðust nokkuð. En ég fyrirgaf henni. Hver dagur á lífi, sama hve kvalafullur, færði mig nær markmiði mínu.

Völundur stoppaði við dyrnar að íbúð Ólavíu á leiðinni upp. Hann gerði það ekki af forvitni, drottinn minn nei, heldur vegna þess að líkami hans var orðinn gamall og hrumur og þoldi ekki gönguna niður að póstkassa nema með mörgum stoppum. Hún var ennþá að gráta. Það var óvanalegt. Í öll þau fjörutíu ár sem Völundur hafði búið í þessari blokk hafði hann aldrei heyrt nágrannakonu sína gráta, og hún hafði búið í þessari blokk mun lengur en hann. Í stundarkorn velti hann fyrir sér að hringja bjöllunni og spyrja hvað væri að, en hætti við. Það væri bara hnýsni. Hann þekkti Ólavíu ekki nógu vel til að skipta sér af. Völundur horfði upp stigann í átt að íbúðinni sinni. Var leiðin að lengjast, eða hann bara að eldast?

Ég sat með Ólavíu minni meirihluta morguns og þóttist sofa. Grát hennar lægði smám saman en ég fann að hún var ennþá döpur. Undir hádegi stóð hún upp til að elda sér hádegismat. Ég tók því sem merki um að ég ætti að láta til skarar skríða. Það var til einskis að bíða lengur, tíminn rynni bara frá mér. Ég settist hjá útidyrahurðinni og mjálmaði til merkis um að ég vildi komast út. Ólavía gekk með mér niður. Ég átti engra kosta völ en að láta hurðina lokast að baki mér eins og ekkert væri eðlilegra. Ég varð að láta á engu bera. Ef Ólavíu mína grunaði að þetta væri kveðjustund okkar myndi hún stöðva mig. Það mátti ekki gerast. Ég varð að gera þetta, hennar vegna. Og vegna Völundar gamla á efri hæðinni.

Þetta hafði verið erfiðasta símtal sem Ólavía hafði nokkru sinni átt. Nei, eitt af tveim erfiðustu. Hitt var þegar hún frétti að skipið sem maðurinn hennar var á hefði farist undan strönd Grænlands. Börn þeirra hjóna voru þá bæði flutt úr landi, drengurinn með kærastanum sínum til Bandaríkjanna en stúlkan með fjölskylduna til Svíþjóðar. Hvorugt hafði komið til landsins síðan í jarðarförinni. Það hafði verið einmanalegur tími. Einmitt þess vegna hafði Ólavía ákveðið að fá sér kött – kött sem átti að farga vegna þess að hann var veikur og enginn vildi hann. Ólavía hafði elskað hann eins og barnið sitt síðan hún strauk honum fyrst á bak við eyrun. En hann Eilífur hennar var veikari en hana hafði grunað. Í morgun hafði hún hringt til að panta svæfinguna.

Ég beið þolinmóður í anddyri blokkarinnar fram eftir seinna kaffi. Þá fór ég óttast að einmitt í dag brygði sá gamli út af vana sínum. Samviskubit nagaði mig að innan, eða voru það verkirnir? Ég fann varla muninn lengur. Ég óskaði þess innilega að ég hefði getað eytt deginum með Ólavíu, þessum síðasta degi lífs míns; legið í kjöltu hennar og safnað í mig líkamshitanum í síðasta sinn. Dyrnar opnuðust. Völundur hélt í vana sinn. Hann másaði hægfara að bílnum sínum. Þegar hann sá mig, tók hann stóran sveig í kringum mig. Ég tók því ekkert illa. Ég vissi að hann var með ofnæmi fyrir mér.

Hann er eins og grár köttur á eftir mér alltaf hreint, hugsaði Völundur þegar hann veiddi bíllyklana úr vasanum. Aldrei hef ég gert honum neitt, ég skil ekki hvers vegna dýrið þarf endilega að ásækja mig. Ég er enginn dýravinur. Völundur setti bílinn í gang. Hann svimaði eftir gönguna niður stigann. Það líður ekki á löngu þar til þeir taka af mér bílprófið, hugsaði hann bitur. Á annari hæð bærðust gardínur, eflaust hún Ólavía að athuga með köttinn sinn. Konan var sífellt með áhyggjur af því að einhver keyrði yfir hann og stóð í glugganum í hvert sinn sem einhver setti bíl í gang, eins og vera hennar þar væri næg til að minna bílstjóra á að passa sig á kettinum. Ég passa mig, hugsaði Völundur. Þó dýrið hafi verið óþolandi síðastliðnar vikur var engin ástæða til að keyra yfir greyið.

Að mínu mati var þetta óþverrans ofnæmi Völundar enn eitt merkið um grimmd örlaganna. Ég þurfti á því að halda að honum líkaði við mig, en hvernig er hægt að líka við eitthvað sem veldur manni andnauð? Þar sem vinskapur okkar á milli var svo að segja ómögulegur tók ég það ráð að hrekkja Völund þar til hann neyddist til að kvarta í eiganda minn. En Völundur kvartaði aldrei. Hann fussaði og sveiaði þegar ég smaug inn í íbúðina hans og þakti allt í kattarhárum, bölvaði hástöfum þegar ég pissaði í skóna hans og slæmdi aðeins í mig með fætinum þegar ég greip Fréttablaðið úr höndum hans og tætti það í mig. En hann kvartaði aldrei í Ólavíu þrátt fyrir öll mín brögð. Ég var farinn að halda að þau gömlu hefðu skrifað undir hlutleysisbindindi hvort í annars garð þegar þau urðu nágrannar fyrir fjörutíu árum síðan. Þá rákumst við Ólavía einn daginn á Völund á ganginum þar sem hann hallaði sér upp að veggnum fyrir framan íbúðina okkar og reyndi að ná andanum. Þau spjölluðu saman smá stund, aðeins nokkrar setningar um veðrið og sameignarþrif, en það var nóg til að sannfæra mig um að málstaður minn væri ekki vonlaus. Hins vegar var ég að renna út á tíma. Það var þá sem ég ákvað að gera eina örvæntingarfulla tilraun að lokum.

Ólavía öskraði upp yfir sig og eitt andartak stóð tíminn í stað. Svo flaug bílhurð Völundar upp og skall á bílnum við hlið hans, en hann veitti því enga eftirtekt. Hraðar en manni á hans aldri ætti að vera mögulegt skaust Völundur aftur fyrir bílinn, beygði sig niður og tók eitthvað í fang sér. Það var Eilífur. Völundur leit upp. Sakbitin augu hans mættu augum Ólavíu, þögul skilaboð gengu þeirra á milli. Völundur kinkaði kolli. Hann vafði Eilíf inn í jakkann sinn og settist í bílinn. Hann myndi bíða eftir nágrannakonu sinni. Ólavía flýtti sér eins og hún gat. Á dýraspítalanum fengu þau að fara framfyrir röðina. Það gagnaðist ekkert. Við verðum að svæfa hann, sagði dýralæknirinn. Það átti ekki að svæfa hann fyrr en á morgun, sagði Ólavía. Tár láku niður kinnar hennar. Völundur tók hughreystandi utan um hana. Hann hnerraði. Ólavía var búin að gleyma því að hann væri með kattarofnæmi. Mér þykir þetta svo leitt, sagði Völundur. Ólavía lagði höfuðið á öxl hans.

Illt. Mér var svo illt. Hræddur. Ég var á köldu borði, einhver hélt mér niðri og ég fann léttan sting, svo var sprautunni fleygt í ruslið. Verkjalyf. Svoleiðis hafði ekki virkað á mig síðan krabbinn ágerðist. Ég reyndi að lyfta höfðinu en fann að ég var að missa máttinn. Mamma? Ólavía var samstundis hjá mér. Hún þorði varla að snerta mig. Það er í lagi. Ég get ekki fundið meira til, sama hvað þú gerir. Ólavía strauk höfuðið á mér, klóraði mér á bak við eyrun. Ég horfði í augun á henni. Mamma, ég elska þig. Ég blikkaði hana ástúðlega. Ólavía blikkaði til baka. Þetta var ekki slys, mamma. Ég reyndi að gera henni það skiljanlegt með því að horfa til skiptis á hana og Völund, en hún virtist ekki skilja mig. Tilbúin? spurði dýralæknirinn. Ólavía kinkaði kolli. Hún lagði enni sitt upp að mínu, umlukti höfuð mitt í höndum sér og hummaði fyrir mig. Ég fann aðra sprautu stingast í mig. Mamma, vildi ég segja. Takk fyrir allt.

Auður A. Hafsteinsdóttir

Auður A. Hafsteinsdóttir er gift og tveggja barna móðir.

Sótti Ritlistarnámskeið árið 2002 hjá Endurmenntun HÍ. Leiðbeinandi var Rúnar Helgi Vignisson rithöfundur og nú kennari við meistaranám Ritlistar við Hí.

Snemma árs 2003 var Auði boðið að gerast meðlimur á Rithringum. En einn stofnandi hans Sigrún Erna Geirsdóttir var með henni á Ritlistarnámskeiðinu. Segja má að hún hafi verið á Rithringum frá byrjun hans og notið góðs af. Setti allar sínar sögur þangað til yfirlestrar og fékk rýni frá öðrum Rithringsmeðlimum. Einnig var hún afar dugleg að rýna sögur frá öðrum og lærði heilmikið af því. Gerði líka fjórar bókaumfjallanir. Rithringurinn hefur verið henni  stoð og stytta í hennar skrifum. Rithringurinn er öllum opinn án endurgjalds og hvetur hún alla sem hafa áhuga á skriftum að skrá sig á rithringur.is

Haustið 2008 sótti Auður Ritsmiðjufundi sem haldnir voru í bókasafni Kópavogs. Umsjónarmaður þeirra var einn af stjórnendum Rithringsins, Arndís Þórarinsdóttir. Og hafði hún bæði gagn og gaman að því að sækja þá.

Það hafa birst eftir hana töluvert margar sögur opinberlega, bæði í kiljum og tímaritum.

Hún var einnig með tvær sögur í fyrstu Rithringsbókinni sem kom út í desember 2012.

Auður er með söguna Hugarheimur rithöfundarsins í Smásögur 2013.

Hugarheimur rithöfundarins

Höfundur: Auður A. Hafsteinsdóttir

„Þetta var síðasti dagur lífs míns", hugsaði hann aftur til baka, „-sem frjáls maður“. Hann brosti við tilhugsunina. Hann hafði gert mikið og náð að ljúka öllu sem hann hafði ætlað sér í dag. Hann mundi hvert smáatriði, eins og í kvikmynd, enda var hann góður rithöfundur að eigin mati. Hann byrjaði daginn í fatahreinsuninni.

Fyrir utan hreinsunina stóð grútskítugur bíll. Eitthvað við hann fór óstjórnlega í taugarnar á honum. Hann hafði lagt bílnum sínum spölkorn í burtu og gengið í hægðum sínum í átt að hreinsuninni með hendurnar í vösunum á þunna jakkanum. Það var kalt úti og hann illa klæddur, en þrifalegur. Hvergi var bletti að sjá á fötum hans, enda var hann með sjúklega hreinlætisáráttu. Hugurinn var svo djúpt sokkinn í söguþráðinn sem hann var að spinna, að hann gekk í veg fyrir bíl, sem varð að snarhemla og það munaði hársbreidd að bíllinn keyrði yfir hann og sem betur fer var ekki hálka. Ökumaðurinn öskraði á hann út um opinn bílgluggann, en hann tók ekki eftir því sem sagt var.

Hugsunin um söguþráðinn átti hug hans allan. Hann var kominn að hreinsunni, opnaði dyrnar og gekk inn með pokann sinn. Það voru tveir á undan honum svo hann beið átekta og hugsaði. „Hvað skyldi afgreiðslukonan halda um blettina?“ Skyndilega var kallað „næsti“. Hann leit flóttalega í kringum sig og áttaði sig svo á því að það var verið að kalla á hann.

Hann tók skyrtuna skjálfandi úr pokanum, hvíta skyrtu, tvíhneppta. Hann lagði hana á borðið um leið og hann tönglaðist á blettunum.

„Heldur þú að það sé hægt ná þessum rauðu blettum úr, þetta er mest rauðvín og kannski agnarlítið blóð?“ Afgreiðslukonan horfði undrandi á hann um leið og hún sagði „já þetta eru nú svo sem engir blettir, svo hún ætti að verða hvít og fín eftir meðferðina hjá okkur“.

Hann horfði á hana hissa, kinkaði kolli og tók við afgreiðslumiðanum eftir að hann var búinn að koma út úr sér nafni, heimilisfangi og síma. Hann gekk út með tóman pokann og afgreiðslumiðann. Skyrtan átti að vera tilbúin á morgun. Hann var ekki viss um hvort hann kæmist þá, ef allt gengi eftir áætlun hjá honum. En hann hafði ekki miklar áhyggjur af því, heldur hélt rakleiðis í áttina að bílnum sínum, rauðum Honda Civic, glansandi hreinum bæði að innan sem utan. Rauður var uppáhaldsliturinn hans. Hann settist inn í bílinn og lagði af stað, þungt hugsi. Hann keyrði sem leið lá Suðurlandsbrautina, ekki alveg til í að fara heim strax. Hann fór að hugsa um hana Rósu, eiginkonu sína, liggjandi inn í stofu. Hann byrjaði að titra af óttablandinni virðingu fyrir sjálfum sér og þessu meistarastykki sem var að fæðast. Honum fannst hann ekki hafa stjórn á bílnum af spenningi. Ákvað að leggja honum út á kant til að reyna að róa æstar taugarnar. Hann leit í spegilinn. Dökka krullótta en tandurhreina hárið var úfið og svitinn perlaði niður af hvítu enni hans. Bláu augu skutu gneistum og hordropi lak út um langt og mjótt nefið, alveg niður á þunnar varirnar. Hann setti tunguna út úr sér, sleikti sultardropann og blótaði þessu endalausa kvefi.

Hugurinn fór aftur að söguþræðinum. Rósa var sífellt tuðandi um að hann ætti að fá sér almennilega vinnu, þau lifðu ekki af þessum ritstörfum hans. Hún var fyrirvinnan og ekki  í hálauna starfi, þó það væri ágætt. Þjónustufulltrúi hjá Íslandsbanka. Hann sem var að gera það gott, þekktur rithöfundur þó ekki væri hann enn orðinn metsölurithöfundur. En það kemur og þá líklega með þessari sögu, hugsaði hann og brosti. Þetta tuð hennar var að gera hann vitlausan. „Hún að gera lítið úr mér.“ Svo bætti ekki úr skák þegar hann ætlaði að halda upp á þriggja ára edrú afmælið sitt. Hún kom strunsandi inn úr dyrunum með þrjá fulla poka af mat. Lafmóð eftir að hafa gengið með þá upp á þriðju hæð. Berandi þunga pokana og hann kom ekki niður að hjálpa henni. Nei, var í tölvunni að skrifa.

„Það var þá forgangsröðunin hjá þér“, sagði hún fussandi. Ekki batnaði ástandið þegar hún opnaði ískápinn. Hann var fullur af rauðvínsflöskum og vodkaflöskum.

„Svona ætla ég að halda upp á þriggja ára edrú afmælið mitt“, sagði hann flissandi um leið og hann opnaði eina rauðvínsflösku og teygaði stóran sopa og hélt áfram þangað til flaskan var búin. Hún öskraði á hann og kallaði hann öllum illum nöfnum. Hann ætlaði ekki láta bjóða sér þessar svívirðingar. Tók út úr ísskápnum tvær rauðvínsflöskur og lamdi Rósu eiginkonu sína harkalega í höfuðið með þeim. Þær fóru í þúsund mola og allt varð rautt. Hún féll lífvana á gólfið. Þetta yrði sagan sem myndi gera hann að metsöluhöfundi og þar með bæta upp fyrir allt tuðið.

Hann ákvað að keyra heim og halda áfram að vinna í endinum. Hann keyrði hratt, var yfirspenntur. Er heim var komið hljóp hann sem fætur toguðu upp stigann. Hann gekk rakleiðis að símanum og stimplaði inn einn, einn, tveir. Þetta var stutt símtal. Hann kynnti sig, ‚,Óskar Tómasson heiti ég og er að tilkynna morð á eiginkonu minni“. Hann sagði heimilisfangið og lagði svo á. Á meðan hann beið opnaði hann ískápinn og fékk sér ískalt vodka. Hann sat við eldhúsborðið þegar lögreglumennirnir knúðu dyra, sallarólegur. Klukkan var að nálgast eitt að hádegi þegar þeir komu inn. Fimm stórir og stæðilegir lögreglumenn, greinilega við öllu búnir. Óskar bauð þeim góðan daginn. Tveir þeirra settust hjá honum við eldhúsborðið, meðan hinir skimuðu íbúðina. Þeir kölluðust á, hér er ekkert að finna. Eftir að hafa leitað af sér allan grun tóku við yfirheyrslur yfir Óskari.

„Þetta verður besta sagan mín“, tautaði hann í sífellu. „Meistarastykkið mitt“.

Þeir báðu um útskýringar en fengu bara þessi svör.

„Hvar er konan þín“? Hann hló þegar hann svaraði þeim að hún væri í vinnunni. Eftir langt spjall fengu lögreglumennirnir uppgefið hvar hún ynni. Þeir könnuðu málið og þar var hún lifandi stödd. Kannaðist ekkert við það hvað gengi eiginlega að eiginmanni hennar. Eftir að lögreglumennirnir voru búnir að leita af sér allan grun fóru þeir. En þó með þeim orðum að hann yrði kærður fyrir morðlygar sem höfðu valdið útkalli og óþarfa vinnu hjá lögreglumönnunum. Óskar geispaði og tók vænan sopa af köldu vodka, þegar þeir voru að fara út.

Síminn hringdi. Þetta var Rósa, hann þekkti númerið á númerabirtinum. Hann lét símann hringja margsinnis út.

Þegar klukkan var að nálgast sex, hringdi dyrabjallann. Óskar nennti ekki að svara, vissi að þetta væri Rósa og hún gæti alveg opnað sjálf. Hann var líka orðin hálfvaltur á fótunum eftir alla drykkjuna. Hann hélt fyrir eyrun þegar hringingarnar voru stöðugar, svo loks hættu þær. Óskar vissi líka að hún færi alltaf að versla inn fyrir vikuna á þriðjudögum, þá var eitthvað minna að gera hjá henni í vinnunni. Hann nennti ekki að hjálpa henni með pokana, hún gæti bara reddað sér sjálf, síkvartandi kerlingin. Hann heyrði þungt fótatak hennar fram á gangi. Hún hafði verið lengi á leiðinni upp. Þegar hún loksins kom inn, rogandi með fjóra fulla matarpoka, féll henni allur ketill í eld. Eiginmaðurinn haugdrukkinn og lyfti ekki vísifingri henni til aðstoðar. Hún settist niður og andvarpaði og sagði ekki orð.

„Hvað, - ætlaru ekkert að segja kona?“ Sagði Óskar drafandi röddu. Hún hristi bara höfuðið og andvarpaði.

„Þú ert að eyðileggja söguna mína.“ Hún horfði bara á hann.

„Já söguna mína“, endurtók hann. „Þér hefur ætíð tekist það, en nú mun það breytast“.

Enn sat Rósa grafkyrr á eldhússtólnum, í svartri hnepptri útikápunni, með litskrúðugan þykkan trefil um hálsinn. Hún andvarpaði þungt. Óskar beið eftir að hún myndi byrja að öskra, en það gerðist ekki.

Óskar kláraði úr vodkaflöskunni. Rósa horfði á hann þreytulegum augum.

„Ég bara skil þig ekki. Að byrja drekka aftur, eftir að hafa verið edrú í þrjú ár, ég bara skil þig ekki“.

„Nei, þú skilur mig ekki og hefur aldrei skilið mig, en núna ætla ég að klára söguna mína, meistarastykkið, já meistarastykkið mitt´´, endurtók hann og barði í eldhúsborðið. „Og hún er svo sannarlega sönn saga sem mun gera mig, Óskar Magnússon frægan, örugglega heimsfrægan. Og nú ætla ég að klára þig“, sagði hann og seildist í tvær rauðvínsflöskur. Það fór allt á þann veg sem hann hafði hugsað sér.

Eftir að þeim hluta sögunnar var lokið settist Óskar við tölvuna og hóf að skrifa inn lokakaflann. Þetta var létt verk. Sönn saga og hann ein af aðalpersónunum. Mesta púlið var að koma þessu öllu frá sér. Hann fékk sér alltaf vínsopa inn á milli, en gat þó með herkjum slegið á rétta stafi á lyklaborðinu. Það tók langan tíma því hann átti  orðið erfitt með að sjá stafina vegna ölvunar, en sagan sjálf var svo ljóslifandi fyrir honum. Loksins þegar hann setti endapunktinn og sagan var orðin tilbúin, hringdi hann aftur í einn, einn, tveir eins og fyrr um daginn og með sömu skilaboð.

Nú komu hinsvegar aðeins tveir lögreglumenn. En þegar þeir komu inn í íbúðina og sáu ummerkin, hlupu þeir til og settu þeir Óskar strax í handjárn. Hann veitti enga mótspyrnu. Hann gat varla gengið svo lögreglumennirnir þurftu að draga hann áfram. Óskar sagði drafandi röddu.

„Nú fæ ég loksins frið til að skrifa.“ Þegar þeir voru komnir fram á gang hélt hann áfram að tuða um leið og lögreglumennirnir drógu hann niður stigana.

„Ég mun deyja í fangelsinu“, hann hló. „Deyja úr arfgegnum sjúkdóm sem dregur mig fljótlega til dauða. Læknirinn minn sem skoðaði mig hátt og lágt í gær sagði í mesta lagi tveir mánuðir. En ég mun geta skrifað nokkur meistarstykki og verða ódauðlegur og …“

Ragnar Örn Steinarsson

Ragnar Örn Steinarsson (f.1965) sótti  námskeiðið “Úr neista í nýja bók”, sem haldið var hjá Endurmenntunarstofnun Háskóla Íslands, á vormisseri 2012. Í kjölfarið skráði hann sig sem meðlim í netklúbbinn rithringur.is, og hefur síðan þá fikrað sig í sínum tómstundum inn á vettvang smásagnaritunar. Ragnar er viðskiptafræðingur að mennt og starfar hjá Arion banka. Í þessari bók er Ragnar með smásöguna Sá guli, en hún er jafnframt sú fyrsta sem höfundur lætur frá sér til útgáfu.

Sá guli

Höfundur: Ragnar Örn Steinarsson

Þetta var síðasti dagur lífs míns, og þar sem enn hafði ekki birt af honum, fór ég inn í eldhús og hugsaði hvort ekki væri tímabært að gera sér dagamun. Það lá einhvern veginn bara ekkert illa á mér. Þvert á móti, þetta var jú í einhverjum skilningi stór dagur, eins og sá fyrsti forðum, og veðrið gott. Maður stekkur nú ekki oft niður af áttundu hæð. Nei, miðað við mína lifnaðarhætti átti ég hvort eð er ekki að endast mikið lengur, en þá trekvart öld sem ég náði nýverið, og þótt líkamshylkið væri í þokkalegu standi var andinn komin á þetta einmannalega stig og innri sættir höfðu náðst um þessar lyktir.

Ég glotti innvortis og rótaði um leið í frystinum, þar til ég fann restar af hátíðarkaffi frá því um páskana. Ekki slæmt það.

„Líklega best að hafa það í sterkara lagi í tilefni dagsins,“ tautaði ég og mokaði aukaskeið í kaffipokann. Svo náði ég í krúsina mína og hugleiddi hvort rétt væri að óska eftir henni með í gröfina, eða hvort hún ætti kröfu á dvöl í eldhússkáp framtíðarinnar. Í gegnum árin hafði mér svo oft verið sagt að passa hvað ég léti ofan í mig, og til að hlífa samviskunni þennan síðasta morgun, rýndi ég í fyrsta sinn á ævinni í textann utan á kaffipakkanum: „Ræktað á hásléttum Eþíópíu af mestu hugulsemi og kostgæfni.“ Ekki var laust við að mér þætti vænt um að fá þessi góðu orð með í sopann.

Ilmurinn kom og ég hellti í fulla krús af kaffi, laumaðist svo huglægt framhjá samviskunni og bætti rjóma út í. Með þennan dýrðardrykk gekk ég til stofu, settist við austurgluggann og beið þess að líta sólina koma upp. Þangað til ætlaði ég nú bara að njóta þess eins, að vera til.

Hugurinn fékk vængi, og sem háfleygur örn sveif hann yfir lífið aftur í tímann, lengra, lengra uns komið var til stríðsáranna. Þar lenti hann og kroppaði stundarkorn í örlagaatburði ársins 1940, þegar litlu mátti nú muna með líftóruna mína.

Undan fargi á botni undirmeðvitundarinnar flutu upp sundurlaus minningarbrot. Myndin varð skýrari, fortíðin lifnaði við. Ég lagði aftur augun og sá þar sjálfan mig, manninn sem svo oft hafði haft heppnina með sér.

Ég stóð upp á endann, við gráan steinvegg í breskum bakgarði. Hendurnar voru bundnar fyrir aftan bak og mér var bókstaflega stillt upp til aftöku. Fyrir framan mig stóð fjögurra manna sveit ungliða breska hersins. Þeir voru tæplega allsgáðir að sjá, þar sem þeir munduðu riffla sína og litu ekki út fyrir að hafa hugleitt eitt augnablik, hvort hér stæði saklaus fjölskyldufaðir eða alræmdur njósnari.

Aðdragandi þessara löngu liðnu atburða togaði hugann betur til sín. Ég hugsaði um sjóinn og minnið hresstist enn.

„Hvað er langt stím til Blackpool héðan af Reykjaneshryggnum?“ spurði ég frekar pirraður, því skipstjórinn hafði lofað löndun heima í Grindavík. Hann stóð í brúnni, glápti beint út um framgluggann og saug reykpípu.

„Þrír dagar í þessari haustbrælu, kannski hálfum sólarhring styttra ef hann lægir,“ svaraði hann rólega og án þess að líta á mig.

Ég stóð þögull við hlið hans og rýndi líka út. Það braut stöðugt yfir dekkið og lestarlúguna. Undir henni var fullfermi af þeim gula, eins og við nefndum hann, þorskinum sem nærði þjóðarskútuna að stórum hluta. Björgunarbáturinn bifaðist í stærstu brimsköflunum. Ég hugsaði um hásetahlutinn. Hann var einskonar huggun fyrir fjarveruna frá tvíburunum mínum. Stúlkunum sem þurftu svo mikið á mér að halda, eftir að móðir þeirra laut í lægra haldi fyrir hinum illvíga berklasjúkdómi. Kannski fyndi ég fallegar brúður handa þeim í Blackpool, eða líklega væri litríkt lín betri hugmynd, svo móðir mín fengi saumað þeim fermingarkjóla fyrir vorið. Þetta voru jú engar smástelpur lengur.

Skipstjórinn leit á mig púandi og spurði: „Hvað ertu að hugsa? Þeir sögðu í radíóinu að bretinn greiddi núna í það minnsta þrjátíu og fimm af hundraði hærra verð fyrir þann gula, miðað við fyrir stríð. Eitthvað bætir það nú fyrir nokkrar viðbótar sjómílur  í löndunarhöfn, ha.“ Hann blés reyk út um nefið. „Annars heyrðist mér líka Winston vera að stappa stálinu í þjóð sína. Þýski flugherinn er víst á góðri leið með að sprengja sjálfa Lundúnaborg í tætlur og það þarf alvöru leiðtoga í slíkum hildarleik. Já, það er undarlegt til þess að hugsa að aftur sé komin allt að því heimsstyrjöld.“ Hann þagði um stund og bætti svo við: „ Þú gætir keypt kjólaefni handa tvíburunum. Á ekki að fara að ferma hjá þér í vor?“

„Jú, þetta er einmitt það sem ég hugsaði!“ svaraði ég hissa. „Maður verður að gera eitthvað af viti. Ætli knæpurnar hafi nú ekki grætt nóg á mér í gegnum árin.“

Skipstjórinn horfði beint fram og ég vissi ekki hvort hann heyrði hvað ég sagði. Það gilti svosem einu. Ég hugleiddi að fá mér bita hjá kokkinum og fara svo í koju.

„Góða nótt,“ sagði ég hátt og skýrt.

„ Já, góða nótt. Ekki fara svangur í svefninn“ svaraði hann vinalega.

Ég skrapp niður í lúgar, náði mér í nýjan sígarettupakka og fór þaðan inn í eldhús að hitta kokkinn. Eftir matinn fórum við upp á dekk að reykja, eins og við vorum vanir, gagngert til að svara sérvisku skipstjórans um reykingabann allsstaðar innandyra, nema þá uppi  í stýrishúsinu. Við spjölluðum um siglingar. Kokkinum fannst hálfleiðinlegt að landa í Bretlandi og sagðist sakna Þýskalands, enda mikill stuðningsmaður þeirrar hugmyndafræði sem stjórnvöld þar aðhylltust, nú með hervaldi. Á þessum reykfundum klæddist hann ávallt gömlum, svörtum ullarfrakka sem orðinn var of þröngur þó hann hafi verið klæðskerasaumaður í Hamburg nokkrum árum fyrr. Hnefastóru merki nasista var nælt í barminn. Það var blóðrautt og svart. Bara það eitt vakti hjá mér ónot, og þegar hann hóf lofsönginn um mátt þýska hersins,. sleit ég oftast umræðunni í það skiptið og fór, því á þeim vettvangi deildum við engan veginn skoðunum. En þetta kvöld fór öðruvísi. Ekkert var minnst á stjórnmál eða stríð og þegar ég sagðist ætla niður bað hann um aðra sígarettu og festi glóð í henni með stubbnum sem hann hélt á. Ekki síður þótti mér óvenjulegt þegar hann bað um þá þriðju.

„Það á bara að reykja frá manni kartonið“ sagði ég í gríni. Hann brosti tómlega og ég þóttist greina áhyggjusvip.

Okkur kokkinum var vel til vina. Við vorum líka jafnaldrar og fátt látið liggja milli hluta þegar kom að því að skiptast á reynslusögum úr lífinu. Saman höfðum við, ásamt Tyrfingi skipstjóra, deilt kjörum á þessum sama bát í hart nær tuttugu og fimm ár og siglt með aflann ótal sinnum, nokkuð jafnt á Hamburg og Blackpool. Hinir fimm um borð voru lausamenn. Þetta kvöld trúði kokkurinn mér fyrir því, sem ósagt var í meira en tvo áratugi, því með þriðju sígarettuna hálfreykta missti hann dreyminn út úr sér setninguna sem afhjúpaði leyndarmálið:

„Hann hefur augu móður sinnar,...kóngablá.“

„Um hvað ertu að tala?“, spurði ég rólega.

Án þess að svara hélt hann áfram: „Sömu perlurnar og veiddu mig á sínum tíma. En samt er hann svo sláandi líkur mér.“

Hann starði út fyrir borðstokkinn og blés reyk út í myrkrið, strauk svo hendi upp eftir kollvikunum og gegnum hárið sem varla taldist ljóst lengur.

„Um hvað ertu að tala?“, ítrekaði ég. „Hvaða perlur? Hvaða móðir?“

Hann lýsti nú fyrir mér, að í einum af okkar fyrstu Bretlandssiglingum, átti hann sér ævintýri í Blackpool. Því lyktaði með launsyni, meira að segja fyrir honum sjálfum, þar til í sumar að móðuramma drengsins sendi bréf upp til Íslands og tilkynnti samtímis, tilvist hans og sviplegt lát einkadóttur sinnar. Hún fórst ásamt föður sínum í loftárásum Þjóðverja. Bréfinu fylgdi mynd af drengnum, líklega frá fermingaraldri, klæddum dökkum matrósafötum.

Haka mín féll niður á bringu: „Já!, mér þykir þú segja fréttir. Og hefurðu þá aldrei séð þinn eigin son, svona í alvörunni?“

„Nei“, svaraði kokkurinn, „en núna gefst mögulega tækifæri til þess. Hann er hvað...23 ára. Í bréfinu segir líka að hann hafi sloppið ómeiddur úr loftárásunum og búi hjá þessari ömmu sinni. Ég er með heimilisfangið hennar.“

Ég hugsaði um eitthvað til að segja, en var orðlaus og horfði til skiptis í andlit þessa samstarfsmanns mín og á barmmerkið í frakka hans.

Alda braut á skrokknum og drap í hjá okkur báðum. Það var orðið tímabært að ganga til náða, enda eins gott að vera úthvíldur á stímvaktinni morguninn eftir. Það var helvítis hávaði af brakinu í skipsskrokknum, þegar öldurnar skullu á honum og ég átti erfitt með að sofna. Í huganum var það, sem kokkurinn hafði trúar mér fyrir og ég velti vöngum yfir því hvort skipstjórinn vissi af þessu leynilega barnaláni, eða hvort hann væri bara svona næmur á mína þanka. Út frá þessum hugrenningum sofnaði ég loks, mettur og vel settur.

Fyrir mér breyttist veðrið lítið fyrr en að morgni þriðja dags, að ég fór upp á dekk til að fá mér morgunreykinn. Við vorum komnir inn á Írlandshaf og á stjórnborða blasti við brimsorfin norðurhlið Isle of Man. Skipstjórinn stóð á sínum stað og veifaði mér bak við stýrishúsgluggann. Ég leysti hann af í síðasta sinn, því siglingin var brátt á enda og fjórum tímum síðar var báturinn í höfn og beið þess eins að verða léttari.

Við komumst fljótt að í lönduninni. Báturinn léttist og lundin okkar líka. Kokkurinn sótti kost og svo var kominn tími á persónuleg erindi, áður en leyst yrði og haldið norður aftur, á mið þess gula út af Reykjanesi.

Ég fann lín í álnavöruverslun, sólgult með rauðum rósum og sá fyrir mér tvær brosandi blómarósir, klæddar fallegum fermingarkjólum á björtum vordegi heima á Íslandi.

Kokkurinn heimsótti hina bresku ömmu sonar síns og fékk þær fréttir að ungi maðurinn hefði ekki komið heim í nokkra daga og því yrðu fyrstu fundir þeirra feðga að bíða betri tíma.

„ Eru ekki allir búnir að reka erindi sín í landi?“ spurði skipstjórinn og horfði rannsakandi yfir áhöfn sína eftir vel útilátna síðdegismáltíð um borð. Enginn okkar svaraði og því líklega komið að brottför.

„Ert þú ekki tæpur á tóbakinu Felix“ bætti hann við og leit á mig.

„Ha, jú vel á minnst,“ svaraði ég. „Best ég sæki nokkur kartón.“

Ég var með nóg af pundum í buxnavasanum og greip því snarlega þá yfirhöfn sem hendi var næst og klæddi mig í, enda bara rétt að skjótast í eina verslun. Þetta var reykúlpa kokksins og án þess að átta mig gekk ég um stræti þessarar bresku hafnarborgar með áberandi tákn helsta óvinar bresku þjóðarinnar nælt í barminn.

„Láttu mig hafa fjögur kartón af Lucky strike, takk,“ sagði ég inni í tóbaksversluninni á minni skástu ensku. Afgreiðslustúlkan brá sér á bakvið og lét bíða nokkuð eftir sér áður en hún kom aftur og sagði brosandi: „Því miður herra.“ Á sama augnabliki fann ég að ráðist var aftan að mér af slíkum aflsmun að allar bjargir voru bannaðar. Mér sortnaði fyrir augum, því það síðasta sem ég man af árásinni, var hatursfull rödd sem öskraði: „To hell with you, bloody nazist.“

Ég rankaði úr öngvitinu við að hópur manna togaði mig á fætur og stillti mér upp við gráan steinvegg einhversstaðar í trjávöxnum bakgarði. Þeir voru fjórir, klæddir grænum búningum breska hersins og í gljáfægðum svörtum leðurstígvélum. Kvöldið var tunglskinsbjart og sterkur ljóskastari á veggnum fyrir ofan mig lýsti upp húsagarðinn. Glampandi svartir rifflar stóðu við vegg hinum megin í honum, nokkra metra í burtu. Hendur mínar voru rígbundnar fyrir aftan bak og festar í einhverskonar járnlykkju sem steypt var í vegginn.

Áður en hermennirnir snérust á hæli og gengu í átt að rifflum sínum, spýttu þeir í andlitið á mér, hver og einn og sögðu ekkert. Ég reyndi að litast um og sá hvernig útskotinn veggurinn bar þess merki að hér færu fram leynilegar aftökur og því væri eina vitnið karlinn í tunglinu beint fyrir framan mig.

„En ég er bara íslenskur sjómaður. Og við erum á förum nú í kvöld!,“ heyrði ég mig segja.

Einn árásarmannana snéri sér við, benti á mig og öskraði: „Eitt orð, þú þýski njósnahundur, og ég plaffa af þér hausinn.“

Ég beitti mínum besta sannfæringartón: „Ég á fjölskyldu á Íslandi, þetta eru hræðileg mistök.“

Árásarmaðurinn gekk til mín, leysti af sér klút sem hann bar um hálsinn og keflaði mig svo fast að sársaukinn nísti hverja taug í andlitinu. Svo reif hann strigapoka upp úr moldugri jörðinni og í þann mund sem hann tróð honum yfir höfuð mér greindi ég á honum rauða bletti.

Mótmæli mín, skilríkjalausum manninum, klæddur þýskum frakka skreyttum barmmerki nasista, höfðu engin áhrif. Fyrir þeim var ég réttdræpur þýskur njósnari og ekkert annað. Og þarna stóð ég, sá ekkert og gat ekki talað. Bara beið minnar eigin aftöku. Ég heyrði hvernig árásarmennirnir munduðu rifflana, ræddu um stríðið og mikilvægi þess að blanda ekki tilfinningasemi inn í aðgerðir sínar.

„Við gerum bara eins og í gær!“ sagði einn þeirra. Skjótum hann og hendum ofan í ræsið. Fóðrum rotturnar í leiðinni.“

Án þess að ég tæki eftir, heyrði ég nú að fimmti maðurinn var komin og greinilegt var af tali hans  að þar fór leiðtogi hópsins.

„Er allt klárt félagar. Hafið þið veitt honum síðustu óskina?“ sagði hann ákveðið.

Einn hinna óbreyttu svaraði: „Þessi fær enga síðustu ósk! Það er stríð og ekkert rúm fyrir svoleiðis hégóma.“

„Leysið út úr honum klútinn!“ skipaði leiðtoginn. Það var gert.

Leiðtoginn: „Jæja, eina ósk? Síðustu sígarettuna?“

„Nei takk“, svaraði ég. „Enga sígarettu. Ég óska þess eins að horfa á veröldina þegar ég kveð. Sjá þá sem skjóta mig niður hér. Viltu láta taka pokann af hausnum á mér?“

Leiðtoginn skipaði: „Rífið af honum hauspokann!“

Mér létti um andadráttinn við að losna úr pokanum en það skipti litlu nú. Bláendi lífs míns var líklega við það að renna upp. Ég skimaði um og sá hermennina bíða skipunnar. „Takið ykkur stöðu!“

Allir fjórir settu sig í skotstellingu. Rifflarnir hvíldu á öxlum þeirra og hlaupin stóðu beint á mig. Í stað þess að horfa inn í þau snéri ég höfðinu varlega í átt að leiðtoganum því hann hafði ég ekki séð fyrr. Hann var einnig í grænum hermannabúningi og með kaskeiti sem bar valdinu vitni. Valdinu yfir því hvenær ég fengi hvíldina löngu.

„Miiiðið!“ Hermennirnir fjórir hlýddu sem hundar og biðu nú lokaorðsins, þess síðasta sem ég heyrði í þessu jarðlífi. Ég leit nú beint framan í leiðtogann. Virti fyrir mér höfuð hans og starði djúpt í augun, inn í sjáöldrin. Þar sá ég mína síðustu von.

„Þú hefur augu móður þinnar!,“ datt sjálfkrafa upp úr mér hátt og skýrt. Þó ytri meðvitundin segði mér um leið að líkurnar væru nú ekki með mér í þessu bragði, sá ég samtímis greinilegan svip með þessum drengstaula og vini mínum, kokkinum.

Hann hikaði og var greinilega brugðið. Einn hermannana hleypti af og ég fann hvernig skotið tætti kviðinn og frysti hugsunina. Ég féll í harða jörð og vanstillt augun störðu eftir moldugu planinu, á fallin trjálauf sem sum voru maðkétin og götótt.

„Stopp, stopp!,“ öskraði leiðtoginn, baðaði út höndunum og starði spyrjandi á mig: „Hvað sagðirðu!?“

„Þú hefur augu móður þinnar,...royal blue,“ svaraði ég veikum rómi og augun leituðu til himins.

Leiðtoginn starði á mig, lengi...of lengi því í þann mund sem mér fannst ég vera að kveðja þennan heim rauk hann til mín, beygði sig niður, greip báðum höndum um frakka föður síns og hvíslaði forviða: „Hver ertu?, þú vogar þér ekki að drepast fyrr en þú hefur sagt mér það sem þú veist um mig, og hvernig.“

Ég náði ekki að svara en sá nú enn betur hvað andlit þessa unga manns var sem togað út úr tönnum vinar míns, kokksins. Aftökusveitin stóð nú öll yfir mér líka og  það síðasta sem ég heyrði var að einn úr henni spurði: „Ættum við ekki að kalla eftir sjúkrabíl?“

„Hafið þið ekki enn gert það, bjánar?“ þrumaði sonur kokksins.

Ég vissi ekki meira um það sem gerðist í húsagarðinum í Blackpool þetta septemberkvöld árið 1940. Það næsta sem augu mín sáu, voru dætur mínar tvær, þar sem þær stóðu yfir sjúkrarúminu mínu. Þær voru klæddar fallegum kjólum, grænum, skreyttum rauðum rósum. Ég hugsaði hvort gula efnið sem ég keypti hefði ekki skilað sér heim. Fyrir aftan þær stóð lítið jólatré á borði. Þær brostu til mín og þegar ég reyndi að koma upp orði sagði önnur hljóðlega :“Sss, pabbi, þú ert komin heim...heim og þarft bara...bara að hvíla þig.“

„Þetta var dulið happ, pabbi minn,“ sagði hin jafn hljótt.

Ég hreyfði varirnar orðunum: „Dulið happ?“

„Já pabbi, þú siglir ekki meir með félögum þínum. Meira um það síðar, nú skaltu hvíla þig svo þú verðir jafngóður fyrir ferminguna í vor. Amma leyfði okkur að máta nýju kjólana og vitja þín í þeim.“

Ég lagði aftur augun og fann að þau voru tárvot.

Þegar ég vissi af mér næst stóð móðir mín við rúmstokkinn.

„Felix minn,“ sagði hún rólega. „Örlögin hafa spunnið þér undarlegan vef og þó þú hafir ekki unnið þann stóra í happdrættinu, vannstu þann stóra í lífinu. Þér var vart hugað líf þegar nokkrir breskir herramenn fundu þig helsjúkan og yfirgefinn í bakgarði í úthverfi Blackpool. Þeir færðu þig á yfirfullt sjúkrahús og þaðan varstu fluttur rænulaus með sjúkraflugi hingað heim, fyrir bráðum fjórum mánuðum.“

Ég hváði ruglaður og hún hélt áfram: „ Þú fékkst skotsár á kviðinn og líklega spark í gagnaugað. Félagar þínir á bátnum komu ekki heim og eru taldir af.“

Ég þagði stundarkorn og spurði svo: „Voru það þjóðverjarnir sem sökktu þeim?“

„Það er óvíst,“ svaraði hún, „en svo var talið. Það er hættuspil að sigla um hafið á stríðstímum. En hér er komin maður til að hitta þig, alla leið frá Bretlandi.“

Ungur maður, bláeygur og ljóshærður gekk að rúminu. Ég sá um leið, að þarna var komin maðurinn sem bjargaði líklega lífi mínu með því að teyma það fram á heljarinnar ystu nöf.

Hann ávarpaði mig á móðurmáli sínu: „Sorry...I´m deeply sorry for what I did.“

Það kom spurnarsvipur á móður mína og ég átti ekki orð.

Hugur minn sveif aftur heim í stofu. Eiginlega var það sólskinið sem truflaði, sem var svo sem ágætt, því að lifa á endurteknu efni var nú ekki beint það, sem ég hafði tamið mér upp á síðkastið. Ég fór fram í eldhús, kveikti á útvarpinu af vana og át brauðsneið, líka af vana. Svo fór ég út á svalir með eldhúskollinn og kíkti fram af.

„Hvað eru menn að leggja bílnum svona beint fyrir neðan hjá manni,“ sagði ég og hló upphátt.

Dagurinn leið til hádegis og tímabært að klára dagsverkið. Innst inni var ég nefnilega hræddur um að hætta við ef ég hugsaði öllu meira út í hlutina. Ég fór út á svalir, þeytti af mér inniskónum og steig upp á kollinn. Niðri sá ég mann stíga inn í bílinn og brátt var hann á bak og burt.

Í útvarpinu söng Louis Armstrong af innlifun síðasta lag fyrir fréttir, „What a wonderful world.“ Það fannst mér passa vel við þessa lokaathöfn. Laginu lauk og ég hafði nánast  tæmt hugann í síðasta sinn þegar bansettur síminn greip frammí fyrir hátíðlegri þögninni. Forvitnin sagði mér að svara.

„Góðan dag,“ sagði kvenmannsrödd. „Þetta er hjá landsímanum, talsamband við útlönd... Felix?“

„Já, sá er maðurinn,“ svaraði ég merkilega eðlilega og hugsaði um tvíburana mína hinum megin á hnettinum.

Hún hélt áfram: „Ég er með langlínusímtal frá Rackwick í Orkneyjum, gjörðu svo vel.“

Ég sagði ekkert og allt að því reiddist en hlustaði samt. Röddina þekkti ég frá fyrsta orði og eitt augnablik fannst mér sem ég hlyti að vera dauður:

„Halló, er það Felix?“

„Já,“ svaraði ég.

„Komdu nú marg-, margblessaður og sæll, Tyrfingur skipstjóri hérna megin. Ég hef nú svo oft hugsað til þín og ætlað að hafa samband, en einhvern veginn aldrei komið því í verk, þú veist hvernig þetta er. Ekki það að ég hringi svosem erindislaus. Þú þekkir mig er það ekki, þó langt sé um liðið?“

„Ekki segja mér að þetta sé skipstjórinn eini og sanni. Þú ert örugglega lifandi  er það ekki?“ missti ég út úr mér.

Tyrfingur hló hátt: „Það er ég nú hræddur um. Aldrei verið hressari og vakna glaður alla morgna. En þú?“

Aftur sagði ég eitthvað: “Jú, skyldi þá bara vanta, svona líka eldhress. Þú varst talin af!?“

„Já, það voru stríðstímar og uppslýsingaflæðið, nú ekki sem best, en ég fór ekki niður með bátnum og hinum öllum, heldur flaut á braki í nokkra tíma, uns mig rak á land hér í Rackwick. Ég var samt dauður í bókunum heima í nokkur ár á eftir.“

Ég þagði.

Tyrfingur hélt áfram: Mig langaði að bjóða þér í áttræðisafmælið mitt hér í Orkneyjum núna í næsta mánuði. Þetta verður stórveisla, orkestra og ekta enskur dans...“ sambandið rofnaði.

Ég lagði á, sat um stund við símaborðið og hugsaði. Stóð svo upp og gekk að speglinum inni í forstofu. Þar sá ég andlitið sem taldi sig hafa fengið nóg af lífinu.

„Þú ættir að skammast þín!“ þrumaði ég og steytti hnefann framan í sjálfan mig. “Þér færi betur að þakka fyrir að vakna á morgnana. Hver er tilgangur lífsins? Ha?“ Ég rak nefið alveg að spegilglerinu.

„Að lifa því, Felix...að lifa því“ svaraði ég sjálfum mér af festu.

Á meðan ég beið eftir að minn gamli skipstjóri og félagi hringdi aftur til að segja mér meira um veisluna, fann ég fram brúnu flauelsjakkafötin sem ég klæddist síðast í fermingarveislunni vorið 1941. Þau pössuðu enn og í hvítri skyrtu við, með svarta þverslaufu og í lakkskónum fannst mér ég fær í flestan sjó. Ég fór inn á bað, vatnsgreiddi hárið vandlega og löðrungaði kinnarnar með smá rakspíra. Gekk svo beinn í baki aftur fram í forstofu. Í speglinum var ekki lengur lífsleiður gamlingi. Nei, þar stóð reffilegur herramaður. Það var líka kominn neisti í augun.

Ég brosti út í annað, hneigði mig og bauð svo fram höndina: „Má ég fá þennan dans,... please!“

Rósa Grímsdóttir

Rósa Grímsdóttir er fædd 24.mars 1987 og er stúdent frá Menntaskólanum við Hamrahlíð. Hún hefur sótt námskeið í sagnfræði, heimspeki og bókmenntum í Háskóla Íslands. Ritlist og myndlist eru hennar stærstu árstríður. Sumarið 2012, útskrifaðist Rósa af myndlistar- og hönnunarsviði (fornáminu) í Myndlistarskóla Reykjavíkur. Rósa hefur sótt ýmis námskeið, eins og myndlýsinga- og bókagerðar, ritsmiðju Kópavogs, kvikmyndahandritagerð hjá Endurmenntun Háskóla Íslands, teikni-, málun og svo mætti lengi telja.  Í haust byrjar Rósa nám sitt á handrita og leikstjórnardeild í Kvikmyndaskóla Íslands. Hún vinnur nú að myndbandaskáldsögu ásamt bróður sínum. Rósa hefur unnið marvísileg störf og komið víða við á skapandi vinnumarkaðnum, meðal annars verið ritstjóri bókarinnar Gráfeldur- æviár guðslegs gneista (2006), hugmyndasmiður og aðstoðarmaður leikstjóra (Fjölskyldusirkusinn, vorið 2006) og unnið við hlið arkitekta í Skyggni Frábært við að hanna innsetningar fyrir borgarrými.

Rósu hafði dreymt um að vera rithöfundur frá því hún var sex ára og rættist sá draumur 2011, þegar hún gaf sína fyrstu bók í myndskreytta ,,young adult" furðusagna bókaflokknum um skaparatortímandann Línu Descret.  Rithringurinn hefur verið sem annað heimili Rósu frá því að hún fór inn á hann í ágúst 2004. Margir meðlimir hringsins voru henni ómetanleg hjálp við að koma fyrstu bók hennar á laggirnar (þar af eru tveir þeirra hluti af smásagnahópnum) en án alls þessa frábæra fólks hefðu smásagnasöfn Rithringsins aldrei orðið að veruleika. Lengi lifi Rithringurinn!

Rósa er með söguna Það dýrmætasta sem við eigum í Smásögur 2013.

Útgefið efni

Lína Descret: Saga af skapara og tortímanda ( gefið út 2011)

Smásögur 2012 (Meðstjórnandi og með tvær sögur í safninu)

Smásögur 2013: Þetta var síðasti dagur lífs míns (Stjórnandi og með sögu í safninu)

Það dýrmætasta sem við eigum

Höfundur: Rósa Grímsdóttir

Þetta var síðasti dagur lífs míns... Það er svolítið síðan að hjartaritinn fór á fullt og ég hentist upp í rúminu. Ég gat ekki annað en tekið áhættuna þegar ég fann minnið koma til baka.  Ég hafði gleymt því að ég var einu sinni rithöfundur.

Frá því ég man eftir mér hef ég lagt á minnið hverja einustu snertingu, hljóð, bragð, lykt í umhverfinu. Allt til þess að geta gert skáldskaparheim minn sem raunverulegastan fyrir þig. Nú hef ég tapað þessu öllu. Líf mitt hefur glatað öllum sínum lit. Svarið þitt við óspurðu spurningunni væri að líkindum á þessa leið: „En ég bað þig aldrei um að gera þetta fyrir mig!”

Það er satt. Höfundur er sjaldnast beðinn um að skrifa. Hann skrifar af innri þörf, vegna þess að hann þarf að tjá eitthvað og hefur mikilvæga sögu fram að færa. Þetta breytist hins vegar eftir því sem höfundurinn verður frægari. Aðdáendur gera ákveðnar kröfur til hans. Þeir heimta að hann skrifi sögur sem þeir þekkja, sem hefur hans einkennismerki. Þeir eiga ekki auðvelt með að fyrirgefa það þegar höfundur ákveður að breyta um stíl eða söguefni. Á sama tíma vilja þeir að höfundurinn sýni frumleika og sé alltaf að bæta sig. Þetta er erfitt starf.  Vanþakklátt og lítið metið af þeim sem þekkja ekki til.  Rétt eins og gildir um öll önnur störf þar sem þekkingin um þau er ekki til staðar.  Ekki er hægt að skilja starf rithöfundarins, án þess að hafa gengið í gegnum það sjálfur vegna þeirru miklu ósýnilegu vinnu sem á sér þar stað. Í raun felst starf höfundarins stórum hluta í því að fela hversu mikla vinnu hann hefur lagt í verkið. Það á að virka áreynslulaust og setningarnar sem voru látnar hverfa eiga að vera hluti af minningunni einni. Minningu höfundarins.

Ég tala af reynslu þar sem í mörg ár ég var einn virtasti höfundur þjóðarinnar. Að sjálfsögðu komu tímar þar sem bókum mínum var grýtt í veggi, þar sem þær stóðust ekki kröfur aðdáenda minna eða þá að ég skrifaði um eitthvað sem þeir kærðu sig ekki um að heyra. Alveg sama hversu mikið þeir þurftu á því að halda. Það breytti þá engu að ég hefði eytt mannsaldri í rannsókn á viðkomandi viðfangsefni. Þeir einfaldlega höfðu ekki áhuga á þessu. Svo einfalt var það.  Ég get þó verið stolt af einu þegar ég lít yfir farinn veg. Ég sveik aldrei málstaðinn. Ég skrifaði ávallt um eitthvað sem ég vildi skrifa um, alveg sama hversu miklar gagnrýnisraddir heyrðust í umhverfinu. Það endaði líka með því að óánægjuraddirnar hurfu þegar nýir aðdáendur litu dagsins ljós sem átu upp allt sem ég kom frá mér. Ef ég hef eitthvað við þá að athuga, þá er það að þeir hefðu gjarnan mátt sýna gagnrýnni hugsun. En á þessum tíma var nafn mitt orðið það þekkt, að allt sem ég sagði var litið á sem sannleika. Það breytti engu að ég hafði í raun alltaf skrifað skáldskap.

Ég verð að viðurkenna fyrir mér og öðrum, eitt atriði. Því að sannleikurinn er sá að ég sveik málstaðinn í eitt skipti og fyrir það þurfti ég að gjalda fyrir dýrum dómi.

Árin liðu og sífellt var gerð meiri krafa um það, að skáldskapurinn ætti vera sem næstur sannleikanum. Snobbið og hræðslan við hið skrifaða orð var orðin það mikil, að geta átti heimilda og fara rétt með þær. Engar undantekningar áttu að vera til. Skáldskapurinn, eða réttara sagt lygin sem slík, átti bara heima í markaðssetningunni og í pólitíkinni. Allt annað átti að vera satt. Á endanum sá ég að eina leiðin til þess að fá að vera í friði sem höfundur var að skrifa um núverandi raunveruleika og þar af leiðandi að skrifa um lygina sem við búum við, því að auðvitað mátti ég ekki afhjúpa hana. Það hefði allt orðið vitlaust. Ég tel það vera aðal ástæðuna fyrir því sem kom fyrir mig síðar á lífsleiðinni.

Þögnin var ærandi. Þögnin umlukti allt. Þögnin var ekkert.

Enginn virðist þó vita ástæðuna fyrir því sem gerðist en ég tel mig vita hana. Vegna þess að ímyndunarafl mitt var orðið ónauðsynlegt við skáldskapargerðina ákváðu örlögin að ræna mig minningunum. Þar sem ég skrifaði bara um það sem gerðist í núinu hafði ég ekkert að gera við það sem gerðist í fortíðinni. Einhverra hluta vegna virkaði þetta minnisleysi þannig að öll skynjun mín hvarf. Það undarlega við þetta fyrirbæri var að í raun var ekkert að skynfærum mínum læknisfræðilega séð. Ég gat séð, heyrt, þefað og snert. En ólíkt því hvernig þetta hafði verið áður fyrr, voru allir hlutir sem dauðir fyrir mér. Allt hafði misst sinn sérstæðileika. Ég var föst í leiðinlegri martröð. Eilífum tómleika. Þetta virkaði sem einskonar refsing fyrir að taka lyginni þegjandi.

Einkennin fóru stigvaxandi. Það fyrsta sem ég tapaði var hæfileikinn til þess að skrifa. Fljótlega tapaði ég ánægjunni af því að lesa og að lokum ánægjunni af lífinu sjálfu. Fuglasöngurinn sem barst inn um gluggana hafði engin áhrif á mig lengur, ekki frekar en hlátur barnanna sem léku sér á leikvellinum. Það var alveg sama hvort ég upplifði eitthvað neikvætt eða jákvætt. Ég fann enga tengingu við neitt. Ég var föst í líkamanum og horfði á meðan lífið þaut fram hjá. Reyndi ég einhvern tímann að taka eigið líf? Ég hugsaði um það, en þar sem engar sterkar tilfinningar hreiðruðu lengur um sig í hjarta mínu, hafði ég engan vilja til þess.

Líf mitt var því einn tómleiki. Eitt stórt svarthol sem varð stærra með hverjum deginum sem leið.

Ég var lögð inn á stofnun og lengi vel hefur þetta herbergi verið mitt heimili. Læknarnir halda því fram að þetta sé hálfgert Alzheimer þar sem það er í ættinni minni. Ólíkt Alzheimer var þetta minnisleysi allsráðandi. Ég mundi ekkert frá því í gamla daga. Tengdist ekki einu sinni við tónlist, þó að hún sé ætíð tengd við tilfinningar. Ekkert, ég fann ekkert. Einhverjir sögðu að þetta væri endanlegt en aðrir tímabundið. Að þetta væri bara líkaminn að bregðast við of miklu áreiti. Ég hafði unnið of mikið og fengið taugaáfall. Það er vissulega rétt að allt mitt líf hef ég unnið. Að skrifa var meira en bara vinna fyrir mér, það var lífið. Því var haldið fram að það gæti riðið mér að fullu ef ég byrjaði að skrifa aftur. Að álagið og áfallið yrði of mikið fyrir mig. Það er svolítið síðan að hjartaritinn fór á fullt og ég hentist upp í rúminu. Hjartað hoppaði enn af gleði yfir að finna mig aftur, þó stökkin tækju reyndar sinn toll af líkama mínum og álagið yrði of mikið fyrir hjartað mitt. Hjartslátturinn hafði dunað í eyrum mínum þegar ég skreiddist fram úr rúminu og kippti hjartasíritanum úr sambandi. Fyrr myndi ég deyja en á láta dópa mig niður og snúa aftur í tómið. Læknarnir myndu koma þegar það yrði um seinan. Það tók mig smá tíma að skrifa mig í gang. Það hjálpaði ekki að mig verkjaði í hjartað sem gat ekki leynt spennunni, þessari ofsagleði. Litirnir urðu skarpari í kringum mig, skyndilega urðu öll hljóð hærri og hver einasta snerting var sem rafstuð. Járnbragð streymdi fram í munninn á mér og ég fann lyktina af sótthreinsuðu herberginu. Hvíti liturinn á veggjunum blindaði mig um stund, fuglasöngurinn í trjánum skar í eyrun og var jafn hávær og umferðin. Áður fyrr hefði þetta farið í taugarnar á mér og valdið mér miklum kvíða. Ég vildi hafa stjórn á umhverfinu en í dag er það ekki minn vilji. Mér finnst ég loksins vera lifandi aftur. Ég finn hvernig fingurgómarnir dofna upp.

Hver einasta hreyfing tekur á mig, hvert einasta pennastrik. En ég hef aldrei verið eins hamingjusöm. Tárin falla á blaðið og blandast svörtu blekinu. Það breytir mig engu. Ég er ekki að skrifa til þess að þetta verði lesið. Ég er að skrifa þetta, þar sem þetta eru síðustu orð mín í þessum heimi. En í fyrsta skipti frá því að ég man eftir mér skiptir það mig í raun engu máli hvað ég er að skrifa. Bara þessi tilfinning að draga pennann eftir blaðinu og heyra skrjáfið í pappírnum er sem unaðsleg tónlist í eyrum mínum. Engar hugsanir komast í gegn og ósjálfrátt skrifa ég um allt og ekkert. Það er það eina sem skiptir mig máli. Blýantur hefði aldrei getað orðið fyrir valinu. Ég hefði heldur ekki getað náð þessari sömu tengingu væri ég að skrifa á fartölvuna mína. Þá hefðu tárin og blekið aldrei orðið að einu. Tilfinningar mínar eru greinilegar. Tilfinningarnar sem ég hef reynt svo lengi að endurheimta. Ég hef fyrir löngu tapað tímaskyni mínu. Enda skiptir tíminn ekki lengur máli. Heldur bara þetta eina augnablik. Þetta stutta augnablik sem virðist ætla að vara að eilífu.

Þetta er lífið....

Ég finn snarpann kipp þegar hjartað stoppar og sé í gegnum móðu augna minna hvernig ég fell hægt til jarðar. Heyrnin er að hverfa, ég heyri í fjarska þegar hjúkrunarfræðingur hrópar eitthvað og ört fótatak berst eftir löngum ganginum. Það skipti mig engu máli.

Birgir Rúnar Davíðsson

Í sumarbyrjun árið 1977 fæddist Birgir Rúnar Davíðsson á Akureyri og heldur sig að mestu þar. Hann á sér sterkar rætur sem teygja sig til Hörgársveitar og Árskógsstrandar en þótt sveitin togi oft fast í hann heldur vinnan honum límdum við lyklaborðið þar sem hann snarar erlendum textum yfir á ylhýra móðurmálið. Hann paufast líka við að semja eigið efni, svona þegar friður gefst fyrir vinnu, börnum og öðru sem ekki má hunsa.

Eftir ritlistarnámskeið hjá Önnu Heiðu Pálsdóttur hafa flóðgáttirnar opnast og nú vellur vitleysan upp úr honum eins og enginn sé morgundagurinn.

Síðasti dagurinn er fyrsta verk hans sem gefið er út.

Síðasti dagurinn

Höfundur: Birgir Rúnar Davíðsson

Þetta var síðasti dagur lífs míns. Dómur minn var kveðinn upp í hráslagalegu veðri á bílastæði gömlu verslunarmiðstöðvarinnar. Löngu fyrir mína daga hafði hún verið heimili margra búða er seldu varning sem nú á dögum þætti fáránlegur óþarfi. Stórar rúðurnar í húsinu höfðu fyrir löngu brotnað og allt innan glugganna var biksvart. Það var sem byggingin hefði ótal kjafta sem hún glennti upp til að hlæja að óförum mínum þegar lágt tilboð í mig var það eina sem barst. Drullupollar þöktu illa farið malbikið og regndroparnir mynduðu fallega hringi þegar þeir lentu á þeim, hringir sameinuðust öðrum og kepptust um að leggja yfirborðið undir sig. Fegurð þessara einföldu skeyta að ofan hæddist að mér þegar nýi eigandinn minn kippti í bandið svo það hertist um hálsinn á mér. Lykt af svita og blóði lá í loftinu en skömmu síðar byrjuðu bíleigendur að keyra burt með kaup dagsins og þá yfirgnæfði olíustybban allt annað.

Dreggjar olíubirgða landsins voru í eigu ríkustu fjölskyldnanna og menn gerðu allt sem hægt var til að drýgja svarta gullið, láta þetta tákn um auð, völd og velmegun endast aðeins lengur. Þess vegna var reykur málmdrekanna svartari en nokkru sinni og lyktin eftir því.

Mér var dröslað upp í aftursæti gamals díseljeppa sem eitt sinn hafði verið rauður og glansandi. Nú var allur gljái horfinn úr lakkinu og brúnar skellur dreifðu úr sér þar sem vatn hafði náð í óvarinn málminn.

„Þú varst heppin í dag, ljúfan,“ sagði bílstjórinn rámri röddu og leit á mig þar sem ég sat í aftursætinu og fann gorma stingast upp í vinstra lærið. Ég hefði svo gjarnan viljað eiga efnismeiri föt, eitthvað annað en þunna og götótta bolinn og drullugar stuttbuxurnar, til að hylja líkamann fyrir gráðugum augum mannsins. Hárið á mér var skítugt og ég lét ljósa og klessta lokka falla fyrir andlitið, breytti þeim í varnarskjöld. Það skipti ekki máli hvað maðurinn segði. Ég vissi hvað beið flestra þeirra sem seldar voru á markaðnum. Þrældómur. Misnotkun.

Jeppinn lallaði af stað og ég horfði út um gluggann til að sjá hvert förinni væri heitið. Manninn hafði ég aldrei séð fyrr, vissi ekki hvort hann kom af eyrinni, þar sem sjórinn var enn sóttur að einhverju leyti, eða úr efri byggðinni, þar sem fólk átti í viðskiptum við bændurna í dalnum og fékk þaðan helstu nauðsynjar.

Sjálf hafði ég verið svo óheppinn að fæðast í miðbænum. Þar var ekkert nema eymd. Fólkið var of margt, þótt því hefði fækkað hratt síðustu árin, of lítið var af öllu og nær allir sofnuðu með sultarverki á kvöldin. Ég var á tólfta ári og móðir mín, blessunin, hafði hreinlega ekki getað séð fyrir mér lengur. Hver matarögn var dýrmæt og mamma varð að láta litlu systkini mín ganga fyrir.

Héðan í frá yrði ég að sjá um mig sjálf. En það var ekkert í boði. Hvergi vinnu að fá, hvergi hægt að afla sér matar. Það eina sem stúlkur á mínu reki gátu gert var að bjóða sig fram á markaðnum og vona að örlögin yrðu þeim hliðholl. Það sem boðið var í mig fór til móður minnar og ég vonaði að peningarnir hjálpuðu henni að sjá fyrir systkinum mínum í nokkurn tíma. Grátur hennar hafði níst hjarta mitt þegar ég var dregin upp á pallinn og boðin til sölu. En vonin hafði verið til staðar. Til voru sögur um stúlkur sem höfðu farið á markaðinn og lent hjá góðum eigendum. Fólki sem vildi þeim vel, vel stæðu fólki sem hafði ekki auðnast að eignast börn og leitaði því á markaðinn til að kaupa það sem Guð þeim ekki gaf. Ragna, rauðhærð stúlka sem hafði búið í næsta húsi við mig í miðbænum, var ein þeirra heppnu Fyrir þremur árum hafði hún farið á markaðinn, hafði neyðst til þess eins og ég neyddist til þess nú. Ragna hafði dottið í lukkupottinn og endað hjá góðu fólki, lifði góðu lífi í sveitinni. Ég lét mig dreyma um sömu gæfu.

Bílstjóri rauða jeppans, nýi eigandinn minn, var einbeittur við aksturinn, enda mikið af ljótum holum í veginum sem gáfulegt var að forðast. Hann ók sem leið lá að eyrinni og ég hélt í vonina. Kannski var þetta giftur maður sem átti bát, lagði net og dró björg í bú. Átti nægan mat fyrir sig og konu sína, var þakklátur Guði fyrir stöðu sína í þessum harða heimi og vildi taka að sér ólánsamt barn.

En á síðustu stundu beygði hann til vinstri og tók stefnuna á víggirtu brúna yfir ána þar sem fjórir verðir stóðu, gráir fyrir járnum. Maðurinn veifaði kumpánlega til þeirra og jeppinn hökti yfir brúna. Undir okkur var beljandi áin, brúnt leysingavatnið þaut framhjá hvössum steinunum sem stóðu upp eins og tennur einhverrar fornaldarskepnu. Vatnið þaut til sjávar og með því fór öll mín von.

Maðurinn var ekki af eyrinni. Hann átti ekki bát, lagði ekki net og færði ekki björg í bú.

Hann var frá jaðrinum. Á jaðrinum var ekki hægt að veiða fisk, rækta jörðina eða halda húsdýr. Íbúarnir þar höfðu þess í stað birgt sig upp af vopnum og notuðu þau til að kúga sjómenn, bændur og alla aðra; tóku það sem þeir vildu og drápu eða örkumluðu fólk hiklaust til að neyða alla til hlýðni. Og nú færi ég þangað.

Við ókum framhjá nokkrum blokkum sem málningin var fyrir löngu flögnuð af. Bak við eina þeirra var gamall leikvöllur. Slitið gúmmídekk hékk lóðrétt í ryðgaðri keðju sem ískraði hátt í þegar vindurinn reif í dekkið. Hin keðjan var slitin og því gat enginn nema vindurinn leikið sér að rólunni. Rimar klifurgrindarinnar voru ekki traustvekjandi því ryðið hafði étið járnið miskunnarlaust í sig. Í einum glugga blokkarinnar sá ég barn horfa út, sorgmætt á svip, eflaust að hugsa um hve mikið betra hefði verið að lifa í gamla daga, þegar leiktækin virkuðu.

Nýi eigandinn minn bölvaði hraustlega þegar vinstra framdekkið lenti í holu á malbikinu, svo beygði hann til hægri, í átt að firðinum, og för okkar lauk við tveggja hæða hús sem stóð nokkuð frá bakka, þar sem hátt fall var niður að sjónum. Næsta hús við þetta var ein af ljótu blokkunum en líklega voru einir tvö hundruð metrar á milli.

Þægileg þögn ríkti þegar skellirnir í díselvélinni dóu út. Friðurinn varði þó ekki lengi því maðurinn steig út úr bílnum, skellti bílstjórahurðinni og reif upp afturhurðina. Ég sat kyrr, vildi ekki sýna neinn ótta, vildi ekki sýna veikleikamerki.

„Út, vinan.“ Eigandi minn var mátulega hranalegur, notaði bandið en kippti alls ekki fast í. Ég hlýddi, elti hann auðmjúk að dyrum hússins. Tveir urrandi hundar voru bundnir við staur við innganginn, blendingar í marga ættliði sem höfðu fyrir löngu glatað öllum sérkennum tegundanna. Það eina sem var eftir var grimmdin. Grimmd á fjórum fótum. Maðurinn sussaði á þá og þá létu þeir sér nægja að horfa tortryggnir á mig. Ljósir veggir hússins voru ekki jafn illa farnir og veggir blokkanna, maðurinn hlaut að hafa komist yfir málningu einhvern tímann á síðustu árunum. Við fórum inn um dyrnar og hann vísaði mér inn í lítið forstofuherbergi. Þar var gamall beddi. „Slappaðu nú aðeins af. Ég hef ekki not fyrir þig strax.“ Með þeim orðum hvarf maðurinn fram en ég heyrði smella í lásnum. Lítill gluggi var yfir beddanum og líklega hefði ég getað troðið mér út ef hundarnir tveir hefðu ekki verið beint fyrir utan.

Þar sem ég lá á beddanum og velti mögulegum örlögum mínum fyrir mér heyrði ég háreysti innan úr húsinu. Rifrildi. Maðurinn og kona. Konan æpti eitthvað en ég greindi ekki orðaskil. Skömmu síðar féll allt í dúnalogn og mér tókst einhvern veginn að slaka á. Líklega sofnaði ég dálitla stund því næst heyrði ég dyrnar opnast og eigandi minn stóð brosandi yfir mér. „Nú er komið að því, vinan.“ Bros hans náði vel til augnanna. „Þú fyrirgefur þetta með ólina og að ég skuli hafa læst þig inni en ég gat ekki hætt á að þú yrðir hrædd og reyndir að flýja áður en ég sýndi þér hve gott nýja lífið þitt verður.“

Ég reis á fætur og gekk fram með manninum. Hann losaði af mér bandið sem hafði verið sett á mig strax og ég bauð mig fram á markaðinn, eldsnemma um morguninn. Inn af forstofunni tók við hugguleg stofa, húsgögnin voru þau fínustu sem ég hafði séð alla mína ævi og nokkur glansi var enn í rauðbrúnu leðrinu á löngum sófa þar. Næst gengum við inn í eldhúsið þar sem maðurinn sýndi mér eldavél, nothæfan ísskáp og rennandi vatn úr krana. Þetta var meiri munaður en ég var vön.

„Í fyllingu tímans verður þú konan mín. Enn ertu of ung til að taka að þér allar skyldur eiginkonu en þú byrjar á því að sjá um eldamennsku og þrif fyrir mig.“ Grautarskál stóð á eldhúsborðinu. „Borðaðu nú, þú ert alltof horuð.“

Ég settist við borðið, fékk mér af grautnum og horfði á manninn, verðandi eiginmann minn, sem settist gegnt mér. Hann horfði á mig borða og glampi var í augum hans..

Eftir matinn vaskaði ég upp og gerði fínt í eldhúsinu. Maðurinn sat áfram við borðið og fylgdist með verkinu, greinilega ánægður með mig.

„Nú skaltu fara út með ruslið,“ sagði hann svo og benti á græna plasttunnu á hjólum sem stóð við bakdyrnar. „Þú dregur hana bara að bakkanum hérna bak við húsið og sturtar öllu fram af. Sjórinn sér um afganginn.“ Maðurinn kinkaði kolli, eins og hann væri aðallega að tala við sjálfan sig. „Svo fáum við okkur veglegan kvöldverð til að bjóða þig velkomna hingað. Lambakótelettur og kartöflur.“

Þrátt fyrir fullan maga af graut fór munnvatnið að streyma við orð mannsins. Lambakótelettur. Kjöt. Það hafði ég ekki fengið lengi. Og þá hafði uppruni kjötsins alltaf verið óljós. En ég varð að sinna verkunum mínum, varð að standa mig til að vera áfram í náðinni hjá eigandanum. Tunnan var stór en ég bjóst við að ráða við verkið fyrst enn voru hjól undir henni. Bakdyrnar opnuðust með marri, ég hallaði tunnunni upp á hjólin og lagði í hann. Tunnuflykkið var níðþungt en sem betur fer hafði myndast góður slóði að bakkanum eftir margar ferðir þangað með rusl. Ég var orðin rennandi sveitt þegar ég nálgaðist bakkann. Þegar tveir metrar voru eftir að brúninni stansaði ég. Skynsamlegast var að velta tunnunni þar og mjaka henni svo fram á brúnina. Ekki vildi ég að tunnan fylgdi með ruslinu niður í fjörugrjótið, tuttugu metrum fyrir neðan mig.

Græna plasttunnan lenti með skelli á jörðinni og lokið, sem fast var á hlið tunnunnar, hentist upp. Ég ýtti tunnunni nær brúninni, ákvað svo að taka enga áhættu og hella úr henni þarna á bakkanum. Síðan gæti ég auðveldlega ýtt ruslinu fram af án þess að setja tunnuna í nokkra hættu. Það var erfitt að lyfta botninum en hafðist þó. Innihaldið rann mjúklega eftir plastinu, lenti á grasinu á bakkanum og starði brostnum augum á mig.

Öskrið festist í hálsi mínum. Útstæð augun þekkti ég ekki en hárið var mjög kunnuglegt. Það var rautt hár Rögnu. Stúlkan úr næsta húsi lá þarna dauð. Líkaminn var ber og ótal marblettir báru vitni um illa meðferð í langan tíma. Tungan stóð út úr henni og hafði blánað nokkuð. Hún hafði verið kyrkt og hræið beið þess nú að vera kastað burt. Var þetta góða fjölskyldan sem hún hafði lent hjá? Hafði hún verið eiginkona eiganda míns síðustu þrjú árin? Nú var henni kastað út með ruslinu. Átti ég að koma í hennar stað?

Hafði maðurinn ekki ætlast til þess að ég sæi líkið? Jú. Eflaust. Það hefði verið lítið mál fyrir hann að fara sjálfur út með ruslið. En hann hafði viljað sýna mér örlög Rögnu, þó svo að hann gæti ekki vitað að ég kannaðist við hana. Þetta átti örugglega að gera mig hlýðna og undirgefna, sýna mér að hann gæti hvenær sem er drepið mig og kastað fyrir mávana sem svifu yfir fjörugrjótinu og biðu eftir einhverju spennandi.

Tárin runnu niður vanga mína þegar ég ýtti líki Rögnu niður af brúninni. Mávagargið hækkaði, annað hvort vegna þess að þeir óttuðust þessa mannveru sem stökk niður til þeirra eða af því að þeir sáu að nú kæmust þeir í feitt. Afgangurinn af ruslinu féll niður á eftir. Vindurinn reif í það, feykti sumu til og frá en á endanum dreifðist það yfir fjörugrjótið. Veisla mávanna gat hafist.

Maðurinn beið mín fyrir innan bakdyrnar. Hann starði ögrandi á mig, eins og hann vildi mana mig til að segja eitthvað, öskra eða gráta. Ég vissi að þá hefði hann aðeins barið mig. Allur vingjarnleiki var horfinn úr augum hans.

Auðmjúk horfði ég á gólfið og sagði ekkert. Það gerði karlinn sáttan. „Komdu, þú skalt hvíla þig aðeins áður en þú ferð að elda.“ Hann vísaði mér aftur inn í litla forstofuherbergið. Hundarnir geltu eins og óðir fyrir utan litla gluggann. „Innan tíðar færðu að deila rúmi með mér. Þá verðurðu alvöru húsfreyja hérna.“ Hann strauk mér um vangann og ég mátti hafa mig alla við til að kúgast ekki. Eftir að hann fór og læsti dyrunum lá ég sem frosin á beddanum og starði upp í loftið.

Eigandinn hleypti mér út um fimmleytið. Það sá ég á sólinni, sem gerði sitt besta til að brjóta geislum sínum leið í gegnum gráan skýjabakkann. Vindurinn hafði aukist og rúðurnar titruðu í gluggunum. Nú var kominn tími til að elda kvöldmatinn og kóteletturnar biðu, eins og karlinn hafði lofað. Kjötið kallaði til mín af bekknum, fullt af prótíni og fitu sem gæti gefið mörgum börnum orku til að lifa nokkra daga.

Maðurinn settist við borðið og horfði á mig vinna. Ég barði kóteletturnar með buffhamri áður en ég pipraði þær og saltaði. Salt og pipar var sjaldséður munaður í miðbænum. Hér var nóg af hvoru tveggja. „Er þetta í lagi svona?“ spurði ég manninn og tók auðmjúk skref aftur á bak, eins og ég þyrfti að fá hans samþykki fyrir matreiðslunni.

Þetta voru mín fyrstu og síðustu orð við nýja eigandann.

Hann reis á fætur og gekk að bekknum, áttaði sig ekki á því að buffhamarinn hvíldi ekki á bekknum heldur í lófa mínum. Hnúarnir hvítnuðu þegar ég herti takið og öskur braust upp úr hálsi mínum við fyrstu sveifluna. Hamarinn var gamall, úr hertu stáli og með mörgum tönnum sem höfðu gert kjöt meyrt í áranna rás. Málmurinn gaf ekkert eftir þegar tennurnar skullu í hnakka mannsins og festust þar. Hljóðið var alveg eins og þegar ég barði kóteletturnar. Ég bjóst við að maðurinn félli fram fyrir sig en það gerði hann ekki. Það var sem hann frysi og ég varð að rykkja í hamarinn til að losa tennurnar úr höfuðkúpunni. Aftur reiddi ég til höggs. Ámátlegt hljóð kom upp úr manninum, örvæntingarfull tilraun til að æpa þegar líkaminn og sálin vissu að öllu var lokið. Hljóðið dó út þegar buffhamarinn skall aftur á höfði hans. Nú lyppaðist hann niður. Hundarnir úti virtust skynja að eitthvað væri að gerast, geltu hástöfum í stutta stund en ýlfruðu svo bara.

Blóðpollur myndaðist á gólfinu og stækkaði óðum. Slettur voru á skápahurðum og eldavélinni. Sem betur fer höfðu kóteletturnar nær alveg sloppið. Ég þurrkaði nokkra blóðdropa af þeim með borðtusku áður en ég sótti smjörstykki í ísskápinn, sem eflaust hafði verið tekið með valdi af einhverjum bóndanum eins og kóteletturnar. Smjörklípa fór á pönnu. Hellan á eldavélinni var fljót að hitna og brátt gat ég byrjað að steikja. Ég lét kóteletturnar malla í hitanum í dágóða stund áður en ég sauð kartöflurnar. Eldamennskan tók tæpa klukkustund og á hverri stundu bjóst ég við að félagar dauða mannsins ryddust inn og dræpu mig. En enginn kom. Matarilmurinn úthýsti málmkenndum blóðfnyknum og þrátt fyrir allt sem á undan var gengið heyrði ég garnirnar í mér gaula. Líkaminn vildi sitt.

Máltíðin var sú bragðbesta sem ég hafði nokkurn tímann fengið. Fitan rann niður hökuna á mér þegar ég gleypti í mig hverja kótelettuna á fætur annarri. Kartöflurnar snerti ég varla því nóg var af kjötinu til að fylla magann. Með matnum drakk ég einhvers konar berjavín úr flösku sem ég fann í einum eldhússkápnum. Loks gat ég ekki meira og hallaði mér aftur í sætinu. Í fyrstu ætlaði ég að vaska upp, eins heimskulegt og það nú hefði verið. Auðvitað var engin ástæða til þess. Uppvaskið gat átt sig.

Ég opnaði bakdyrnar og gekk rólega út í rökkrið. Tunglið hafði klifrað yfir heiðina og starði á mig, gáttað á því sem ég hafði gert. Þá hló ég. Kannski var víninu um að kenna. Ég hló að lífinu, hló að dauðanum. Hló að örlögunum sem stúlkur eins og ég gátu ekki flúið.

Svo gekk ég að bakkanum. Ragna var þarna niðri. Ragna sem hafði dottið í lukkupottinn, komist til góðrar fjölskyldu. Móðir hennar skyldi aldrei fá að heyra sannleikann. Vonandi gæti móðir mín einnig lifað í falskri trú um að ég hefði það gott, að ég hefði orðið heppin.

Magi minn var fullur. Líkamlega hafði mér aldrei liðið betur. En sál mín var þegar dáin. Flúin úr jarðnesku hylki sínu. Engin leið var burt frá þessu húsi, allt í kring voru menn eins og nýi eigandinn minn og ég vildi ekki hugsa út í refsinguna sem biði mín ef ég næðist.

Sölt sjávarlyktin fyllti vitin, mávarnir görguðu linnulaust og aðeins tunglið sá þegar ég kastaði mér fram af brúninni, þennan síðasta dag lífs míns.

Elísabet Kjerúlf

Elísabet Kjerúlf er fædd 8. desember 1957 að Vallholti í Fljótsdal.

1985 útskrifaðist hún sem tannfræðingur frá Tannlæknaháskólanum í Árósum og

starfar nú á tannlæknastofu Halls og Petru á Selfossi og í Reykjavík.

Hún hefur gengt trúnaðarstörfum innan Félags íslenskra tannfræðinga og er formaður félagsins.

Elísabet er nýliði á ritvellinum og hefur hingað til ekki gengið með rithöfund í maganum þótt hún hafi „fiktað“ við skrif sem unglingur.

Hún hefur sótt námskeið hjá Endurmenntun Háskóla Íslands í ritsmíðum og notið þar leiðsagnar Önnu Heiðu Pálsdóttur.

Í fyrstu Rithringsbókinni sem kom út í desember 2012 var hún með tvær smásögur og hefur fengið birt efni í blöðum og netmiðlum.

Elísabet gerðist meðlimur í Rithringnum árið 2012 og hefur kynnst þar frábæru fólki. Hún telur Rithringinn góðan vettvang fyrir byrjendur í ritlist til að koma skrifum sínum á framfæri, fá gagnrýni og öðlast færni og reynslu til að fjalla um og gagnrýna verk annarra.

Elísabet er með söguna Kvöldverðurinn í Smásögur 2013.

Kvöldverðurinn

Höfundur: Elísabet Kjerúlf

Þetta var síðasti dagur lífs míns og jafnframt síðasta tækifærið til að klára stóra verkefnið mitt. Að vísu vissi ég ekki þennan laugardagsmorgun, að ég yrði allur að kveldi, en verkefnið hafði verið í undirbúningi í margar vikur.

Ég sat á skrifstofunni minni í Perlunni með rjúkandi kaffibolla í hendi og fór yfir innkaupalista og matseðil kvöldsins. Smá áhyggjuhrukka myndaðist á enninu, var allt hráefnið komið í hús? Ég treysti ekki alveg þessum matreiðslunemum sem kjöftuðu stanslaust í símann, eða stóðu og reyktu við vöruinnganginn. Það var óþolandi að þurfa endalaust að anda niður í hálsmálið á þessum drengjum.  Dagbjartur var þeirra verstur. Ég var búinn að hafa hann lengi undir eftirliti og lét hann ekki komast upp með neitt hangs.

Ég leit upp frá tölvunni og dreypti á kaffinu. Augun flögruðu um veggina sem voru þaktir innrömmuðum viðurkenningum og verðlaunagripum.

Bocuse d‘Or matreiðslukeppnin í Lyon 2007, fyrsta sæti: Viktor Sigurðsson. Ég hallaði mér aftur á bak í mjúkan skrifborðsstólinn og lygndi aftur augunum. Angan af rauðvíni, hvítlauk og estragon lá í loftinu. Að sigra í frægustu matreiðslukeppni Frakklands var draumur hvers matreiðslumanns. Ég man ennþá hvernig adrenalínið og sigurgleðin þutu eins og elding um líkama minn þegar ég stóð upp og tók á móti gullverðlaununum úr hendi Paul Bocuse sjálfs, frægasta matreiðslumanns heims. Ólýsanleg sigurvíma. Við það bættist minning um dökkhærða þokkadís með síðan topp niður í  stór möndlulaga augu sem ilmaði af frönsku perfume. Já, nóttin var löng í Lyon árið 2007.

Ég dró andann djúpt og leit aftur yfir innkaupalistann. Ég hafði falið Dagbjarti þá ábyrgð að annast innkaupin fyrir kvöldið, en var kominn með efasemdir um þá ákvörðun. Veisluhöldin í kvöld voru þau mikilvægustu á persónulegum ferli mínum, einnig fyrir íslensku ríkisstjórnina og þjóðina í heild sinni. Áhyggjuhrukkan á enninu dýpkaði. Ég teigaði síðasta sopann úr kaffibollanum og leit aftur á verðlaunagripina á veggnum.

Nordic challenge matreiðslukeppnin í Kaupmannahöfn 2008, fyrsta sæti: Viktor Sigurðsson. Gullverðlaun, annað árið í röð. Dómararnir komu víða að úr heiminum, áttu flestir Michelin veitingastaði með mörgum stjörnum. Skandinavíska eldhúsið var orðið allsráðandi í Evrópu og alþjóðlegir matreiðslumeistarar horfðu þangað áhugasömum augum.

Forréttur: Marineraður þorskhnakki með þarasalsa og kryddfroðu.

Aðalréttur: Hægeldaðar lambamedalíur með stökksteiktum rófum og rababara confit.

Eftirréttur: Skyr brulée með bláberjum og rjóma.

Við strákarnir skvettum ærlega úr klaufunum um kvöldið. Skáluðum í kampavíni á Hviids Vinstue við Kongens Nytorv, en eitthvað fannst Dönunum við háværir, svo við færðum okkur fljótlega um set og enduðum loks á einhverri búllu niðri við Nyhavn. Já, þetta var góð en erfið vika í Danaveldi vorið 2008.

Ég leit á klukkuna, hún var korter í tíu. Ég stillti eftirlitsmyndavélina á eldhúsið, kokkarnir og nemarnir streymdu inn til starfa og undirbúningurinn var kominn á fullt. Ríkisstjórnin  með helstu framámönnum í íslensku viðskiptalífi, var væntanleg til kvöldverðarins, ásamt kínversku sendinefndinni.

Símtalið frá forsætisráðuneytinu hafði komið fyrir fjórum vikum.

„Góðan daginn, þetta er aðstoðarmaður forsætisráðherra, við hvern tala ég?“ spurði aðstoðarmaðurinn.

„Viktor yfirmatreiðslumaður í Perlunni hér, hvað get ég gert fyrir þig?“

„Jú, forsætisráðuneytið vill ræða við þig um skipulagningu og framkvæmd á mikilvægum kvöldverði. Hann varðar þjóðarhagsmuni og þarf að vera fullkominn í alla staði.“

Daginn eftir mætti aðstoðarmaðurinn til fundar við mig. Hann var með ákveðnar kröfur varðandi matargerðina. Íslenskt átti hráefnið að vera, en með kínversku þema. Ég saup hveljur, þetta samræmdist ekki mínum faglega metnaði, en aðstoðarmanninum varð ekki haggað. Ég sá fljótlega að ég yrði að sætta mig við þessar kröfur ef ég ætti að hljóta verkefnið. Hér var um sögulegan viðburð að ræða og mikill heiður fyrir mig að fá að standa fyrir veislunni.

Ég bætti kaffi í bollann, sló inn mbl.is og las aðalfrétt dagsins:

Kínversk sendinefnd skipuð æðstu embættismönnum Kína lenti á Keflavíkurflugvelli í morgun. Erindi hennar til landsins er að skrifa undir samstarfssamning við íslenska ríkið um vinnslu á þeirri miklu olíu sem fundist hefur á Drekasvæðinu.

Þegar fréttist af olíufundinum fór samfélagið hér gersamlega á hvolf. Í augum landsmanna blikuðu gullslegnar krónur. Sex hundruð þrjátíu og níu þúsund glampandi augu lýstu upp dimman næturhimininn yfir Íslandi. Til landsins streymdu yfirmenn stærstu olíufyrirtækja veraldar. Allir vildu vera vinir Íslendinga og hjálpa til við að nálgast svarta gullið. Að lokum hrepptu Kínverjarnir hnossið vegna nýrrar tækni sem þeir fundu upp, sem gerði mönnum kleift að vinna olíuna á einfaldan og ódýran hátt.

Ég leit aftur á klukkuna. Hún var korter í tólf. Ég fann spennu frá höfði og niður í iljar, gamli keppnisandinn gerði vart við sig, adrenalínið flæddi um líkamann. Veislan í kvöld yrði mitt stærsta meistaraverk, stærra en gullið í Lyon 2007 og gullið í Kaupmannahöfn 2008.

Það var bankað á dyrnar á skrifstofunni. Dagbjartur stóð hálfniðurlútur í dyragættinni og ræskti sig.

„Það hefur komið svolítið upp á,“ sagði hann.

„Hvað,“ sagði ég hátt og hrökk í kút.

„Jú, amma hans Gumma var að deyja og hann ætlar að biðja um frí í kvöld.“

Gummi var einn af þjónunum og vinur Dagbjarts. Ég stífnaði upp.

„Frí!“ hvæsti ég á milli samanbitinna tannanna.

„Andskotinn hafi það, gat kerlingin ekki valið annan dag til að geispa golunni.“

Hér mátti ekkert klikka, allar stöður yrðu að vera mannaðar í Perlunni í kvöld. Ég stóð upp, en varð að styðja mig við skrifborðið því mig svimaði. Ég hvessti augun á Dagbjart.

„Hér fær enginn frí í dag eða kvöld. Veistu ekki að hér verður skrifað undir mikilvægasta viðskiptasamning Íslandssögunnar. Skilurðu, hann mun skapa mér og þér, já okkur öllum endalausa fjármuni og ríkidæmi, peningarnir munu vella hér upp úr sjónum.“

Sviminn ágerðist svo ég settist aftur í stólinn. Dagbjartur stóð stjarfur í dyragættinni, hann var þreytulegur og augun áberandi rauð í fölu andlitinu.

„Segðu Gumma að ég vænti þess að sjá hann þjóna hér til borðs í kvölds, komdu þér svo niður í eldhús að vinna, þú sérð um sósuna með lambinu.“

Dagbjartur hvarf úr dyragættinni og ég heyrið klappið í tréklossunum fjarlægjast.

Þetta var í fyrsta skipti sem ég lét öðrum eftir sósugerðina. Sósan var nú einu sinni mín sérgrein. Léttkremuð sósa með íslensku blóðbergi og góðri klípu af smjöri væri fullkomin með lambinu í kvöld, en aðstoðarmaður ráðherrans hafði aðrar hugmyndir.

„Sósan verður kínversk,“ sagði hann ákveðinn. Ég reytti hár mitt af bræði, þvílík smekkleysa, en aðstoðarmaðurinn gaf sig ekki. Ég sem gat töfrað fram frægustu sósur heims á augabragði varð samt að játa reynsluleysi mitt í kínverskri sósugerð. Ég grúskaði í nokkrum kokkabókum og gerði nokkrar tilraunir en hringdi að lokum í heildsalann minn og bað um nokkrar sósuprufur. Ein sósan var áberandi skást og heildsalinn átti tvær tveggja lítra dósir á lager. Sósugerðin yrði auðveld í kvöld, bara að hita upp kínverska sullið. Ég dró andann djúpt og leit á klukkuna.

Undirbúningur síðustu vikna hafði tekið á. Fyrir utan endalaus fundarhöld með aðstoðarmanni forsætisráðherra, höfðu stífar æfingar í eldhúsinu langt fram á nætur reynt á starfsþrekið. Allir höfðu lagst á eitt, við að koma íslenska hráefninu í kínverskan búning og afraksturinn hafði ekki látið á sér standa. Þorskurinn var nú dulbúinn sem kínverskur blævængur, lambið orðið að eldspúandi dreka og skyr með íslenskum bláberjum að yin og yang.

Erfiðast í sköpunarferlinu var að færa íslenska lambið í drekabúning. Spúandi dreka sem sýndi styrkleika og samvinnu kínverska lýðveldisins við dreka norðursins, íslenska drekann sem lúrði á svarta gullinu, djúpt norður á Drekasvæðinu. Eftir nokkurra daga umhugsun hringdi ég í kunningja minn sem var sláturhússtjóri á Suðurlandi og bar upp vandræði mín við hann. Hann var eldklár maður og fljótur að hugsa.

„Já, Viktor minn. Þú ert aldeilis heppinn núna,“ sagði hann og hló frekar glaðværum hlátri eins og honum væri skemmt.

„Hvað meinar þú?“

„Jú, ég er með hér í dauðaréttinni einn frægasta og besta kynbótahrút Suðurlands til margra ára. Hann Móra frá Hallgeirslandi, ég er viss um að þú getur fengið af honum hausinn, ha, ha, ha. Hláturinn bókstaflega ískraði í manninum.

„Honum verður slátrað snemma í fyrramálið, þetta er stórglæsilegur hrútur þótt hann sé orðinn þrettán vetra, hornin mikil og stór og frekar illa tenntur en mun örugglega sóma sér vel sem drekahöfuð.“ Nú sprakk kunninginn gjörsamlega og hlátursrokurnar boruðu sig inn í hljóðhimnuna á mér.

Tveim dögum síðar var afskorið höfuð Móra mætt í eldhús Perlunnar. Framan af degi stóðum við og horfðum í brostin augu skepnunnar en tókum svo til starfa. Hausinn var sviðinn, sótsvartur. Stór og mikil hornin máluð eldrauð með gylltum röndum. Í augun voru settar rauðar linsur með stingandi svörtum augasteinum. Að lokum var kjaftur skepnunnar spenntur upp og tungan dregin fram. Síðan og ekki síst hafði ég samband við gamlan skólafélaga minn sem var mikill sérfræðingur í allri tækni. Ég fékk honum það verkefni að útbúa kerfi með viðeigandi útbúnaði sem léti Móra, hinn nýja dreka norðursins, spúa glóandi hrauni í formi rauðrar kínverskrar sósu. Með því tækist okkur að skapa fullkominn elddreka, samvinnutákn Íslands og Kína.

Ég leit á klukkuna, hún var rúmlega fjögur. Ég kveikti á útvarpinu og rétt náði í fréttir á gömlu gufunni:

Í kvöld verður undirritaður mikilvægasti milliríkjasamningur Íslands til þessa ...

Með undirritun þessa samnings milli Íslands og Kína verður tryggt fjárhagslegt sjálfstæði þjóðarinnar til langrar framtíðar. Efnahagur þjóðarinnar mun eflast og ...

Ég lækkaði í útvarpinu, stóð upp og gekk út að glugganum. Tilfinningarnar flæddu stjórnlaust um líkamann, hver taug var þanin. Það var stórkostlegt, að ég Viktor Sigurðsson væri þátttakandi í þessum stórviðburði Íslandssögunnar. Blaðamenn og ljósmyndarar frá helstu stórblöðum veraldar myndu fanga augnablik kvöldsins og senda á ógnarhraða út á veraldarvefinn.

Ég hrökk upp af hugleiðingum mínum og leit á klukkuna. Ég þurfti að líta eftir veislusalnum,  eins gott að fylgjast með þjónaliðinu. Í kvöld átti allt að vera fullkomið og engin mistök yrðu liðin.

Salurinn var skreyttur marglitum veifum og í honum miðjum stóð uppdekkað langborðið. Þar geislaði af kristalsglösunum og hvítu postulíninu og hægt var að spegla sig í gljápússuðum hnífapörunum. Litríkt höfuð Móra stóð á stalli á dúklögðu viðhafnarborði. Verkefnið hafði ekki verið auðvelt hjá gamla skólafélaganum. Það gekk illa að stilla kraftinn í sósunni, sem annaðhvort spýttist langt út á gólf eða lak niður munnvikin á Móra svo hann líktist helst fórnarlambi í lélegri glæpamynd. Það var fyrst fyrir tveimur dögum að rétt stjórn komst á tilkomumikinn sprengikraft drekans og sósan hafnaði á réttum stað, í sósuskálinni.

Ég staldraði við og virti Móra fyrir mér. Mesti kynbótahrútur allra tíma. Forfaðir mesta og besta fjárstofns Suðurlands, margverðlaunaður og mikilsmetinn. Þvílík voru örlög og niðurlæging þessa skörungs sem þrátt fyrir umtalsverðar útlitsbreytingar leit út eins og íslenskur sauður sem hefur kyngt vondri tuggu og orðið skyndilega illt.

Ég svitnaði og leit á klukkuna, hún var hálf sex. Það var einhver uggur í mér. Þetta kínverska þema var alveg að fara með mig. Ég leit við í eldhúsinu. Þar glamraði í pottum og pönnum og matarilmurinn ekki sem verstur. Dagbjartur stóð við vinnuborðið og var í vandræðum að opna aðra sósudósina. Hann tók ekki eftir mér og þegar ég birtist við hlið hans kipptist hönd hans til svo dósin hentist niður af borðinu og sósan frussaðist út um allt gólf.

„Bölvaður klaufinn þinn, passaðu hvað þú ert að gera.“ Ég var að missa mig en dró andann djúpt. Dagbjartur titraði allur og skalf og tók til við að þrífa upp sósuna. Ég stundi og þurrkaði svitann af enninu.

„Eins gott að við eigum aðra dós,“ urraði ég.

„Bættu svo sósu á kerfið hjá Móra fyrir kvöldið,“ kallaði ég um leið og ég skundaði út og skellti  hurðinni.

Klukkan var tíu mínútur í átta þegar ég kom til baka á skrifstofuna, stóra stundin var runnin upp. Ég stillti eftirlitsmyndavélina á veitingasalinn. Allt var til reiðu.

Dyrnar opnuðust og kínverska sendinefndin streymdi inn í salinn. Móri tók á móti þeim spúandi súrsætri sósunni. Kínverjarnir hópuðust í kringum hann og hlógu hátt og mösuðu á sínu óskiljanlega tungumáli. Sauðurinn virtist ætla að slá í gegn. Þeir stungu fingrum ofan í sósuskálina og smjöttuðu með velþóknunarsvip, allir nema einn. Sá var höfðinu hærri en hinir og virtist vera í forsvari fyrir hópinn. Hann horfði með óræðum vandlætingarsvip á aðfarir landa sinna. En á því augnabliki er ríkisstjórnin gekk inn í salinn stóðst sá stóri ekki mátið, hann stakk  litlafingri í sósuna og smakkaði.

Það myndaðist smá gretta á andliti hans, sem mótaði enn fyrir, þegar hann greip í hendi  forsætisráðherrans og hneigði sig.

Kvöldverðurinn gekk snurðulaust fyrir sig. Rennslið í eldhúsinu var fullkomið. Perlan sveif, hæg og mjúk í hringi og þjónarnir liðu um teppalagðan salinn með mat og vínföng og snerust kringum gestina. Ég stóð afsíðis og fylgdist með. Kínverjarnir brostu og forsætisráðherrann líka. Það klingdi í kristalnum og kliðurinn í salnum hækkaði. Þegar leið á máltíðina lét ég mig hverfa inn á skrifstofu, ég var eitthvað svo þreyttur. Í eftirlitsmyndavélinni sá ég að eftirrétturinn var borinn fram, yin og yang hvarf ofan í gestina.

„Very good pudding,“ sagði sá stóri og smjattaði á skyrinu, allt virtist í fullkomnu jafnvægi.   En allt í einu var kominn einhver órói í Kínverjana, þeir stóðu upp einn af öðrum og hurfu fram, nema sá stóri. Hvað var að gerast? Ég leit út á ganginn, jú þarna voru þeir á hlaupum fram á karlaklósettið. Þetta boðaði ekki gott. Ég leit aftur yfir salinn, kvöldverðurinn var yfirstaðinn og heimspressan streymdi inn í salinn. Nú var komið að stóru stundinni sem allir höfðu beðið eftir, undirritun mikilvægasta viðskiptasamnings Íslandssögunnar. Sá stóri og forsætisráðherrann settust brosandi við háborðið. Aðrir gestir hópuðust í kringum þá og horfðu með eftirvæntingu þegar gullslegin mappan með stóra samningnum var opnuð. Brátt yrði svarta gullinu dælt af hafsbotni og auðurinn mundi flæða yfir þjóðina. Ég færi á góð eftirlaun.

Ég beindi fókus myndavélarinnar að stórmennunum. Sá stóri var hættur að brosa. Leiftrandi flassljósin lýstu upp andlit hans. Það var hvítt sem nár. Nú reyndist rétt, sem sagt er að það sem kraumar í iðrum jarðar og manna leitar upp að lokum. Það varð sprengigos. Sá stóri spratt upp og heljarmikil gusa spýttist upp úr honum og rann yfir gullsleginn samninginn. Á honum synti nú þorskur í sérstökum samruna við íslenskt fjallalamb og bláber. Ég sá að fallega gyllta letrið á samningsblöðunum var tekið að leysast upp í kínverskum meltingarensímum og súrsætri sósu.

Ég greip andann á lofti, ég trúði ekki mínum eigin augum, ég fálmaði í skrifborðið og stóð upp. Mér var óglatt og ég fann kaldan svita spretta fram. Ég studdi mig fram að hurðinni og út á ganginn. Rétt áður en ég náði inn í veislusalinn fann ég sársaukafullan verk í brjóstinu og fram í handlegginn. Mér sortnaði fyrir augum og féll fram fyrir mig á gólfið. Ég heyrði hróp og köll, einhverjir hlupu eftir ganginum og í fjarska heyrðist sírenuvæl. Allt var í þoku og ég megnaði ekki að standa upp. En ...en ... nú kraup einhver niður við hliðina á mér.

Það rofaði aðeins til og ég sá að þetta var hann Dagbjartur. Andlit hans var fölt og hann horfði á mig stingandi óttalausum augum. Ég teygði höndina í áttina til hans.

„Sósan ... Dagbjartur, sósan. Hvað gerðir þú við sósuna ... hans Móra?“

Illkvittnislegt bros færðist yfir andlit Dagbjarts. Hann laut niður að mér og hvíslaði:

„Bið að heilsa ömmu hans Gumma.“

Júlíus Valsson

Júlíus Valsson er fæddur í Reykjavík árið 1953. Á sínum yngri árum starfaði hann á sumrin við ýmis verkamannastörf svo sem blaðasölu, blaðaútburð, í fiski hjá Bæjarútgerðinni og víðar, við garðyrkjustörf hjá Fróða Brinks, Vatnsveitunni, Rafmagnsveitunni, Landsvirkjun og hjá Póstinum o.fl. Að loknum stúdentsprófi í MR starfaði hann eitt ár sem öskukarl og í eitt ár sem sendibílstjóri. Hann er læknir að mennt, og það hefur gefið honum möguleika á að kynnast áhugaverðum einstaklingum og slæpast inn á milli. Hans mesta gæfa var að fá að alast upp með gamalli, nær heyrnarlausri ömmu að vestan, sem sagði krökkunum sögur á hverjum degi. Þetta örvaði ímyndunaraflið og svo fór að lokum að hann tók upp á því að setja sjálfur saman sögur. Skrif hans hafa smám saman orðið að nokkrum smásögum og birtist ein þeirra hér.

Rithringur.is hefur reynst honum afar notadrjúgur en þangað hefur hann reglulega (frá 2004) sótt fróðleik og uppbyggilega gagnrýni. Sögur Júlíusar hafa áður m.a. birst í Vikunni, í Fréttablaðinu og í smásagnasafni Rithringsins. Hann hefur fengið einhverjar viðurkenningar fyrir skrif sín en heldur samt áfram að skrifa. Ljóð hans á sænsku hafa birst m.a. á poeter.se (höfundarnafn: Bo Lövhalka).

Júlíus um gerð þessarar bókar:

Hugmyndin að gerð þessa smásagnasafns var lengi í deiglunni en varð loks að veruleika um haustið 2012 með samstilltu átaki. Það er ómetanlegt fyrir byrjendur á ritvellinum að geta fengið reyndari höfunda til að lesa yfir það sem þeir er að baksa við að skrifa og fá leiðréttingar á texta, athugasemdir og uppbyggjandi tillögur. Nú kemur út í annað sinn safn smásagna frá meðlimum rithringur.is.  Við, sem stöndum að þessari útgáfu höfum öll hjálpast að við að gera sögurnar sem bestar úr garði. Hér hefur því ríkt andi samvinnu og bræðralags. Það leikur enginn vafi á því að sú vinna skilar sér margfalt til lesenda. Ég hvet alla skúffuhöfunda og lengra komna að gerast meðlimir á Rithringur.is.

Júlíus er með söguna Skipperinn í Smásögur 2013.

Skipperinn

Höfundur: Júlíus Valsson

Þetta var síðasti dagur lífs míns. Ég var að minnsta kosti sannfærður um það þegar ég ók yfir heiðina. Veðrið var bandrjálað, hávaðarok og dimma, hríðarkóf og skyggnið nánast ekkert. Bob Marley söng í útvarpinu: „Rise up this mornin', Smiled with the risin' sun,  Three little birds Pitch by my doorstep…”  Ég átti frekar von á þremur gargandi hröfnum í þessu veðri en syngjandi smáfuglum. Eða jafnvel eldspúandi dreka.

Ég hélt í alvöru að þessi ferð mín yfir Hellisheiðina yrði mín síðasta.

Jóngeir hafði boðið okkur gömlu æskufélögunum heim til sín. Eftir að hann hætti á sjónum keypti hann sér lítið hús á sjávarkambi fyrir austan. Ég hafði ekki séð hann um árabil enda sjálfur dvalið erlendis við nám. Þetta var á þeim tíma ársins, þegar dagskíman lifir örlítið lengur með hverjum deginum sem líður og smá von vaknar um betri tíð. Þó var orðið niðdimmt þegar ég ók inn í þorpið. Gömlu timburhúsin hímdu í höm eins og útigangshross í snörpum útsynningi. Það tók skamma stund að finna litla rauðmálaða timburhúsið hans Jóngeirs, sem stóð út af fyrir sig við sjávarbakkann. Ómálaður timburhjallur var áfastur þeirri hlið hússins sem snéri frá sjónum. Ljósið frá stofuglugganum teygði sig yfir sendna garðflötina og allt upp að hlöðnum sjóvarnargarði sunnan við húsið. Hvítfyssandi brimið ærslaðist við svarta klettana í rokinu. Af og til feykti vindurinn sjávarlöðrinu yfir varnargarðinn og maður gat heyrt smásteina hrönglast upp sjávarmegin. Með frostrokinu, sem sveið í andlitið barst frá sjónum sölt lykt af þangi. Ég sá inn um gluggann að Jóngeir gekk um gólf í stofunni. Hann virtist þungt hugsi. Ég bankaði á útidyrnar, en hann heyrði ekki í mér.  Ég barði fastar en allt kom fyrir ekki. Ég opnaði því útidyrnar og gekk inn í hlýjuna. Á móti mér barst þægilegur ilmur, blanda af nýjum við, píputóbaki og kjötsúpu.

„Nei, Palli? Ertu kominn karlinn minn? Gakktu í bæinn. Vertu eins og heima hjá þér.  Þú ert fyrstur til að mæta á staðinn. Hinir eru líklega veðurtepptir í henni Reykjavík, borg allra landsmanna. Ó borg, mín borg eða þannig.”

Jóngeir tók brosandi í höndina á mér. Handtak hans var þétt og hlýtt og hönd mín hvarf næstum inn í stóra krumluna. Hann var að venju klæddur í gallabuxur og bláa duggarapeysu. Liðað hárið var úfið, eins og hann væri nývaknaður og tveggja daga skeggið aðeins farið að grána.  Hann benti mér á að hengja af mér yfirhöfnina í fatahengi innar á ganginum. Ég gekk fram hjá hálfrökkvuðu svefnherbergi og sá að gráskeggjaður maður sat þar á rúmstokknum. Ég þekkti þar strax Þorvarð, gamla skipstjórann, föður Jóngeirs. Karlinn var þá ekki alveg dauður. Herbergið var rökkvað, en mér sýndist hann vera nýkominn inn úr hraglandanum, því grátt skeggið var hrímað og hárið blautt. Ég kastaði á hann kveðju, en hann tók ekki undir hana. Ég fór aftur inn í stofuna.

„Ég er að bíða eftir skippernum“, sagði Jóngeir alvarlegur.

„Mér sýndist hann nú bara vera inni í herberginu sínu”, svaraði ég.

„Ja há! Er hann kominn? Ég varð ekkert var við hann. En það er eins gott að hann er kominn inn. Það er svo fjandi kalt úti og við erum báðir farnir að tapa heyrn.“ Jóngeir benti kankvíslega á annað eyrað á sér.

Ég fékk mér sæti í djúpum sófa í stofunni.

Jóngeir snéri sér að eldhúskróknum inn af stofunni og hóf að skera niður grænmeti með stórum eldhúshníf.

„Ég er ekkert viss um að félagar okkar komist yfir heiðina í þessu veðri“, sagði ég. „Skrýtið að þeir skuli ekki hafa haft samband.“

„Þá verður bara fámennt og góðmennt hjá okkur og nóg pláss í kofanum“, svaraði Jóngeir. „Þeir missa þá af þessari fínu kjötsúpu. Þeim er nær.  Hvernig gengur annars að drepa fólk á skurðstofunni?“ Jóngeir leit á mig og glotti út í annað. Jóngeir átti það til að vera stundum svolítið kaldhæðinn. Það hafði hann frá Þorvarði föður sínum. Ég vissi af fyrri reynslu að það var best að svara honum í sömu mynt. Þá róaðist hann.

„Vel, en þeir hefðu flestir drepist hvort sem er. Við læknarnir getum þó stundum lengt dauðastríð sjúklinganna og aukið á harmkvæli þeirra.“

Ég ákvað að skipta um umræðuefni.

„Ég frétti að þú værir kominn í framboð. Þú ert akkúrat rétti maðurinn á þing, réttsýnn og hæfilega kjaftfor. Það veitir ekki af því að hrista svolítið upp í þessum vitleysingjum á Alþingi.“

„Ef eitthvað er til sem má kalla uppfinningar djöfulsins þá eru það sígarettur, trúarbrögð og pólitík og ég er algjörlega háður þessari þrennu”, svaraði Jóngeir.

„Ekki vissi ég um þetta með trúarbrögðin. Ertu nú líka orðinn trúaður?” spurði ég forvitinn.

„Þið skrifstofublækurnar fyrir sunnan berið ekki hið minnsta skynbragð á hlutskipti alþýðunnar í þessu landi. Þið sjáið bara það sem þið viljið sjá og lokið augunum fyrir því sem raunverulega skiptir máli. Trú, eða ekki trú? Það er algjört aukaatriði.” Jóngeir barði krepptum hnefanum í eldhúsborðið til að leggja áherslu á orð sín.

„Það er örugglega eitthvað til í því”, svaraði ég. Jóngeir stóð upp frá eldhúsborðinu og gekk fram og aftur um stofuna.

„Nú á að fara að senda mig í starfsendurhæfingu til að koma mér í eitthvað skítadjobb, sem ég hef engan áhuga á. Þeir fyrir sunnan átta sig ekki á því að þeir sjómenn sem fara í land, fara ekki í land af ástæðulausu”, sagði Jóngeir og horfði fjarrænum augum út um gluggann.

„Ekki ætlarðu að verða einhver aumingi?” spurði ég varfærnislega.

„Hefur þú íhugað hlutskipti ófaglærðs verkafólks hér á landi? Á meðan þeir auka ekki fjölbreytni starfa á vinnumarkaðinum, bæta aðbúnað á vinnustöðum og launakjör, þá er engin von til þess að fólk fáist til að vinna mörg ófaglærð störf. Menn eru innikróaðir í einhverju helvítis rugli allt sitt líf. Ég þekki það vel af eigin raun. Fyrst er það skólinn, svo er það einhver illa lyktandi ryðdallur, svo hjónabandið, og því næst er það færibandaverksmiðja og loks er það innilokun á einhverju fjandans elliheimili. Það er ekki fyrr en maður loksins drepst að maður verður frjáls. Ég er orðinn leiður á þessu helvítis, endalausa rugli. Aðeins þegar maðurinn er dauður er hann frjáls. Ég vil verða frjáls. Ég vil trúa því sem ég sé, og sjá það sem ég vil sjá. Það er ekki nóg að maður hálfdrepi sig í sjóslysi, það er áfram reynt að gera út af við mann þegar maður druslast loks í land. Þessu ætla ég að breyta þó það verði mitt síðasta.”

Ég vissi ekki hverju ég átti að svara. Jóngeir var orðinn sótrauður í framan. Æðarnar á beinaberu andlitinu tútnuðu út af æsingi.  Hann settist aftur á eldhúsbekkinn og horfði þegjandi um stund út um stofugluggann. Ég ætlaði að fara að segja eitthvað upplífgandi við hann er ég sá að Þorvarður faðir hans kom gangandi hægum skrefum fram ganginn. Karlinn settist á eldhúsbekkinn við hliðina á Jóngeiri. Þeir yrtu ekki hvor á annan. Jóngeir lét sem hann sæi karlinn ekki. Þorvarður starði á mig eins og hann væri að reyna að átta sig á því hver ég væri. Hann kinkaði til mín kolli en hélt áfram að horfa á mig starandi augnaráði. Ég virti hann fyrir mér í birtunni í stofunni. Hann var mjög svipmikill, með sitt síða gráa skegg og þykkt grátt hárið, sem hann greiddi aftur.  Allt yfirbragð hans var sveipað einhverju óskiljanlegum gráma. Hendur hans voru hnýttar af langvarandi sliti og erfiði til sjós og lands.  Hann var með áberandi hátt enni, sem var alsett óvenju djúpum hrukkum. Ennið á honum minnti mig helst á fuglabjarg séð úr fjarska. Maður bjóst hálfpartinn við að sjá litla sjófugla sveima i kring um hann í leit að hreiðurstæði. Mér fannst eins og að frá honum bærist dauf sjávarlykt.

Jóngeir hélt áfram að ræða um kjör alþýðunnar. Honum var greinilega mikið niðri fyrir en ég náði ekki helmingnum að því sem hann hafði að segja.  Athygli mín var öll á Þorvarði og veðrinu fyrir utan.  Vindurinn hvein í þakinu og hríðin buldi á rúðunni í stofunni.  Ég var fastur í þessu húsi og það var deginum ljósara að ég yrði að gista um nóttina hjá þeim feðgum.

Jóngeir lagði frá sér hnífinn og horfði út um gluggann.  Veðrið hamaðist á rúðunni.  Hann teygði síg í gamla leðurklædda biblíu, sem var á hillu fyrir ofan eldhúsbekkinn og hóf að lesa upphátt dimmri, hljómmikilli röddu svo undir tók í stofunni: „Drottinn gaf og drottinn tók, lofað veri nafn drottins.”  Svo muldraði hann eitthvað, sem ég heyrði ekki.

Ég sá að Þorvarður varð skyndilega mjög alvarlegur á svipinn.  Það var engu líkara en dimmur skuggi færðist yfir andlit hans.  Hann teygði sig eftir hnífnum sem Jóngeir hafði notað til að brytja niður grænmetið. Það var þó eins og hann ætti erfitt með að góma hnífinn með hnýttum höndunum. Hann gafst upp og lét í staðinn höndina hvíla ofan á hnífnum og starði illilega á Jóngeir. Ég horfði á þetta agndofa. Hafði karlinn ætlað að beita hnífnum á son sinn? Var sambandið á milli þeirra orðið svona slæmt?

Jóngeir virtist ekki taka eftir gamla manninum eða virti hann ekki viðlits. Ég mundi eftir því að þegar við vorum litlir strákar í vesturbæ Reykjavíkur þá átti karlinn það til að vera ansi hranalegur við Jóngeir og móður hans þegar hann var í landi.  Karlinn hafði ávalt verið frekar blautur og vondur með víni. Ég hafði stundum vorkennt Jóngeiri þegar faðir hans var í þessum ham. Þá var öll fjölskylda hans upptekin af því að þóknast karlinum í einu og öllu. Líklega hafði eiginkona hans og börnin öll verið ákaflega „meðvirk”, eins og það kallast nú til dags.

Ég hrökk upp af hugrenningum mínum.  Í gegn um veðurhaminn barst ámátlegt væl sem virtist vera fyrir utan húsið.  Jóngeir, sem greinilega hafði einnig heyrt vælið, stóð upp og opnaði útihurðina. Inn úr sortanum kom stór svartur Labradorhundur, allur hrímaður og þakinn ískleprum.  Hann flaðraði upp um Jóngeir og hristi sig svo íshröngl og vatn skvettist um alla stofuna. Bros færðist yfir andlit Jóngeirs, andlit hans ljómaði.

„Skipper! Ertu að koma inn fyrst núna? Palli sagði áðan að þú værir kominn inn” sagði Jóngeir glaðlega.

Þorvarður dró sig í hlé svo lítið bar á. Ég leit á eftir honum og sá að hann gekk hokinn hægum skrefum inn ganginn og hvarf inn í svefnherbergið. Blaut fótspor lágu eftir hann á gólfinu.

Sirrý Sig

Ég bý í Innri Njarðvík ásamt eiginmanni mínum til þrjátíu ára, Eiríki og syni okkar. En saman eigum við einnig þrjár dætur og barnabörnin eru orðin sex talsins. Það hefur alltaf verið mikið að gera hjá mér og oft hef ég verið í fleiru en einu starfi í einu, ásamt því að skrifa og sinna fjölskyldunni. Ég fór líka í nám og útskrifaðist úr Grafískri miðlun frá Tækniskólanum árið 2008 en námið nýtist mér eins og til stóð við frágang á skrifunum og fleira. Fyrir utan að skrifa þá eru garðrækt og ferðalög ofarlega á áhugasviðslistanum mínum.

Í janúar 2005 datt ég óvænt inn á Rithringinn og varð hann minn helsti bakhjarl og hvati næstu misserin. Ég kynntist mörgum góðum höfundum þarna og hóf samstarf við Hildi Enólu árið 2009. En við erum mörg sem hjálpumst að. Það er því gleðiefni að fá tækifæri til að vera aftur með sögu í samstarfsverkefni Rithringsins.

Ég er með söguna Svörtu djöflarnir í Smásögur 2013.

Útgefið efni:

Smásagan, Undirsmá sjá, Húsfreyjan 1992.

Smásagan, Tilvistarflótti, Nýtt líf 2007.

Smásagan, Skugginn, Nýtt líf 2007, verðlauna saga.

Barna og unglingabókin, Gegnum rifurnar, Tindur 2007.

Barna smásaga, í At og aðrar draugasögur, Forlagið 2008.

Smásagnasafn, Eitt leiðir af öðru, Nostri publication 2012.

Smásagan, Smámál, Rithringur.is smásagnasafn 2012.

Samstarfsverkefni okkar Hildar Enólu:

Smásögur, Eitt leiðir af öðru, rafbók á www.emma.is 2012

Smásögur, One thing led to anohter, e-book on www.amazon.com 2012

http://www.nostripublication.com/

Væntanlegt efni

Barnabókin Þórey vill vera prinsessa, Óðinsauga útgáfa

Íslensk ást (samskrif okkar Hildar Enólu)

Svörtu djöflarnir

Höfundur: Sirrý Sig

„Þetta var síðasti dagur lífs míns,“ voru hennar síðustu orð og hann hafði setið heillengi við sjúkrarúmið, hlustað á pípið í tækjunum og horft á hana á meðan saga hennar og andlit tóku sér bólfestu í huga hans.

Elín var jarðsungin í gær. Hann sá það í blaðinu þegar Óskar ritstjóri benti honum á það.

„Hún tók leyndarmálið með sér í gröfuna,“ sagði hann og pikkaði með vísifingri á mynd af brosmildri og hlýlegri konu á fimmtugsaldri. Trausta varð starsýnt á hana.

„Fúlt að þú skyldir ekki ná neinu upp úr henni,“ bætti Óskar við og fór án þess að taka blaðið með sér og án þess að minnast á fjarveru hans síðustu daga. Trausti var honum þakklátur fyrir það, en hann gerði sér grein fyrir að hann flaut á góðmennsku Óskars. Hann hlýtur að hafa séð að ég er varla búinn að jafna mig, hugsaði Trausti. Trausti vissi að það var ekki sjón að sjá hann, þó hann hafi rakað sig um morguninn. Hann vildi ekki missa vinnuna, þrátt fyrir að hann ætti erfitt með að fara í hana þessa dagana, en hún var það eina sem hélt honum gangandi og reif hann upp. Ef hann yrði rekinn, ætti hann ekkert eftir. Guðrún var hætt að svara símtölum hans og harðneitaði að leyfa honum að hitta Dodda nema undir eftirliti, eins og það væru einhverjar líkur á því að hann myndi skaða hann. Hún gat ekki skilið nokkurn skapaðan hlut. Ef hún hefði haft eitthvað vit í kollinum hefði hún getað sagt sér það sjálf að allt sem hann gerði var að reyna að vernda þau Dodda. En hún skildi ekki neitt, pakkaði bara saman og fór.

Minningargreinin var stutt. Aðeins farið inn á hverra manna hún var og Axir Þór heitinn, einkabarn hennar. Hún hafði starfað sem forvarnarfulltrúi í framhaldsskóla. Verðið ábyrgðarfullur, þægilegur, einrænn og góður starfsfélagi, undir þetta ritaði formaður skólastjórnar.

Hún var jarðsett í kyrrþey. Í kyrrð og þögn eins og síðustu mánuðir höfðu verið. Nú var hryllingnum lokið hjá henni, en hann grasseraði í huga Trausta og hann myndi aldrei gleyma myndinni af henni, þessari sem hann sá á spítalanum.

Fréttin um hana hafði verið með þeim fyrstu sem hann fékk, eftir að hafa fengið fastráðningu á blaðinu. Honum hafði ekki fundist það tiltökumál, bara að taka viðtal við einhverja konu sem hafði verið misþyrmt, nokkrum mánuðum áður. Þessi einhver hét Elín Björnsdóttir og bjó eftir það í hjarta hans og sál.

Skepnurnar höfðu limlest hana og lamað. Þeir höfðu hellt rafgeymasýru yfir andlit hennar og brennt hana og blindað. Barið hana með gaddakylfu og sparkað í hana. Hálsbrotið og skilið hana eftir til að deyja heima hjá sér. Hann gat ekki ímyndað sér sársaukann sem hún hafði orðið að þola, en hann hélt sig vita hvernig örvænting hennar og ótti hennar var. Því viðtalið hafði dregið hann inn í hennar heim.

Trausti ýtti blaðinu frá sér og reyndi að einbeita sér að greininni, sem hann var að skrifa. Mynd af Guðrúnu flaut  upp í huga hans og eitt andartak sá hann hana fyrir sér afskræmda eins og Elínu. Mynd úr martröðinni sem hafði ekki látið hann í friði og haldið fyrir honum vöku, frá því að hann heyrði sögu Elínar fyrst. Þessi saga hafði algerlega rústað lífi hans. Guðrún hafði farið fyrir tveim vikum. Auðvitað er þeim betur borgið án mín, öruggari, reyndi hann að hugga sjálfan sig.

Þoka lá yfir Reykjavík eins og gráhvít slæða sem byrgði honum sýn og fínn rigningarúði settist á hann og smaug hægt í gegnum þunnan mittisjakka hans.

Trausti setti hendurnar í jakkavasana og gekk niðurlútur frá bílastæðinu við opinn kirkjugarðinn í leit að hugarró. Það höfðu verið átök að fara út og í gegnum nagandi óttann örlaði á sigurtilfinningu. Kannski er allt á uppleið hjá mér núna, kannski get ég hitt Dodda, farið með honum í bíó eða eitthvað, kannski... Reyndi hann að hughreysta sjálfan sig, en datt inn í hugsanirnar um Elínu.

Saga Elínar var sú versta sem  hann hafði heyrt. Hann hafði setið sem lamaður, hafði aldrei heyrt annan eins hrylling. Það var ekki það sama að lesa um þessa hluti í náminu eins og að heyra þá og sjá framan í fórnarlambið sjálft. Þegar hún byrjaði að opna sig og segja honum leyndarmálið, hafði hann langað til að biðja hana að þegja því hann var öruggari án þess að vita sannleikann. Hann hafði komið til hennar sem venjulegur ungur maður með fjölskyldu, en komið út líðandi bölvanlega eins og hann væri með skotmark fest á brjóstkassanum.

Það hafði verið nóg til þess, að hann óttaðist að fara til dyra og svara símanum, því hann vissi aldrei hver var að koma eða hringja.

Hann auminginn þorði ekki að skrifa söguna, þorði ekki að segja frá þeim,  þorði ekki að reyna að uppræta helvítis skepnurnar, hann óttaðist sömu örlög og Elín. Lögreglan gæti ekki varið hann né fjölskyldu hans. Það borgaði sig ekki að segja neitt. Á meðan þeir vissu ekki að hann vissi um þá, var honum engin hætta búin, hafði hann haldið og reynt að telja sér trú um. En svikin við Elínu voru að éta hann upp innan frá, eins og sýran hafði étið upp andlit hennar.

Trausti gróf miðann upp úr vasanum. Miðann með númerinu að leiðinu sem hann hafði fengið með einu símtali því það var ekki komið inn í legstaðaskrána á netinu ennþá. Hann átti ekki í erfiðleikum með að finna það, moldarbingur með fábrotnum blómum og borða sem bar nafnið hennar vísaði honum veginn þarna rétt hjá. Honum fannst eitthvað vera að létta á þokunni. Hann leit á leiðið við hliðina, las nafnið af grafskriftinni á krossinum, Axir Þór. Sonarómyndin sem hafði komið henni í gröfina. Fíflið, hafði skuldað þeim og ekki greitt á umsömdum tíma. Þeir höfðu aðvarað hann. Elín hafði ekki verið viðstödd útför hans. Þeir höfðu sagt henni að þeir myndu drepa hann, limlesta hann eins og hana og staðið við það.

Hann leit til baka, að bílnum, að runnunum, fannst eins og einhver væri á eftir honum en það hlaut að vera ímyndun. Því skyldi einhver vera kominn á sporið eftir allan þennan tíma, hann hafði ekki sagt nokkrum manni frá viðtalinu né frá leyndarmálinu. Hann hafði varðveitt það og um leið svikið Elínu. Hann hafði eytt upptökunni. Þorði ekki öðru. En hann gat ekki strokað út úr minni sínu, hverjir þeir voru í raun og veru.

Ósjálfrátt varð Trausta hugsað til sonar síns. hann hafði líka svikið Dodda, hrætt hann þegar hann hrópaði upp á næturnar, þegar martraðirnar sóttu á hann. Guðrún skildi það ekki, að hann var að vernda þau fyrir þeim, þegar hann læsti íbúðinni, dró fyrir gluggana og passaði að Doddi færi ekki til dyra eða svaraði í símann. Hún neitaði að skilja hættuna, sagðist taka áhættuna og tók Dodda með sér.

Trausti fór aftur í huganum í stólinn við hliðina á sjúkrarúminu, fann uppgjöfina liggja í orðum hennar í gegnum pípið og fann sótthreinsilyktina.

,,Hvers vegna ertu að segja þetta núna? spurði hann.

,,Ég hef engu að tapa lengur, hann er dáinn,“ hafði hún svarað án umhugsunar. Hún hafði haft svörin á reiðum höndum en hann vissi ekki sitt rjúkandi ráð, hvernig hann átti að höndla óttann sem hann bar í brjósti sér. Hann hataði hana, hataði hana fyrir að hafa sagt honum frá þeim, fyrir að hafa komið honum í þessa aðstöðu. En hann hafði líka svikið hana, lofað að birta sögu hennar, en ekki gert það af ótta við hefnd svörtu djöflanna.

Svörtu djöflarnir, þeir voru ekki kallaðir það fyrir ekki neitt, því að þeir virtust ósýnilegir, ósnertanlegir og hann var viss um, að þeir voru á eftir honum. Hann hafði fundið óljóst fyrir þeim, frá því að hann gekk út af spítalanum þetta kvöld, nokkrum mánuðum áður. Ósjálfrátt hafði hann hlaupið að bílnum og hrist af sér mesta dofann. Hann opnaði bílinn með fjarstýringunni og læsti sig inni í honum þegar hann hafði komið sér fyrir í sætinu. Hann hafði litið í kringum sig óttasleginn. Hann hafði ekki hugsað sér að svíkja hana, ekki þá. Ekki fyrr en brotist var inn heima hjá honum daginn eftir. Hann var viss um að svörtu djöflarnir hafi verið að verki, tölvan, minnislyklar og annar tölvubúnaður hvarf. Hann þakkaði fyrir að hafa verið með upptökutækið á sér og ekki skrifað neitt niður. Þetta var upphafið að þráhyggju hans fyrir svörtu djöflunum.

,,Hvernig á ég að lifa þetta af? Hvað á ég að gera?“ spurði hann hljóðlega og leit snögglega í kringum sig áður en hann rýndi inn þokuna og sá skugga alls staðar. Hann lagði við hlustir. Var þetta fótatak og andardráttur sem braust út úr þögninni? Hvaðan kom hljóðið? Trausti þorði ekki að hreyfa sig, hélt í sér andanum og beindi athygli sinni að hljóðinu sem virtist nálgast. Hugur hans var ein ringulreið og hann vissi stundum ekki hvað hafði átt sér stað. Ósjálfrátt bakkaði hann frá leiðinu, hann varð að fara, og hvíslaði:

„Fyrirgefðu.“

Hann var varla búinn að sleppa orðinu, fyrr en hann sá að einn skugginn var á hreyfingu. Trausti tók að hörfa til baka, en hafði skuggann í augnsýn þar til hann sá að þetta var maður með hund sem stefndi beint á hann. Þá tók hann á rás að bílastæðinu og fann, frekar en sá, að hundurinn kom á eftir honum.

Hann heyrði andardrátt, fótatak, sá dökkan skugga, fann fyrir ógleði og sárum verkjum í kviðaholinu og honum fannst hann vera að kafna. Hann hljóp áfram, sturlaður af ótta með hundinn geltandi á eftir sér. Hann reif upp bílhurðina, hentist inn og skellti hurðinni aftur. Hann þreifaði í ofboði eftir læsingunni. Fann óðan hundinn skella á bílnum og horfði á hann í gegnum rúðuna áður en maðurinn birtist og dró hundinn burt frá bílnum.

„Er í lagi með þig?“ kallaði hann. Trausti kinkaði kolli og setti í gang. Horfði á eftir manninum þar til hann hvarf inn í þokuna. Þá ók hann af stað í ofboði heim til sín. Honum varð starsýnt í gegnum spegilinn á bílana, sem á eftir honum voru og snarhemlaði fyrir framan blokkina. Trausti hentist út úr bílnum án þess að leggja í stæði og dró húslyklana upp á leiðinni upp að dyrunum. Hann tók eftir bíl sem kom inn á bílaplanið áður en hann skellti hurðinni aftur og hljóp upp á þriðju hæð, opnaði alla þrjá lásana og læsti þeim öllum á eftir sér, þegar hann kom inn í myrka og loftlausa íbúðina. Hann festi keðjuna, dró kommóðu fyrir dyrnar og kíkti í gegnum skráargatið. Svitinn bogaði af honum. Hann reyndi að leggja við hlustir en hjartslátturinn og suðið fyrir eyrunum hindraði hann.

Hann æddi inn í eldhús að glugganum, lyfti gluggatjaldinu og kíkti út á bílapanið. Sá svartan bíl í einu stæðinu og sýndist einhver vera inni í honum. Trausti lagði gluggatjaldið aftur, óð fram á gang, kíkti í skráargatið, heyrði pípið, andardráttinn. Er þetta minn andardráttur? Hann vissi það ekki, var of þreyttur til að hugsa um það núna.

Hann ætlaði ekki að láta djöflana ná sér. Hann aðgætti læsingarnar, keðjuna, ýtti kommóðunni betur að hurðinni og fór aftur inn í eldhús, sótti lyfin upp í skáp. Lyfin gegn kvíðanum og svefntruflununum. Með titrandi höndum þrýsti hann hverri töflunni á eftir annarri í gengum álpappírinn á spjöldunum. Töflurnar ultu á milli leirtaus og matarafganga á borðinu. Hann drakk vatn með töflunum, hafði ekki töluna á þeim sem hann tók inn, og fann ógleðina ná tökum á sér aftur.

Doddi þrengdi sér inn í huga hans, kom inn snefli af efasemdum hjá honum, en hann gat ekki verndað drenginn sinn, nema með því að fara áður en Djöflarnir næðu til hans líka.

Lykt af sótthreinsi fyllti vit hans, þessi bölvaða lykt af spítalanum sem hann hataði og fylgdi honum eins og eiturgufa, pípið í tækjunum, og nú bættist við bank og hringing.

„Trausti, hvað ætlar þú að hafa bílinn þinn lengi fyrir dyrunum? Það búa fleiri hérna en þú, fíflið þitt!“ öskraði húsvörðurinn í gegnum hurðina og barði illilega á hana. Trausti leit fram að dyrunum. Horfði sljór af lyfjunum á hana og slagaði að dyrunum, trommuslátturinn magnaðist í höfði hans.

Hann sá þá allt í einu fyrir sér. Svörtu djöflarnir voru komnir inn og umkringdu hann. Trausti barðist um, reyndi að koma kommóðunni frá en megnaði það ekki. Féll niður, krafsaði í hurðina, vældi og froðufelldi.

Þetta var síðasti dagur lífs míns, hugsaði Trausti og teygði höndina á móti Elínu áður en líf hans slokknaði.

Einar Leif Nielsen

Einar Leif Nielsen er fæddur í Reykjavík og uppalinn í vesturbænum. Hann varð stúdent frá Menntaskóla Reykjavíkur árið 2000 og útskrifaðist með B.Sc. í iðnaðarverkfræði frá Háskóla Íslands. Eftir það lá leiðin til Danmerkur í framhaldsnám en þar lauk hann M.Sc. prófi í hagnýtri stærðfræði árið 2006. Síðan þá hefur Einar starfað á Íslandi og lengst í fjármálatengdum störfum.

Einar byrjaði að skrifa á Rithringinn árið 2005 og hefur sett inn á vefinn 14 sögur. Hans fyrsta skáldsaga, Hvítir múrar borgarinnar, kom út snemma árs 2013 og var gefin af útgáfunni Rúnatý. Einar tók einnig þátt í smásagnasamkeppni, sem var haldin í tilefni af 10 ára afmæli Rithringsins, og var honum veitt verðlaun fyrir 2-3 sæti. Hann stefnir á frekari útgáfu í framtíðinni og mun halda áfram að skrifa íslenskar vísindaskáldsögur.

Einar er með söguna Ævistarfið í Smásögur 2013.

Ævistarfið

Höfundur: Einar Leif Nielsen

Þetta var síðasti dagur lífs míns og ég hafði beðið eftir honum í mörg ár. Aldrei hafði mig grunað að endalokin gætu verið svona spennandi. Ég stóð einn í grárri eyðimörk og horfði á geimskip, sem var samkvæmt mælitækjum í 3,14159 kílómetra fjarlægð frá mér. Vélar þess hentuðu vel til að fínstilla mælikvarða tækjanna. Ég ákvað að notast við þessa viðeigandi vegalengd vegna aðstæðna og samstarfsmenn mínir voru sammála. Ein þeirra, hún María, hafði tekið mynd af skjánum til að skjalfesta mælinguna. Við hlógum og nutum stundarinnar á meðan til þess gafst tími. Hinir vísindamennirnir létu sig hverfa þegar allt hafði verið gert klárt. Forláta sólstóll var skilinn eftir hjá mér. Ég sat því rólegur og beið eftir flugtakinu. Geimskipið var neðar í landslaginu á stórri sléttu. Grá jörð umkringdi það en handan þess var himinn, sem var svartur.

Erfitt var að sjá móta fyrir skipinu í svona miklu myrkri en ljós, sem voru staðsett með reglulegu millibili á öllum hliðum geimfarsins, blikkuðu sífellt örar eftir því sem styttist í ræsingu hreyflanna. Þau glitruðu á silfurlituðum sívalningslaga búknum. Ég hafði séð þetta ferli áður og gat því auðveldlega ímyndað mér það sem ekki sást. Innan í sívalningnum var vélin farinn að snúast. Ef eitthvað andrúmsloft hefði verið til staðar hefðu heyrst lágar drunur en á þessari plánetu ríkti  fullkomin þögn.

Ljósin blikkuðu hraðar og hraðar. Þegar þau voru næstum samfelld skaust geimskipið á ógnarhraða burt frá plánetunni. Ég reyndi að horfa á eftir því en það var horfið á nokkrum sekúndum . Þau voru öll farin og ég var einn eftir á þessu snauða bjargi. Hvað er annað hægt að kalla svona plánetu. Hér var ekkert nema ryk, grjót og grátt landslag eins langt og augað eygði. Stjörnurnar veittu samt meiri birtu en ég var vanur. Þegar enginn lofthjúpur er til staðar sjást ekki bara tvö þúsund stjörnur eins og á Jörðinni heldur tugir þúsunda, jafnvel hundruð þúsunda.

Meðan ég sat þarna og starði upp í himinninn feykti mér eitthvað um koll. Stóllinn féll saman um leið og ég rúllaði aftur fyrir mig. Krafturinn frá flugtakinu hafði myndað höggbylgju. Ég hefði átt að gera mér grein fyrir því, en gleymdi mér í stjörnuskoðuninni. Sandfok fylgdi högginu og ég heyrði í rykögnum, sem lentu á andlitshlíf geimbúningsins. Hljóðið var að vissu leyti þægilegt því það eina sem ég hafði heyrt síðasta klukkutíma var minn eigin andadráttur.

Þegar ég var búinn að ná áttum, reisti ég sólstólinn við og snéri honum í gagnstæða átt. Ég athugaði hvort að mælitækin væru í lagi, settist svo niður og beið eftir endalokunum.

Blá slikja vetrarbrautarinnar lá yfir himinhvolfið en hún afmyndaðist á einum stað í bláan geislabaug. Ljós hans var skærara en annað, sem ég sá, en miðja þessa fyrirbæris var svört. Svartur er ef til vill ekki nægilega sterkt lýsingarorð. Því að þetta var dekkra en það. Eins og að horfa ofan í dimma holu sem átti sér engan enda. Liturinn brenglaði allt fjarlægðarskyn mitt. Mér fannst eins og ég þyrfti bara teygja mig til að snerta svartnættið. Samkvæmt mælitækjunum var það samt milljónir kílómetra í burtu. Þetta var áfangastaður minn og þarna myndi ég deyja eða svo sögðu útreikningarnir. Samt vildi ég ólmur fara þangað. Inn í þetta ógnvekjandi svarthol.

Þarna gæti ég loksins svarað spurningum sem höfðu angrað mig í tugi ára. Frá því að ég var ungur háskólanemi höfðu þessi fyrirbæri heillað mig. Þau verða til þegar að stórar stjörnur renna skeið sitt á enda. Þær falla þá sama undan eigin þunga og kremjast niður í brot af fyrri stærð. Þyngdaraflið verður svo mikið að ekki einu sinni ljós kemst í burtu. Þetta vita samt flest grunnskólabörn eða alla vega þau sem hafa áhuga á umheiminum. Ég vildi aftur á móti alltaf vita meira.

Áður fyrr var því haldið fram að efni, sem félli inn í svarthol, myndi bogna og teygjast niður í smæstu einingar alheimsins. Samkvæmt því ætti ég að verða að spagettí strimli áður en líkami minn rifnar upp í milljónir minni bita. Viðurkenndar kenningarnar vilja meina að hlutir komist rétt svo inn fyrir sjóndeildarhringinn, þaðan sem ekkert ljós sleppur, og verði þar að hreinni orku. Líklega hverf ég því inn í eldhaf, sem enginn mun geta séð.

Ég gat samt ekki farið og hent mér í næsta svarthol beint eftir útskrift. Það var heldur ekki takmarkið. Ég eyddi megin þorra ævi minnar í að finna upp tæki sem gætu skilað vísindalegum mælingum innan úr þessum fyrirbærum. Flestir sögðu  það  ómögulegt en að lokum fann ég aðferð sem gæti virkað.

Ljóseindir eiga það til að mynda samband sín á milli sem nær yfir rúm og tíma. Tvær eindir sem deila þessu sambandi hegða sér nákvæmlega eins þó þær séu ekki í nágrenni hvor við aðra. Þar með gæti sú sem bíður utan svarthols sýnt hegðun þeirrar sem fer inn fyrir sjóndeildarhring þess.

Fyrst þegar að ég lagði fram þessa kenningu féll hún í grýttan jarðveg en eftir margra ára baráttu fékkst fjármagn í verkefnið. Byggja þurfti geimskip og tæki, sem voru eins í lögun og stærð til að hámarka hreyfingu ljósendanna.

Silfurlitaður sívalningur mælitækisins, sem var við hliðina á mér, hafði því sama þvermál og geimskipið. Inn í honum fóru eindir hring eftir hring inn í sterku segulsviði. Það hafði verið flutt hingað í bútum utan á skipinu og sett saman á þessari auðu plánetu. Annar álíka sívalningur var inn í geimfarinu en þar voru aðrar ljóseindir sem hegðuðu sér nákvæmlega eins. Samkvæmt kenningu minni átti því að sjást hvað myndi gerast um leið og plánetan félli inn í svarholið.

Fyrir flesta hefði verið nóg að sjá niðurstöðu mælinganna en það dugði mér ekki. Ég vildi upplifa þetta frá fyrstu hendi. Ég var gamall maður, búinn að eiga langa ævi og þetta var mín hinsta ósk. Samstarfsmenn mínir reyndu hvað þeir gátu til að tala mig af þessu en ég lét ekki segjast. Fátt veraldlegt skipti mig máli. Konan mín dó fyrir fjórum árum. Ég sinnti henni ekki nóg, nokkuð sem ég mun alltaf sjá eftir. Vinnan átti hug minn allan, en ekki fjölskyldan. Börnin voru öll orðin fullorðin og ég þekkti þau lítið. Ég hafði nánast ekkert sinnt þeim í æsku. Þau áttu ekki eftir að sakna mín. Ef þessi tilraun myndi takast gætu þau lifað á frægð minni. Ég vonaði að þau yrðu ánægð með það.

Langan tíma hafði tekið að setja fram kenningu og að byggja viðeigandi tæki en það voru smámunir í samanburði við leitina að þessum aðstæðum sem voru nú fyrir hendi. Mig vantaði svarthol í réttri stærð og plánetu í ákveðnum hlutföllum, sem stefndi inn í það. Hún þurfti að komast heil í gegnum sjóndeildarhringinn til að hámarka tíma mælinga. Þegar að ég fann þennan gráa hnullung og sá hvert hann stefndi þá var ævistarfi mínu loksins lokið. Ég gat því dáið sáttur maður, sem hefur skilað einhverju varanlegu til mannkynsins.

Svartholið stækkaði hægt til að byrja með en margfaldaðist svo eftir því sem á leið. Að lokum sá ég hvernig það breytist sekúndu frá sekúndu. Geislabaugurinn utan um það varð bjartari eftir því sem fleiri stjörnur földu sig bak við þessa svörtu sól. Ljós stjarnanna bognaði og festist í hringnum sem sýndi endimörk sjóndeildarhringsins. Þyngdaraflið afmyndaði ljósgeisla sem urðu rauðleitir innst á baugnum.

Þetta svarthol var gamalt og einangrað, því var næstum ekkert á sporbaug um það. Annars hefði plánetan orðið fyrir stanslausri árás loftsteina. Þetta var eitt af því sem gerði þessu uppgötvun svona merkilega. Einmanna svarthol og ráfandi pláneta sem mætast eins og tvö skip að nóttu, en í stað þess að fara hvort í sína átt þá stefndu þau saman.

Geislabaugurinn baðaði plánetuna í birtu. Þetta leit út eins og svört sólarupprás nema svartholið var margfalt stærra. Ég velti því fyrir mér hvort einhver möguleiki væri á að lifa þetta af. Hvað ef gömlu vísindaskáldsagnahöfundarnir höfðu rétt fyrir sér og ég myndi birtast á gagnstæðum enda alheimsins. Hvað væri þá til ráða? Búningurinn hafði endanlegar birgðir af súrefni svo það skipti litlu máli. Dauðinn yrði bara annar. Kannski kæmi eitthvað allt annað fyrir mig. Nokkuð sem enginn hafði séð fyrir. Ég horfði á þetta ógnar fyrirbæri sem var stærra og svartara en nokkur hlutur, sem ég hafði á ævi minni séð. Fyrst þá gerði ég mér grein fyrir aðstæðum mínum og óttinn við dauðan læddist inn í hugsanir mínar.

Plánetan færðist inn fyrir sjóndeildarhringinn. Ég sá fjöll og dali sem voru áður úr augnsýn birtast. Landslagið bognaði upp eftir geislabaugnum. Ljósið frá þeim afmyndaðist vegna svartholsins. Eftir því sem fyrirbærið færist nær því meira sá ég af plánetunni. Jörðin lyftist upp og teygði sig í örmjóum bogalaga ræmum til himna. Kenningar héldu því fram að eftir því stærri hlutur ferðast í heilu lagi inn fyrir sjóndeildarhringinn þeim mun lengur mundi hann vera til. Ég vonaði að það myndi reynast satt.

Mælitækin fóru að blikka í gríð og erg. Ég sá þessa afmyndun færast nær mér. Handan geislabaugsins, sem var að éta upp plánetuna, var allt svart. Ég andaði hraðar og hraðar eftir því sem fyrirbærið færðist nær. Heimurinn virtist skiptast í tvennt þegar ég féll inn fyrir sjóndeildarhringinn. Helmingur hans var bjartur og fullur af stjörnum en restin var einungis svört. Ég leit aftur og sá landslagið fyrir aftan mig afmyndast. Þetta gerðist allt mun hraðar en mig  óraði fyrir. Ég fann hita um allan líkamann. Ég vildi horfa á allt sjónarspilið en sársaukinn var of mikill. Ég lokaði augunum. Mér leið eins og húðin væri brenna og innyflin að soðna. Nú loksins vissi ég hvað ætti sér stað inn í svartholi. Bruninn varð meiri og meiri. Ég reyndi að öskra. Með hverri sekúndu jókst álagið á líkama minn og ég var nær því að leysast upp í mínar eigin frumeindir. Þegar að ég hélt að sársaukinn og hitinn gætu ekki orðið meiri þá hurfu þessar tilfinningar. Allt varð eins og áður. Ég fann einungis fyrir búningnum sem snerti húðina. Ég heyrði í engu nema mínum eigin andadrætti. Ég opnaði augun.

Hildur Enóla

Hildur Enóla er sjúkraliði og vinnur við heimahjúkrun og ritstörf í Danmörku. Hún hefur skrifað í mörg ár og á mjög mikið af efni í skúffunni. Hún gaf út bókina Eitt leiðir af öðru í samstarfi við Sirrý Sig. Bókin kom út samtímis á íslensku á emma.is og á ensku á amazon.com.

Þær Sirrý Sig. vinna mikið saman og gefa út undir nafninu Nostri publication og eru með samnefnda vefsíðu þar sem þær setja inn ýmis rittengd málefni, viðtöl, blogg og spekúlasjónir. Önnur bók þeirra Íslensk Ást er tilbúin og ætti að vera komin inn á rafmiðlana þegar Rithringsbókin 2013 kemur út. Það eru 6 mjög ólíkar ástarsögur sem eiga það eitt sameiginlegt að vera mjög íslenskar. Ein af sögunum (Íslenskt hunang) eftir Hildi Enólu vann 1. verðlaun í ástarsagnasamkeppni Vikunnar  árið 2012.

Hildur Enóla hefur áður gefið út í pínulitlu upplagi, fantasíubókina um litla gneistann hana Gráfeld sem býr í heiminum Anínak. Það var Rósa Gríms. sem Hildur Enóla kynntist í gegnum rithringinn sem var ómetanleg hjálp við það verk. Trúlega lendir Gráfeldur í fleiri ævintýrum í framtíðinni.

Smásagan, Það er lausn á þessu líka er grátbroslegt drama um konu sem hirðir upp ruslapoka sem hún finnur á víðavangi til að henda honum í ruslið. Smávægilegt atriði sem á eftir að valda henni stærri vanda en nokkurn hefði getað órað fyrir.

Það er lausn á þessu líka

Höfundur: Hildur Enóla

Þetta var síðasti dagur lífs míns, hugsaði Guðný með sér og stoppaði við stífluna ofarlega í Elliðaárdalnum. Frank hafði vakið hana um morguninn með þessari tilkynningu og svo neitað að útskýra sig neitt nánar. Henni var meinilla við það þegar hann vakti hana með svona dularfullum athugasemdum. Yfirleitt voru fyrstu orðin sem hún heyrði eitthvað á borð við;

„Mjólkin er orðin súr,” eða „mamma þín kemur örugglega í heimsókn í dag.” Hann hafði oft rétt fyrir sér þannig að hún hafði meira að segja hugsað um að sleppa göngutúrnum þennan daginn en vildi ekki gera honum það til geðs. Hún var í heilsuátaki og daglegir göngutúrar voru stór partur af því. Ef hún sleppti einum degi var auðveldara að hætta við næsta dag og útiveran gerði henni gott. Guðný hafði samt með varann á sér út af því sem hann hafði sagt.

Átti hún að ganga meðfram litlu eða stóru ánni? Það var meiri hætta á því að hún yrði keyrð niður á veginum meðfram þeirri stóru heldur en þeirri litlu svo hún fór ekki yfir stífluna heldur hélt niður eftir Elliðaárdalnum meðfram minni ánni. Hún fór yfir göngubrúna inn á Hólmann fyrir neðan fossinn og gekk í rólegheitunum eftir einum af stígunum í skóginum. Það var fallegur eftirmiðdagur í september, golan köld og haustlitirnir brakandi ferskir.

Svartur ruslapoki lá meðal köngla og laufblaða inni á milli hávaxinna trjánna og stakk í augun. Einhver var greinilega búin að henda honum nýlega því hann var ennþá gljáandi svartur en ekki mattur og rykugur. Subbuskapur er þetta, að fólk geti ekki drullast til að taka ruslið sitt með sér, hvað er fólk líka að menga náttúruna? Úr því hún hafði verið svo óheppin að taka eftir pokanum átti hún eftir að sjá hann í hvert einasta skipti sem hún gekk þessa leið og pirra sig á honum. Guðný stoppaði, velti fyrir sér að taka hann með og henda honum en hætti við. Af hverju ætti hún líka að vera að hirða upp rusl annarra? Átti hún ekki nóg með sig? Hún sá sjálfa sig fyrir sér eins og bíl sem hikstaði fram og til baka. Okei, hugsaði hún, ég tek pokann og hendi honum og málið er dautt.

Hún sneri við, beygði sig inn undir greinarnar og teygði sig í hann. Hann var þyngri og minni en hún hafði haldið, eins og þungur fótbolti. Hún heyrði raddir nálgast og flýtti sér lengra á milli trjánna því hún nennti ekki að hitta fólk. Á meðan að þau fóru fram hjá skoðaði hún pokann betur. Þetta voru greinilega engar dósir og samlokurestar eins og hún hafði haldið. Forvitni fékk hana til að opna hann. Ofan í var annar poki og dagblöð. Guðný fletti blöðunum varlega með annarri höndinni og við henni blasti blóðugt karlmanns andlit. Hún hljóðaði upp og henti því frá sér. Fólkið á stígnum stoppaði, þagnaði augnablik og byrjaði svo að ræða ópið sem þau höfðu heyrt.

Guðný hélt fyrir munnninn með hjartað í maganum og starði á opinn pokann og ljósan hárlubban sem upp úr honum stóð. „Síðasti dagur lífs þíns,“ hafði Frank sagt. Hans, hugsaði hún með sér. Síðasti dagur þessa manns en ekki mín. Þegar fólkið á stígnum hélt för sinni áfram þorði hún að anda aftur og studdi sig við hrjúfan börkinn á hálfdauðu og greinalausu grentiré. Hvað átti hún að gera?

„Aldrei að hirða upp eftir aðra,“ Frank myndi lesa henni lexíuna þegar hún kæmi heim og segði honum hvað hefði gerst. Ég pakka þessu saman aftur og læt einhvern annan um að hirða þetta. Nei, ég get ekki komið við þetta aftur. Svo eru fingraförin mín á pokunum. Einhver gæti haldið að ég hafi... Ég nenni ekki einhverju veseni, hendi bara pokanum í ána. Set steina í pokann og hendi honum ofan í djúpa hylinn ofan við hitaveitustokkinn. Þúsundir hugsana þutu í gegnum huga hennar og að lokum svimaði hana og hún settist niður á kalda jörðina og beygði höfuðið á milli hnjánna til að ná andanum aftur.

Alltaf skal það vera ég sem lendi í öllu svona. Aldrei lenda aðrir í því að finna hausa á göngutúrnum sínum. Hver voru líka réttustu viðbrögðin við svona atburði? „Að taka upp gsm símann og hringja í 112,” sagði hjálpleg rödd í huga hennar. En Guðný gekk aldrei með gsm símann á sér, því það var hægt að rekja þessa síma og fylgjast með því hvar þeir voru og svo vildi hún líka vera í friði þegar hún var úti að ganga.

Auðvitað hlustaði hún á skynsömu röddina. Setti hendurnar inn í ermarnar og vafði pokanum eins vel saman og hún gat og hélt heim á leið.

Þegar hún kom heim byrjaði hún á því að setja dagblað í eldhúsvaskinn og pokann ofann á þau. Svo þvoði hún sér um hendurnar, fékk sér kaffi, settist við eldhúsborðið og hringdi í 112.

„Neyðarlínan, hundraðogtólf,” var svarað.

„Halló...,” Guðný var rám og varð að ræskja sig áður en hún hélt áfram, hvernig átti hún líka að koma orðum að þessu; „Hérna..., umm..., ég fann höfuð í ruslapoka í Elliðaárdalnum.”

„Oooo...” heyrði hún röddinna á línunni segja, „Er þetta Guðný?”

„Já, Halldórsdóttir,” hvíslaði hún og maginn herptist í hnút.

„Æi, þetta er Guðný,” heyrði hún röddina segja og fjær sagði önnur rödd; „Er hún nú að keyra sig aftur upp.” Svo var þögn sem herti að hálsinum. Ætluðu þeir virkilega ekki að tala við hana? Það brakaði á línunni og ákveðin rödd sagði; „Guðný, ert þetta þú?”

„Já,” hvíslaði hún nefmælt og andstutt.

„Er allt í lagi með þig?”

„Ég var úti að labba og fann haus í poka í Elliðaárdalnum, þið verðið að koma og sækja hann.” Hún var gráti næst og kreisti símtólið.

„Guðný, er allt í lagi með þig? Ertu nokkuð búin að skaða sjálfa þig?”

„Nei, en ég get ekki haft það hérna. Þið verðið að...”

Röddin greip fram í; „Guðný, láttu ekki svona. Ef þér líður illa ferðu niður á bráðamóttökuna eða hringir í vinalínuna.”

„En...,”

„Ekkert en, Guðný, Þetta númer er fyrir neyðarsímtöl einungis. Við erum margbúin að ræða þetta. Þegar þú ert á línunni gætir þú hindrað að manneskja í alvöru neyð fái hjálp.”

„En ég fann...”

„Ef þú heldur þessu áfram neyðumst við til að loka fyrir innhringinar frá þér. Vertu blessuð.”

Svo var lagt á.

Guðný lagði tólið á símann, hendur hennar skulfu. Hún starði galtóm fram á eldhúsborðið. Gráturinn byrjaði í herðunum skreið þaðan upp og skók hana til í þöglum ekka á meðan kaffið kólnaði í bollanum. Hún hrökk við þegar dyrabjallan hringdi, lykli var snúið í skránni og einhver kom inn. Flýtti sér að þurrka tárin á peysuerminni og saug upp í nefið.

”Hallóó! Þetta er heimahjúkrun,” kallaði stelpuleg rödd, ”með kvöldlyfin þín.”

”Umm, halló,” muldraði hún án þess að líta upp, heldur horfði niður á borðið. Stelpan malaði áfram, opnaði eldhússkápinn sótti glas, færði kranann yfir í hinn vaskinn svo ekki kæmi vatn á pokann og hellti vatni í glasið. Fíngerðar náfölar hendur réttu fram opinn lyfjapokann, Guðný opnaði titrandi lófann, tók við pillunum og gleypti lyfjasúpuna án þess að líta upp.

„Ok, við sjáumst aftur um tíuleitið.” Hönd klappaði henni á öxlina svo fór stelpan og hún var aftur ein í íbúðinni.

„Þú hefðir átt að sýna henni hausinn,” sagði Frank.

„Æi, þegiðu,” svaraði Guðný, dró andann djúpt, tók símann upp og hringdi aftur í 112 og var ákveðin í þetta skiptið. Baunaði út úr sér hvað hún hefði fundið en aftur var henni ekki trúað.

Frank hló að henni, „Strákurinn sem kallaði úl...”

„Þegiðu!” gargaði Guðný og hann þagnaði og hvarf. Hún beit saman vörunum, tók fyrir munninn og leit á eldhúsvegginn. Veggirnir í þessum blokkum voru ansi þunnir og hún vildi ekki að nágrannarnir færu að halda að hún væri orðin veik aftur.

Gat verið að hún hefði haft rangt fyrir sér að þetta hafi bara verið dúkka eða ímyndun eða eitthvað? Bara ein leið til að komast að því. Vopnuð bleiku gúmmíhönskunum sem hún notaði við klósettþrifin opnaði hún pokann varlega aftur. Þetta virtist vera maður á miðjum aldri með ljósskolleitt grásprengt hár, smá skegg og þessi starandi gráhvítu augu höfðu örugglega verið blá. Hún sneri höfðinu varlega og kíkti á hálsinn. Sárið var ójafnt og húðin hékk laus öðru megin. Lyktin var ekki sterkari en svo að hausinn gat hafa verið á lifandi manni fyrir stuttu. Ef hún átti að giska hafði það verið öxi sem hafði verið notuð út af því að sárið virtist í stöllum og minnti á höggvinn trjábol. Hún lagði það varlega aftur í pokann og lokaði honum. Svona hlutir áttu heima í kæli en það kom ekki til greina að hún setti þetta í sinn ísskáp. Út! Hún vildi hausinn út úr íbúðinni og það sem fyrst.

Hvað á ég að gera? Hugsaði hún á meðan hún gekk frá hönskunum.

„Banka uppá hjá nágrönnunum og biðja um aðstoð?” sagði hjálplega röddin í huga hennar.

„U-umm,” svaraði Guðný upphátt, þeir myndu fá taugaáfall og aldrei fyrirgefa henni. Svo var þetta hennar vandamál að leysa en ekki þeirra og það voru lausnir á öllum vandamálum ef maður hélt ró sinni og hugsaði rökrétt. Ef hún færi á lögreglustöð og sýndi þeim hausinn myndu þeir neyðast þeir til að trúa henni. En hún nennti ekki út aftur það var farið að dimma og strætó var heila eilíf á leiðinni svo kannski myndi hún ekki að ná að vera komin til baka áður en næturlyfin kæmu.

„Heimahjúkrun leggur þau þá á borðið,” sagði hjálplega röddin og Guðný fann hvernig hún róaðist niður. Það voru lausnir á öllu. Þetta vandamál myndi eins og öll önnur, líka líða hjá.

Klukkan var orðin sjö svo Guðný steikti sér medister pylsu og soðnar kartöflur og borðaði með hrásalati við borðið í stofunni. Hún kveikti á fréttunum án þess að fylgjast beint með þangað til að mynd á skjánum fangaði athygli hennar. Hauslaus líkami af karlmanni hafði fundist á floti við Sundahöfn. Málið var talið tengjast eiturlyfjum en ekki var vitað af hverjum líkaminn var og enginn hafði tilkynnt mannshvarf.

Samt trúa þeir mér ekki! Guðný leit á símann á eldhúsborðinu og bjóst hálft í hvoru við að hann myndi hringja á hverri stundu. Þeir hjá 112 hlutu að fylgjast með fréttum líka.

Hún var vön að vaska upp að lokinni hverri máltíð en nú var pokinn fyrir henni. Þú verður að fara með hann niður á lögreglustöð. „Allt í lagi þá,” svaraði hún eigin hugsun pirruð. Hún tók tvo plastpoka úr skúffunni og smeygði þeim yfir svarta ruslapokann, setti í íþróttatöskuna sína og lagði við útidyrnar áður en hún þreif vaskinn og vaskaði upp.

Þetta var alveg það síðasta sem hana langaði til að gera en samt fór hún í jakkann sinn, fann strætókortið og lyklana og fór út á stoppustöð.  Þetta var það sem venjulegt, heilbrigt fólk gerir. Það lætur sig hafa það, að vinna alla daga vikunnar, margir í erfiðsvinnum, gerandi alls kyns hluti sem því langar ekki til að gera, til þess að borga skatta til ríkisins svo að ræflar eins og hún gætu verið heima allan daginn og borað í nefið. Svo það var algert lágmark að hún, þó hún væri löggildur aumingi, færi eina ferð í strætó, þó hana langaði ekki til þess, til að losna við þetta vandamál sem hún hafði sjálf álpast til að taka upp. Kannski var jafnvel hver mínúta dýrmæt því hausinn var að rotna og eftir því sem hann rotnaði meira yrði erfiðara að ná af honum sönnunargögnum. Eða, hún hélt það að minnsta kosti. En hvað vita aumingjar eins og ég svo sem um svona rannsóknir? Guðný dæsti og lagði töskuna á frosthrímaðan bekkinn á stoppustöðinni og settist við hlið hennar.

Klukkan var orðin átta svo strætó var komin á kvöldtíma þannig að það mátti búast við langri bið. Það var ekki nokkur leið að reyna að fylgjast með síbreytilegri tímatöflunni hjá strætó. Það var betra að labba og best að fara ekki neitt. Hún sá enga ástæðu til að líta á töfluna, vagninn myndi koma þegar hann kæmi. Kuldinn af bekknum síaðist í gegnum gallabuxurnar og tíminn silaðist áfram.

Hún stóð á fætur þegar hún var farin að dofna upp af kuldanum og stappaði sér til hita, settist svo aftur og tók töskuna í kjöltuna. „Hvað á ég að gera við þig?” hvíslaði hún og raddirnar í huganum risu upp eins og fjörlegar eldtungur, hver með sinn eigin takt og allar sögðu sína skoðun;

„Frank gæti notað hann, honum vantar haus,” sagði ein. „Hentu honum,” sagði önnur. „Skilaðu honum aftur á sinn stað.” „Láttu nágrannan hafa hann.” „Skildu hann bara eftir hér. „Settu hann í frystinn, þangað til á morgun.” „Grafðu hann,” „hringdu aftur í 112 og hótaðu sjálfsmorði, þá koma þeir.” „Eyðilegðu hann.”

„Þegið þið,” sagði hún og stóð snögglega upp, þetta er höfuð af manni, ekki eitthvað rusl. Sýnum smá virðingu.

„Hvert ertu annars að fara?” Vingjarnlega röddin komst loksins að.

Á lögreglustöðina auðvitað, svaraði Guðný í huganum og blikkaði augunum soldið hissa. Þau vissu öll hvert hún var að fara. En það er lokað, svaraði hún sjálfri sér. Það er komið kvöld. Það er orðið dimmt. Já, það var satt og hún var búin að bíða mjög lengi. En hvert gat hún þá farið? Það kom ekki til greina að hafa ókunnugt mannshöfuð íbúðinni yfir nóttina. Hún saug upp í nefið og gretti sig. Það er lausn á þessu eins og öllu öðru, Guðný kinkaði kolli og reyndi svo að rýna í strætótöfluna. Hún gat farið með hausinn á slysó og losað sig við hann þar. Þau myndu eiga eftir að halda að hún væri alveg galin og myndu kannski halda að hún héldi að að það væri hægt að lækna hann? En okei. Hún var búin að reyna að hringja í 112 tvisvar sinnum og þeir hundsuðu hana. Eitthvað varð hún að gera. Það var borgaraleg skylda hennar að koma sönnunargögnum til lögreglunnar.

Síðasti vagninn hafði farið klukkan átta. Ha? Var strætó hættur að ganga á kvöldin?

„Hvur andskotinn, og ég búin að bíða og bíða,” tautaði hún og klóraði sér pirruð undir treflinum. Svo mundi hún að þau höfðu einmitt verið að ræða þetta á kaffistofunni Vin, í síðustu viku að hommagóði borgarstjórinn var búin að koma í veg fyrir að aumingjar væru á ferðinni á kvöldin með því að stoppa nær allar strætóferðir undir yfirskyni sparnarðar. Frank hafði sagt að það væri auðsjáanlega plott til þess að stöðva ferðir geðfatlaðra, fátæklinga og annarra aumingja á milli borgarhluta á kvöldin og nóttunni. Þannig var komið í veg fyrir að undarlegir aðilar sæust á ferli í myrkrinu. Þannig lyti borgin betur út í augum túrista sem færðu landinu tekjur. Hann var svo ruglaður, sá samsæri í öllum hornum.

„Taka leigubíl?” Spurði Frank hæðnislega því hann vissi að það var kominn 25. september svo hún var orðin peningalaus eins og alltaf í lok mánaðarins. Ef þetta hefði nú bara getað gerst viku seinna eða fyrr þá hefði hún getað getað spreðað í leigubíl.

„Við getum sett hann í frystinn þangað til á morgun,” bætti hann við þegar hún svaraði ekki.

„Nei,” sagði Guðný upphátt og skellti töskunni á jörðina. „Ég vil ekki sjá hann inni í íbúðinni.”

Andskotans, andskotans, andskotans...

Bíll sem var að keyra fram hjá hægði á sér og fólkið starði á hana. Vera eðlileg, hugsa normal, vertu eins og allir hinir. Það er lausn á þessu líka. Guðný setti hendur í vasa, þóttist vera að stappa sér til hita og horfði svipbrigðalaus út í loftið þangað til bíllinn var farinn fram hjá.

Það virtust bara tvær lausnir á þessu vandamáli. Önnur var að ganga frá Breiðholtinu að slysavarðstofunni í Fossvoginum. Hin var að fá einhvern annan til að hringja í 112 fyrir hana. Það var kalt og dimmt og hún var búin að bíða lengi á stoppustöðinni, þannig, að þó svo henni væri það þvert um geð að blanda öðrum inn í hennar vandamál þá yrði samt svo að vera í þetta skiptið.

Guðný vildi ekki, að þessi einhver, sem hún myndi biðja um að hringja fyrir sig, væri manneskja sem hún hitti oft svo hún gekk töluverðan spöl að bílalúgusjoppunni við Reykjanesbautina. Hún dró andann djúpt við dyrnar og saug í sig kjark. Núna! Hugsði hún og þeytti upp hurðinni, flýtti sér að afgreiðsluborðinu, barði í það og kallaði til að vekja á sér athygli því allt starfsfólkið var að afgreiða við bílalúgurnar.

Tveir unglingar, slánalegur gapandi strákur og lítil budda að drukkna undir meiki komu hlaupandi.

„Hei! Hei! Það hefur orðið slys þarna við gagnamótin.” Hún benti og stelpan galaði „Ó my God!”

„Þið verðið að hringja í 112, strax! Ég gleymdi gemsanum heima.”

„Í alvöru?” spurði strákurinn spenntur og Guðný kinkaði ákaft kolli.

Strákurinn tók við sér og hringdi en Guðný flýtti sér út um leið og hún heyrði að það var búið að svara honum. Hún hraðaði sér að gatnamótunum og beið við ljósin. Eftir smá stund kom hann til hennar. „Hvar er slysið?”

„Bíllinn keyrði í burtu,” svaraði hún, „en hann keyrði á eitthvað..., einhvern, þarna. Hann hentist út af veginum. Koma þeir ekki örugglega?”

Strákurinn fór yfir götuna að leita en hún beið og vonaði að sjúkrabíllinn kæmi sem fyrst. Hann kom á fleygiferð með blikkandi ljósum og sírenum nokkrum mínútum síðar. Hún veifaði til þeirra og bíllinn stoppaði í vegkantinum.

Hún var búin að taka pokana úr töskunni og opna svo andlitið sást því hún ætlaði ekki að láta þá keyra í burtu án þess að taka við höfðinu.

Hún flýtti sér að bílnum, tróð sér upp að dyrunum til að hindra að sjúkraflutningamaðurinn kæmist fram hjá henni og otaði pokanaum að honum um leið og hann byrjaði að stíga út úr bílnum.

„Hérna. Taktu við þessu.” Hann tók við pokanum en um leið og hann sá hvað þetta var hrópaði hann upp og missti pokann á jörðina. Bílstjórinn kom hlaupandi fyrir hornið á bílnum með spurnarsvip og greip fast í hana þegar hann sá fátið á félaga sínum.

Guðný stóð kyrr án þess að reyna að rífa sig lausa þó hann héldi allt of fast um upphandlegginn. Þessu vandamáli var lokið. Auðvitað myndi hún þurfa að svara fullt af spurningum og tæpast næði hún að komast heim fyrir klukkan tíu að taka kvöldlyfin sín. Kannski myndi hún jafnvel þurfa að ganga heim, en kannski ekki. Það myndu verða lausnir við þeim vandamálum sem kæmu upp. Líkurnar á því að hún lenti í þessu aftur voru sama og engar.

Frank, sagði hún við hann í huganum, þú verður að lofa mér því að vekja mig aldrei aftur með athugasemd sem getur hrint af stað svona rugli. Okei. Lofarðu því? Segðu eitthvað næs þegar þú vekur mig í fyrramálið.

Ingibjörg Elsa Björnsdóttir

Ingibjörg Elsa Björnsdóttir (fædd 1966) er höfundur, þýðandi og prófarkalesari. Hún hefur gefið út eina ljóðabók (Rökkursónatan sem er aðgengileg á http://www.emma.is) og þýtt dæmisögur eftir Leó Tolstoj úr rússnesku sem komu út hjá Lafleur útgáfunni árið 2010. Einnig hefur hún dundað við smásagnagerð og vinnur nú að sínu fyrsta smásagnasafni.  Ingibjörg hóf að skrifa á Rithringnum skömmu eftir að hann varð til, og hefur verið nokkuð virk við að skrifa sögur á hringnum og lesa hjá öðrum.

Ingibjörg hefur M.A. gráðu í þýðingafræði og skrifaði M.A. ritgerð um rússneska rithöfundinn Vladimir Nabokov. Ritgerð hennar Nabokov, Púshkin og þýðingarnar, er aðgengileg á vefsíðunni www.skemman.is

Ingibjörg starfar nú hjá þýðingarfyrirtækinu Branduglu slf. og þýðir bæði fyrir innlenda og erlenda aðila. Hún hyggur á frekari ritstörf og þýðingar.

Ingibjörg er með söguna Hræðsla í Smásögur 2013.

Hræðsla

Höfundur: Ingibjörg Elsa Björnsdóttir

Þetta var síðasti dagur lífs míns. Dauðastund mín var að renna upp. Eða svo hélt ég a.m.k. Ég sat um borð í þýskri flugvél á leiðinni frá Kastrupflugvelli til Düsseldorf, og hún hristist svo mikið að ég taldi að brátt myndi hún liðast í sundur eða hrapa niður á rauðbrún húsþökin, gulgræna akrana og fagurlagaða kirkjuturnana sem blöstu við beint fyrir neðan okkur. Hver mundi ekki eftir Lockerbie atvikinu í Skotlandi eða Concord slysinu. - „Þessi sakleysislegu þýsku sveitaþorp vita ekki hvað bíður þeirra“, hugsaði ég með skjannahvítri skelfingu.

Flugstjórinn hafði tilkynnt skömmu áður, að sterkir vindar væru í háloftunum en vélin ætti að þola þetta. Það var viðtengingarhátturinn í setningunni, sem var að leggja viðkvæmt sálarlíf mitt í rúst. Hnúarnir á mér voru hvítir og hendurnar krepptust utan um armana á flugsætinu. Við hliðina á mér voru tvö tóm flugsæti, og í vélinni voru fáir farþegar.

Ég hafði alltaf verið fáranlega flughrædd. Um leið og vélin tókst á loft umturnaðist ég einfaldlega og breyttist úr dagfarsprúðri rólyndismanneskju í hálfgerðan geðsjúkling. Hnén á mér skulfu dálítið þar sem ég sat, en mér tókst að fela skjálftann undir blágrænu teppi sem hafði verið í sætinu við hliðina á mér. Ein flugfreyja var í áhöfninni, sem hafði komið inn með brjóstsykur og dagblöð og horfið síðan aftur í enda vélarinnar. Hún hafði ekkert sést eftir það. Andardráttur minn var grunnur, og kvíðahnúturinn í maganum var næstum því kominn upp í kok. Ég reyndi að beita jógaöndun til að losa um kvíðann en allt kom fyrir ekki. Mín síðasta stund var að renna upp og sjáöldrin víkkuðu út í mállausri firringu.

Allt í einu fann ég nærveru eins og einhver sæti við hliðina á mér. Ég leit til hliðar og skynjaði mynd í huganum af manni með þjáningarsvip, alblóðugt andlit, þyrnikórónu og tjásulegt skegg sem sat við hliðina á mér. „Þetta er Jesú Kristur“, hugsaði ég eins og ekkert væri sjálfsagðara, og fann allt í einu fyrir mikilli skömmustutilfinningu. Allt í einu skildi ég að ég hafði bara verið að hugsa um sjálfa mig, mitt líf, minn eigin persónulega dauða, minn eigin aumingjaskap. Mér hafði aldrei dottið í hug að hugsa um að þjáningar mínar væru einnig hluti af þjáningu hans og jafnvel þjáningu alheimsins.  Ég skynjaði  að ef vélin liðaðist í sundur fyrir ofan húsþökin og akrana fyrir neðan, mundi Kristur fara niður með mér. Hann stæði mér nær en minn eiginn kvíðafulli andardráttur.

En á einu andartaki hvarf þess undarlega innri sýn sjónum mínum og allt komst aftur í samt horf. Bláa flugsætið við hlið mér var aftur autt og yfirgefið. Vélin hristist ennþá, en hristingurinn var einhvern veginn ekki eins ógnvekjandi og áður. Brátt hætti vélin að hristast og flugstjórinn tilkynnti að lending yrði í Düsseldorf um 17 mínútum á eftir áætlun.

Fæturnir á mér hættu að skjálfa um leið og hjól vélarinnar snértu regnvota flugbrautina. Það var komið kvöld í Düsseldorf og þegar ég gekk frá flugvellinum yfir á brautarstöðina, sem var sambyggð flugvellinum, reyndi ég að róa óreiðukenndar hugsanir mínar.

Þegar ég kom á brautarstöðina sá ég mér til armæðu að allar lestir dagsins voru farnar og afgreiðslan sem seldi lestarmiða var lokuð og læst. Ég svipaðist um eftir einhverju skilti eða merki, leit í kringum mig og leist hreint ekki á blikuna. Náhvít kona í fallegum blásvörtum rósóttum kjól með sítt svart hár sat í tröppunum við innganginn og var greinilega undir áhrifum einhverra sterkra efna. Hún starði tómum vonlitlum augum út í gráleitt myrkrið. Á móti mér blikkaði hjartalaga hótelskilti sem auglýsti ódýra hótelgistingu. Þegar ég gekk nær hótelinu sá ég að inni voru bleik ljós, rauðir lampar og hjartalaga sófar. „Ástarhreiður“, hugsaði ég, ákvað að forða mér út úr byggingunni, áður en ég lenti í meiri vandræðum, og dró ferðatöskuna á hjólum á eftir mér út um dyrnar.

Hvernig á ég eiginlega að komast til Bonn? „Hjálpaðu mér Guð, bara einu sinni enn, um leið og ég sá röð leigubíla sem biðu eftir farþegum fyrir utan dyr brautarstöðvarinnar. „Ég á enga annarra kosta völ, „ hugsaði ég og gekk að fremsta bílnum. Ég bara verð að treysta fremsta bílstjóranum.“ Hvað kostar að aka til Bonn“, spurði ég á lélegri þýsku. „Hundrað og sextíu Evrur“ sagði bílstjórinn frekar þurrlega. „Ég tek því“, sagði ég og settist fegin upp í leigubílinn. Ferðin mundi taka um eina klukkustund á síkvikum hraðbrautum Þýskalands.

Bílstjórinn, sem var Kúrdi sagði mér frá því að hann væri í raun doktor í eðlisfræði en fengi enga vinnu í Þýskalandi, aðra en að aka leigubíl. Ég sem var ennþá undir áhrifum frá sýninni í flugvélinni, ræddi um að við værum innst inni öll bræður og systur, sama hverrar þjóðar við værum, og sama hvaða trúarbrögð við hefðum. Kúrdinn spurði hvort ekki væri kalt á Íslandi. Ég hló og sagði að á Íslandi væri rigningin ísköld og ekki hægt að nota regnhlífar af því að rigningin kæmi úr öllum áttum í einu. Við ókum eftir hraðbrautinni á yfir 130 km hraða á klukkustund og ég reyndi að horfa sem minnst út um gluggann. Við bílstjórinn ræddum saman allan tímann um allt á milli himins og jarðar. Þegar við komum að hótelinu mínu á Königsstraβe í Bonn, steig bílstjórinn út, rétti mér töskuna og allt í einu tók ég eftir því að augu hans flóðu í tárum.

„Það er svo langt síðan að einhver hefur talað við mig eins og manneskju, sagði hann og tók með báðum höndum þéttingsfast í hönd mína, - Þakka þér fyrir,“. Ég varð hálf hissa, en borgaði honum fargjaldið og þakkaði honum einnig kærlega fyrir. „Þakka þér fyrir Kristur,“ , hugsaði ég líka um leið og ég gekk inn í afgreiðsluna á hótelinu.

Þetta var ekki flottasta hótelið í Bonn. Gömul kona með sígarettu í slitnum Guns n‘ Roses bol tók á móti mér og útskýrði fyrir mér húsreglurnar. Það voru bara sturtur á hæðinni, en ekki í hverju herbergi. Ég tók töskuna bar hana upp stigann og fleygði mér örþreytt og uppgefin á uppbúið rúmið.  Ég sofnaði og svaf fram eftir morgni djúpum draumlausum svefni.

Daginn eftir vaknaði ég úthvíld og atburðir gærdagsins runnu í gegnum hugann í svefnrofunum. Jesús Kristur, - meiri vitleysan. Ég hlaut að hafa dottað í flugvélinni.

Um þrjú leytið sat ég sem fulltrúi Íslands á mikilvægri ráðstefnu um boranir á hafsbotninum fyrir norðan Ísland. Ég hafði fengið einföld fyrirmæli frá yfirmanni mínum áður en ég fór út: - Ekki taka til máls að fyrra bragði, og ekki lofa neinum peningum fyrir Íslands hönd. Ég sat og þagði. Englendingar, Þjóðverjar og Frakkar voru hvort eð er að ákveða allt sín á milli. Danski fulltrúinn var svo kærulaus að hann nennti ekki að sitja á fundinum heldur fór út og fékk sér bjór og sígó.

Í lok dags fann ég hvernig mígrenið var að læðast lymskulega aftan að mér. Endalausar umræður á ensku um boranir og peninga voru farnar að taka sinn toll. Ég fór á hótelið, pantaði leigubíl, fékk hann til að keyra mig í apótek, og náði í Panodil forte. Örfáum andartökum síðar var ég steinsofnuð aftur.

Tveir tíðindalitlir dagar liðu á ráðstefnunni. Meira að segja Norðmennirnir voru ekki sérstaklega vingjarnlegir. Það er greinilegt að norræn samvinna gildir ekki á öllum ráðstefnum um alþjóðamál, andvarpaði ég og snéri mér að skjalabunkanum sem var fyrir framan mig á borðinu. Aftur og aftur varð ég að hafa taumhald á tungu minni. Ég mátti ekki tala að fyrra bragði. Ísland var örþjóð í þessu alþjóðlega samhengi. Ég var næstum því bara áheyrnarfulltrúi.

Daginn eftir tók ég leigubíl aftur til Düsseldorf. Þar beið flugvélin eftir mér. Ég fann hvernig streitan fór að vaxa innra með mér og um leið og flugvélin tókst á loft umbreyttist ég í hálf geðsjúka manneskju. Þetta var aftur síðasti dagur lífs míns, eða það fannst mér a.m.k.

---- II ----

Ískalt regnið barði flugstöð Leifs Eiríkssonar og flugvélin frá Kastrup ók á jöfnum hraða upp að rauðbrúnu og gráleitu hliðinu. Ég gekk rólega frá borði og hélt á handfarangri í annarri hendinni. Hnén voru ennþá hálf skjálfandi en ég faldi skjálftann með því að sveifla töskunni fram og til baka. Engin orð gátu lýst feginleika mínum að vera aftur komin heim.

„Aldrei aftur, - hugsaði ég, um leið og ég gekk eftir ganginum, „Ég ætla aldrei aftur að fljúga. Verst að ég skuli búa á eyju.“ „Ætli það sé skárra að sigla eins og í gamla daga? En þá kemur sjóveikin, og ekki er nú gaman að veltast úti á miðju Atlantshafinu.“ Ég andvarpaði. „Af hverju var ég ekki fædd í Lúxemborg, þaðan sem hægt var að hjóla niður til Flórens og Rómar? Af hverju fæddist ég á eyju norður í Ballarhafi, þaðan sem varla var fært inn í siðmenninguna sjálfa?“

En um leið og ég kom út úr flugstöðinni, andaði að mér tæru loftinu, og horfði á bláleitan fjallahringinn og brúnleitt helluhraunið, þá fór mér að létta. Þrátt fyrir allt, þótti mér vænt um skerið, ísinn og ískalda rigninguna. Þrátt fyrir allt. Og það besta var, að þetta yrði ekki síðasti dagur lífs míns.

Hákon Gunnarsson

Hákon Gunnarsson fæddist árið 1970. Sex árum seinna skrifaði hann sína fyrstu sögu sem braut klárlega gegn höfundarrétti Walt Disney samsteypunnar. Hann lofar að gera það ekki aftur. Eftir þetta brot varð nærri þrjátíu ára hlé á rithöfundarferli hans.

Þrátt fyrir nokkrar pásur lauk hann skólagöngu á þessum tíma, kríaði út próf frá Framhaldsskólanum á Húsavík og kláraði MA gráðu í bókmenntafræði frá Háskóla Íslands. Á þessu tímabili vann hann meðal annars í fiskvinnslu og ostagerð, borðar samt enn mikið af fiski og osti.

Þegar Háskólanum lauk datt honum í hug að fara að skrifa hálf-fræðilega um kvikmyndir og bókmenntir meðfram vinnu í bókhaldi og eftir hann hafa nokkrar greinar birst í bókum og blöðum, en svo villtist hann af leið. Leiddist út í skáldskap. Kynni hans af Rithringnum hófust fyrir skömmu og hafa verið svo góð að skriftarbakterían hefur dafnað vel.

Hann er með söguna „Biðin — svipmynd“ í Smásögur 2013 og er hún fyrsta smásaga hans sem birtist opinberlega.

Biðin — svipmynd

Höfundur: Hákon Gunnarsson

Þetta var síðasti dagur lífs míns. Um það var ég alveg viss. Í huganum fór ég yfir atburðarásina fram að þessu augnabliki og sá hvernig ég hafði lent hingað inn. Hrollur læddist upp eftir bakinu. Ég var með augun lokuð, sat á hörðum bekk upp við vegg og beið. Hversu oft skildi ég hafa lent í svona aðstæðum? Á þessari stundu gat ég fullyrt, að þetta væri ekki góð leið til að eyða lífinu. Að bíða einhvers staðar eftir að sleppa út aftur, vona að maður sleppi, en geta aldrei verið öruggur um það. En sama hve oft ég lenti í vandræðum var aðdráttarafl nýrra verkefna alltaf ómótstæðilegt.

Ég klemmdi augun fastar saman, en það hjálpaði ekki. Gólfið og veggurinn víbruðu, það komu högg, misslæm, en á milli hægðist um. Þetta var ekki stöðugt ástand, heldur óreglulegt, en ég hreyfði mig ekki, tilgangslaust, alls staðar eins. Þegar ég hallaði mér aðeins aftur rakst hausinn í kaldan vegginn. Ósjálfrátt lyfti ég hægri hendinni upp og renndi fingrum í gegnum hnakkahárið, hafði samt ekki rekið mig nógu fast í til meiða mig. Líkaminn sat kyrr, en hugurinn var á fleygiferð. Í þetta skipti myndi ég ekki komast undan, myndi bera beinin þúsundir kílómetra frá heimili mínu, bara vegna þess hvaða stefnu líf mitt hafði tekið fyrir nokkrum áratugum. Bökkum aðeins til að hafa þetta á hreinu, hvaða stefnu ég hafði tekið. Starfsval, heimskulegt starfsval, myndi drepa mig. Ég bankaði hausnum nokkrum sinnum laust í steininn, opnaði augun og horfði á vegginn fyrir framan mig. Það var svo langt síðan hann hafði verið málaður að óljóst var hvaða litur þetta átti að vera. Málningin var núna flagnandi og grá, skítagrá.

„Þetta er síðasti dagur lífs míns,“ sagði ég og hélt svo áfram eftir smá umhugsun: „og að enda hann á svona stað e...“

„Viltu hætta þessu væli. Mikið andskoti ertu niðurdrepandi.“

Ég leit á félaga minn sem hafði talað. Hann stóð, hallaði sér upp að veggnum hinum megin við dyrnar, horfði beint fram og virtist vera sallarólegur. Sama var ekki hægt að segja um mig. Samt gat ég ekki fullyrt hvort hann var það raunverulega. Andlitið var kunnuglegt, en ég þekkti manninn ekki og hafði aldrei fyrr talað við hann. En það var margt líkt með okkur. Báðir rykugir upp fyrir haus, skórnir brúnir, fötin föl eins og til að falla inn í umhverfið, vestin svipuð, nokkurra daga skegg og fitugt hár. Ólíkt mér var hann ekki með bauga undir augunum. Hann seildist inn undir vestið, dró ljósmynd upp úr skyrtuvasanum og horfði á hana. Ég gat ekki betur séð en hún væri af konu og börnum, líklega fjölskyldu hans. Þá væri það annað sem væri ólíkt með okkur, því enginn beið mín heima, ekki lengur. Mér hafði enn ekki tekist að finna konu sem þoldi til lengdar að búa með mér, manni sem var alltaf annað hvort að vinna eða að bíða óþolinmóður eftir næsta verkefni. Sú síðasta hafði sagt að ég yrði að takast á við fíknina, ef ég ætti einhvern tímann að geta lifað eðlilegu lífi. Hafði ég tekið mark á henni? Ja, hérna sat ég með manni sem ég þekkti ekki og velti fyrir mér hvort ég ætti eftir að sleppa lifandi. Og í raun var það mér eðlilegra en að vera heima.

Eftir því sem ég virti hann betur fyrir mér þá áttaði ég mig á að hann minnti mig á einn vin minn og fyrrum starfsfélaga. Áratugum áður höfðum við orðið vinir vegna aðstæðna, unnum á sömu slóðum, í sömu grein. Hann var magnaður persónuleiki, góður félagi og komst í gengum allt mögulegt án þess að fá skrámu, en það var ekki bara að hann slyppi við meiðsli, heldur virtist fátt hafa áhrif á hann. Enda datt mér oft í hug að hann væri rétta manngerðin til að standa í þessu starfi. Einhvern veginn hafði ég á tilfinningunni að maðurinn sem var þarna við hliðina á mér væri af sömu tegund, gæti farið heim og verið þá heima eins og ekkert hefði gerst.

Hugurinn reikaði aftur til vinar míns. Það kaldhæðnislega við hvernig ekkert beit á hann í vinnunni var að hann fór heim í frí eftir eitt verkefnið og var skotinn í hausinn á leiðinni að fá sér hamborgara. Merkilegt nokk þá slapp hann lifandi frá árásinni og náði næstum fullri heilsu. En maðurinn sem kom af sjúkrahúsinu var ekki sá sami og kvaddi mig til að fara heim í frí. Hann gat ekki hugsað sér að fara aftur í sömu vinnuna og gerðist á endanum listamaður. Skrítið hvernig stundum spilast úr hjá manni. Ég hitti hann sjaldnar eftir þetta, næstum eingöngu þegar ég átti leið um Chicago. Ætli ég sé búinn að hitta hann í síðasta sinn? hugsaði ég og leit niður fyrir mig.

„Mér heyrist lætin vera að færast fjær,“ sagði félaginn upp úr þurru.

Þegar ég leit upp sá ég að hann var að stinga myndinni gætilega ofan í skyrtuvasann undir skothelda vestinu. Ég lagði við hlustir og heyrði að hann hafði rétt fyrir sér. Sprengjugnýrinn var lægri þessa stundina, svo ég stóð upp og fór að mjaka mér að dyrunum. Eftir að hafa litið fyrir hornið í áttina að glugganum áræddi ég að fara inn í herbergið og líta út, samt ekki fyrr en ég hafði sett upp hjálminn. Það brakaði í glerbrotum undir skónum. Fyrri reynsla hafði kennt mér að gefa sem minnst færi á mér. Auðvitað vissi ég að það eitt að vera þarna var að gefa færi á mér, en samt var betra að vera ekki of fífldjarfur. Þegar ég kom að veggnum hinu megin í herberginu nálgaðist ég gluggann hægt og rólega. Félaginn mjakaðist frá hinni hliðinni. Í fjarska sá ég reyk, hús sem ég hafði hlaupið framhjá rétt áðan var að mestu hrunið, eitt lík lá á götunni. Ég gægðist fyrir hornið og sá fleiri lík.

„Sérðu eitthvað?“ spurði ég.

„Það sem ég bjóst við,“ sagði hann hæglátlega og ég vissi hvað hann meinti.

Ég horfði til himins, en sá engar flugvélar eða þyrlur á lofti. Loftárásinni var lokið. Í bili að minnsta kosti. Þetta var náttúrulega ekki eina hættan sem var á ferðinni, en sú versta. Enn heyrðust skothvellir nálægt. Líka sprengingar. Það komu nokkrar í röð einhvers staðar fyrir sunnan okkur og augun leituðu þangað. Síðan næstum þögn. Skothvellir. Maður gægðist út um dyr á húsinu beint á móti. Kíkti til hægri, svo vinstri, hvarf inn, kom aftur út með fleira fólki. Öll hlupu þau niður eftir götunni. Þrír í hópnum héldu á litlum vélbyssum. Sprenging. Skothvellir. Öskur. Skothvellir. Ég snéri mér frá glugganum, hægri hendin fór næstum ósjálfrátt niður að mjöðm, en fann ekki það sem átti að vera þar og augun leituðu því til dyranna. Þegar ég kom til borgarinnar tveimur dögum áður höfðu bardagarnir verið í rénun á þessu svæði. Loftárásin hafði komið eins og þruma úr heiðskýru lofti. Í mínu starfi verður maður alltaf að búast við þrumum, en þessi var harkaleg.

Þetta var ekki mín fyrsta ferð til borgarinnar. Ég hafði eytt viku hér fyrir níu árum. Það var stund milli stríða, langþráð frí til að koma sér niður af adrenalínskýi og til að sofa. Þó maður gæti ekki séð það á þessari stundu var borgin sem ég sótti heim á þeim tíma menningarborg. Skondið hvað manni dettur stundum í hug. Þar sem ég stóð þarna kom mér allt í einu í hug ferð í leikhús til að horfa á Lé konung á tungumáli sem ég skildi ekkert í, skemmtilegt á skrítinn hátt. Borgin iðaði af mannlífi, var friðsæl og falleg á þessum tíma. Fólkið sem ég kynntist var gott og veitingastaðirnir líka. Góður staður til að eyða fríinu sínu. Núna voru allir ferðamennirnir farnir. Talsverður hluti íbúanna líka. Innan skamms yrði ég vonandi farinn.

Ég leit út um gluggann og sá litla hreyfingu. Eftir að hafa hlustað og heyrt að sprengingunum fór fækkandi sagði ég við félaga minn sem ég vissi ekki einu sinni hvað hét: „Eigum við að athuga hvernig veðrið er úti?“

Hann kinkaði kolli og sagði: „Já, okkur er ekki borgað fyrir að standa hér.“

Við fórum út úr herberginu hraðar en inn í það. Fyrir utan var dótið þar sem við höfðum lagt það frá okkur. Í rólegheitum axlaði ég myndavélatöskuna. Félaginn gerði slíkt hið sama. Svo héldum við niður stigann. Þegar glitti í útidyrahurðina, sem enn hékk á hjörunum, hægðum við á okkur. Þótt ég hefði lengi vitað að þetta starf ætti eftir að drepa mig einn daginn var óþarfi að flýta því með kæruleysi. Það var öðruvísi þegar ég var að byrja rétt tvítugur, þá átti ég það til að vera með hreina og klára fífldirfsku, kom mér í aðstæður sem hefðu átt að drepa mig, en gerðu það af einhverjum ástæðum ekki. Ég átti einhvers staðar mynd af hermanni sem miðaði byssu beint á mig, argandi eitthvað sem ég skildi ekki, en skildi þó nægilega vel. Stundum dreymdi mig aðdraganda og eftirmála þessarar myndar, en samt var ég hérna rúmlega fimmtugur enn á höttunum eftir mynd sem lýsti ástandi sem kom mér í sjálfu sér ekkert við. Ég var hérna meira að segja þó ég færi í hvert verkefni fullviss um að þetta væri stríðið sem myndi drepa mig.

Þegar við sáum engan á ferli, fórum við niður, nálguðumst dyrnar hægt og rólega. Litum út. Þar var lítið að sjá, ekkert óvænt, bara dauði og eyðilegging. Þá rak ég augun í lík sem lá nálægt, benti og sagði: „Jæja, þá þarf ég að finna mér nýjan túlk.“

Félaginn kinkaði kolli án þess að segja orð, enda voru þau óþörf. Ég horfði á túlkinn um stund og hugsaði um samtalið sem ég myndi eiga við fjölskyldu hans. Þetta var ekki sá fyrsti sem ég hafði unnið með sem féll í bardaga, en það var alltaf slæmt. Í þessu tilfelli var blóðtakan hjá einni fjölskyldu orðin mikil, því ég vissi að systir túlksins hafði dáið fyrir þremur mánuðum og tveir frændur í vikunni. Svo snéri ég mér undan, stakk hendinni ofan í töskuna og tók upp myndavél. Eftir að hafa litið vel í kring um mig þá vogaði ég mér út, labbaði hratt að líkinu og tók nokkrar myndir, túlkurinn í forgrunni, hrunið húsið þar fyrir aftan. Þetta voru engar verðlaunamyndir, en færu í safnið. Þegar ég leit upp var félaginn við hliðina á mér.

„Hjálpaðu mér með hann,“ sagði ég.

Hann gerði það án þess að svara. Við drógum líkið að húsinu og inn fyrir dyrnar, komum því þar fyrir. Ég gat ekki tekið það með, en gat að minnsta kosti bent fjölskyldunni á hvar það væri að finna. Það væri það minnsta sem ég gæti gert. Áður en ég fór lokaði ég augunum á honum, klæddi hann úr jakkanum og breiddi yfir efri hluta líkamans. Þá var komið að því að fara að vinna aftur. Félaginn sagðist ætla upp götuna, hann hélt að starfsfélagi sinn væri þar, en ég ákvað að fara í hina áttina. Það var ekki fyrr en við vorum að kveðjast að við loks kynntum okkur. Ég hafði einhvern tímann heyrt nafnið áður, þetta var ekki stór heimur, og sagði því að við ættum líklega eftir að hitta hvorn annan aftur seinna. Við kvöddumst, hann lagði af stað, stoppaði, snéri sér við og sagði:

„Þetta var ekki þinn síðasti dagur.“

„Ekki ennþá, en hann er ekki allur,“ svaraði ég.

Hann brosti lítillega út í annað, hristi hausinn og sagði: „Svartsýnisrausið í þér, maður. Þú ættir að finna þér aðra vinnu.“

Svo gekk hann hratt upp eftir. Ég stóð einn nokkra stund, horfði á eftir honum og hugsaði um það sem hann hafði sagt. Auðvitað var þetta rétt hjá honum. Hann hafði ekki sagt mér neitt nýtt. En samt átti ég ekki eftir að breyta um stefnu héðan af. Áður en hann hvarf úr augsýn lyfti ég myndavélinni og tók eina mynd af honum við að príla yfir hruninn vegg, nokkrum augnablikum síðar var hann horfinn. Ég snéri mér við og hélt niður eftir götunni. Ég sá hann aldrei framar.

Svana Bjarnadóttir

Svana Bjarnadóttir er 42 ára, er í sambúð og á fjögur börn. Hún býr í Noregi, er menntaður kennari og starfaði í Grunnskóla Reyðarfjarðar en er í dag norsku í Háskóla Íslands. Hún skráði sig sem meðlimur í Rithringnum í ágúst 2012 og hefur aðallega lesið sögur þar og rýnt örlítið. Hún hefur lítið skrifað til birtingar, en ætlar að láta að reyna á það núna með góðri aðstoð frá öðrum rithringsmeðlimum.

Svana er með söguna Fjólublár álfur í Smásögur 2013.

Fjólublár álfur

Höfundur: Svana Bjarnadóttir

Þetta var síðasti dagur lífs míns. Hvernig vissi ég það? Veit nú ekki hvort ég ætti að segja ykkur það. En jú, allt í lagi ég skal gera það ykkar vegna.

Ég sat í mestu makindum við eldhúsborðið, nýbúin að borða hafragraut með kanil og mjólk. Ég var að sötra fyrsta kaffibolla dagsins og glugga í Morgunblaðið. Allt í einu birtist á eldhúsborðinu lítil álfastelpa, fjólublá með glitrandi vængi. Ég nuddaði augun, hélt ég væri orðin endalega vitlaus, en hún hvarf ekki.

„Nú er ég að verða eins og amma gamla, farin að sjá álfa út um allt“ hugsaði ég. Amma hafði oft talað um álfa og huldufólk, sem hún sá hér og þar, sú gamla.

,,Þið eruð þá til í alvörunni“ sagði ég við álfastelpuna og virti hana fyrir mér.

,, Já, auðvitað, en fólk sér nú bara nákvæmlega það sem það vill sjá“ svaraði hún.

Ég spurði hana þá hvað hún vildi og hvers vegna hún væri að birtast mér.

,,Ég er með skilaboð til þín“ sagði hún.

,,Nú, frá hverjum“ svaraði ég.

,, Frá verndarenglunum þínum“ svaraði hún.

„Út með sprokið, ekki láta mig bíða“ sagði ég við hana.

,,Þetta er síðasti dagur lífs þíns, svo nýttu hann vel“ sagði sú litla.

Þetta er eitthvað grín, hugsaði ég. Hlýtur að hafa verið eitthvað sterkt í kaffinu eða ég ekki vöknuð. Jú, ég var vöknuð og þetta var staðreynd.

En hvað skal þá gera, hvernig gat ég eytt síðasta degi lífs míns. Ætti ég ekkert að vera leið yfir því að deyja bráðum. Nei, ég var ekkert leið, frekar fegin að þetta var að fara að gerast loksins. Kannski væri skemmtilegra hinum meginn grafar. Ekki var nú svo gaman hérna meginn, ég var frekar einmana eftir að börnin fóru að heiman, þar sem ég átti engan maka og fáa vini.

En hvað er það, sem mig hafði alltaf langað til að gera, en aldrei framkvæmt. Átti ég kannski að skrifa bréf til fjölskyldunnar og kveðja þau, eða kannski bara senda þeim kveðjuskilaboð á Facebook. Nei það var nú heldur kaldranalegt, var það ekki.

Ég hugsaði um hvað ég hefði framkvæmt í lífinu. Ég hafði menntað mig, eignast börn og keypt íbúð, bara svona eins og allir gerðu ráð fyrir að maður framkvæmdi í lífi sínu. Í öllu þessu daglega amstri, þá hafði ég gleymt tveimur hlutum sem mér langaði að gera í lífinu. Hafði ýtt því á undan mér og hugsað með mér, geri þetta seinna þegar börnin eru orðin stærri og meiri peningar eru til. Annað af því sem mig langaði til að gera var að ferðast um heiminn og skoða veröldina. Ekki bara liggja á sólarströnd heldur skoða mannlífið og kynnast lífi fólks af annarri menningu. En ég hafði nú varla tíma til þess núna, úr því að þetta var síðasti dagur lífs míns. Hitt var, að mér hafði alltaf langað til að skrifa sögur eða jafnvel heila bók. Ég hafði oft hugsað sögurnar, en aldrei komið þeim niður á blað. Það var spurning um hvort ég hefði tíma til þess núna. Ég ákvað að það væri að minnsta kosti þess virði að reyna. Ég settist við tölvuna og fór að hugsa. Um hvað ætti sagan mín að fjalla, gæti ég haft það morðsögu. En hvernig gæti ég haft tíma til að skrifa heila bók, mikið gat ég verið vitlaus. Slíkt gerist nú ekki á einum degi.

Ég hafði alltaf sett sjálfa mig og mínar langanir til hliðar í lífsins amstri, látið fjölskylduna og vinnuna ganga fyrir. En er ekki alltaf verið að birta greinar í blöðunum skrifaðar af ,,sérfræðingum í mannlegri hegðun“ um að fólk eigi að setja sjálft sig í forgang? Eða er kannski heimurinn á fallanda fæti, vegna þess að það er svo mikið af fólki sem hugsar fyrst og fremst um sjálft sig?

Ég myndi heimsækja börn og barnabörn ef þau væru ekki dreifð vítt og breitt um heiminn. En ég gæti skrifað þeim bréf um hvað mér þykir vænt um þau og bent þeim á, hvernig þau gætu hagað lífi sínu til að enda ekki eins og ég. Ég ákvað að byrja bréfið, en hvernig gat ég skrifað fyrstu setninguna?

„ Kæru börn“ .... hmm ....þetta hljómaði ekki nógu vel.

„ Elsku börn“ nei þetta hljómaði heldur ekki vel.

Hvurslags vitleysa var þetta í mér. Af hverju í ósköpunum var ég að eyða síðasta deginum í svona bull. Krakkarnir eru orðin fullorðið fólk og geti alveg fundið það út sjálf, hvernig þau vilja haga sínu lífi. Það væri nú miklu frekar að eyða tímanum úti í góða veðrinu, heldur en að hanga hér inni og halda áfram að stjórnast í öðrum út yfir gröf og dauða. Ég fór að skellihlæja að sjálfri mér, stundum er ég svolítið fyndin. Já, eða mjög fyndin. Af hverju ætti ég líka að vera að skrifa þeim bréf, reyna að stjórna lífi þeirra, þegar mér líkar það ekki einu sinni sjálfri, að hafa látið aðra stjórna mínu lífi. Eins og þegar elsta dóttir mín er alltaf að hringja í mig til að segja mér að fara og taka þátt í starfi eldri borgara. Mig langaði bara hreint ekkert þangað, en fór svo nokkrum sinnum til að þóknast henni. Hætti því síðan, án þess að segja henni það, og laug svo að henni að ég hefði farið. Mér fannst líka ansi margt um það hvað þau ættu að gera við sitt líf, en mér kom það ekki lengur við.

Af hverju gerum við þetta alltaf, erum svekkt þegar kemur að endalokunum yfir því að hafa ekki gert það sem okkur langar til, í stað þess höfum við látið heiminn snúast í kringum aðra. Við eigum oftast nær að geta uppfyllt okkar óskir, án þess að særa eða meiða aðra. Jæja, nóg komið af svona pælingum. Nú væri rétt að fara út í góða veðrið og njóta lífsins í síðasta sinn. Maður var víst búin að eyða nógu miklum tíma í aðra, eða hanga fyrir framan tölvuna og horfa á lífið þannig.

Ég skellti mér í skóna og út í bíl. Hvert skal nú halda? Spurning um að skella sér í miðbæinn og skoða listasöfnin, hönnunarbúðirnar og fá sér svo ís. Nei, ætla ekki að gera það. Mér hafði alltaf langað til að skapa eitthvað, en ekki framkvæmt það fremur en annað, heldur horft öfundaraugum á aðra.

Ég ætla þá bara fara og ganga á Tindinn, ég hafði aldrei gert það.  Ég keyrði þangað að og lagði bílnum. Þegar ég steig út úr bílnum, fann ég hvað vindurinn var ferskur sem kemur af hafinu. Ég horfði upp Tindinn, hann var tignarlegur að sjá.

Já, spurning um að leggja af stað, hálfnað er verk þá hafið er. Ég veit ekki af hverju ég hafði aldrei gengið á Tindinn fyrr. Það var fyrir löngu búið að leggja góða göngustíga þangað upp, svo ekki var það fyrirstaða að maður þyrfti að eiga einhvern svaka göngubúnað. Ég rölti af stað og var búin að ganga svona um 500 metra þegar ég ákvað að setjast á stein og virti aðeins fyrir mér útsýnið.

Þarna var mjög fallegt útsýni, þrátt fyrir að ég væri  ekki komin hátt. Hinu meginn við fjörðinn sá ég fallega bæinn minn. Húsin virtust hnipra sig saman undir fjallinu; fjallinu sem hefur tekið nokkur mannslíf í gegnum árin.

Ég var alveg heilluð af hugsunum mínum þegar mér var heilsað af dökkhærðum manni, sem mér fannst að ég ætti að kannast við. En ég kom honum ekki alveg fyrir mig í fyrstu.

En svo fór ég að hugsa mig aðeins betur um, stundum svolítið langar í manni leiðslurnar. Er þetta ekki gamall bekkjabróðir,  hefur nú elst töluvert en er enn með stóra valbrá á hálsinum sem honum var mikið strítt á í skólanum. Ég var einmitt ein af þeim sem stóð á hliðarlínunni, sagði aldrei neitt þegar var verið að kvelja hann og marga aðra í skólanum svo enginn myndi taka eftir mér.

,,Sæll Árni, gaman að sjá þig hérna, hvernig hefur þú það?“

,, Ég hef það fínt, ertu að ganga hér í fyrsta skipti?“ spyr hann mig.

,, Já, reyndar, hef alltaf langað til þess en ekki látið verða að því, en einhver tímann verður maður að byrja.“

Árni hlær „ Ég ákvað einmitt að byrja það sem mér hefur alltaf langað til að gera eftir að ég fékk hjartaáfall fyrir tveimur árum. Ég var næstum dauður. Sá meira segja ljósið, alltaf skal það vera eitthvað dramatískt í lífi manns til þess að maður breyti því eitthvað.“

,, Þú hefur þá gert breytingar á lífi þínu“ sagði ég

,,Já, ég fer hingað reglulega, en er búin að klífa þrjátíu fjöll síðan ég fór að hressast, en ég hafði alltaf látið vinnuna stoppa mig. Ég er enn í vinnu og sinni henni bara betur.“

,, Mikið var þetta gott hjá þér Árni, ég var einmitt búin að vera velta fyrir mér af hverju maður eyðir lífinu eins og við mannfólkið gerum.  Við látum aðra ákveða hvað er gott og gaman fyrir okkur, vinnum og það helst mikið því við erum jú Íslendingar og eyðum frítímanum fyrir framan tölvuna og fylgjumst með öðrum“

Árni brosti og sagði að þetta væri rétt hjá mér, en hann þyrfti að halda áfram og ég líka ef ég ætlaði að ná upp á topp fyrir myrkur.

Ég týndi nú samt brosinu þegar Árni var farinn, þvílíkt mont í manninum. Ég hafði svo sem frétt af þessu hjartaáfalli hans; kannski ekki skrítið þegar maðurinn var búinn að setja nokkur fyrirtæki á hausinn en hélt samt eignum sínum. Það var bara gott á hann að hann veiktist. Í því birtist álfurinn minn ,,Svona hugsar þú ekki Guðrún, mundu karma“  Nei, að sjálfsögðu á maður ekki að hugsa svona, og hugsa frekar um karma, lögmál orsakar og afleiðingar.

Nokkrir af þeim sem Árni lagði að velli í viðskiptalífinu voru þeir sem fremstir voru í að kvelja hann í gamla daga.  Kannski þetta hafi bara verið hefnd hjá honum frekar en hrein græðgi.

Ég hélt áfram og var farin að sjá í toppinn. Eða var ég kannski bara farin að sjá hann í hillingum. Jú, þarna kom hann. Jess, ég var komin upp á topp og mikið var útsýnið fallegt. Að ég skyldi ekki hafa verið búin að þessu fyrir langa löngu.

Ég settist niður og horfði yfir. Húsin í bænum mínum virkuðu agnarsmá. Bærinn minn var fallegur, húsin þétt saman frá sjó og upp í fjall. Gróðurinn farinn að grænka, hvítir toppar enn á fjallinu fyrir ofan bæinn.

Þetta var svo mikil sælutilfinning, að hafa klifið Tindinn sem maður var búinn að horfa á í öll þessi ár út um eldhúsgluggann. Veðrið var yndislega stillt, en örlítið kalt svona hátt upp.  Út á firði voru nokkrir smábátar að sigla inn. Allt var eins og að horfa á lítið líkan, eða kannski lítil leikföng. Eftir að hafa dáðst að útsýninu um stund ákvað ég nú að haska mér niður svo ég yrði nú ekki að paufast þetta í svarta myrkri. Ég var reyndar búin að steingleyma því að þetta væri síðasti dagurinn í lífi mínu.

Á leiðinni niður fór mér að líða fremur skringilega, fá svima, svo ég settist.  Þá áttaði ég mig á því að ég hafði ekki borðað neitt síðan um morguninn. Og ég var ekki með neitt nesti. Úff, hvað gera bændur þá? Í því koma hjón að og sjá hvað mér líður illa, þau draga upp súkkulaðistykki og segja mér að ég þurfi að borða það til að líða betur. Ég fékk mér bita, nei hvur andskotinn þetta var eitthvað súkkulaði-hnetustykki og ég með heiftarlegt hnetuofnæmi. Ég fann hvernig ég bólgna upp og var að kafna. Almáttugur, álfurinn hafði rétt fyrir sér, þetta var síðasti dagurinn minn.

Hvað er þetta, af hverju er munnurinn á mér eins og hann sé fullur af hárum. Ég hrökk upp. Þetta hafði bara allt saman verið draumur. Ég hafði sofnað eina ferðina enn fyrir framan tölvuna og kötturinn lagst ofan á höfuðið á mér, rófan komin upp í mig. Ekki skrítið að munnurinn væri fullur af hárum.

Það er nú gott að ég er enn sprelllifandi. Held að undirmeðvitundin verið að segja mér að hætta hanga heima í leti. Nú er tími til kominn að ég fari að lifa lífinu í stað þess að fylgjast með lífi annarra eins og gluggagæir á Facebook. Nú skal frúin fara út og gera eitthvað skemmtilegt og eiga góða daga hér eftir. Nú verður klifið fjöll og aðrar hindranir sem mér langar að fara yfir.

Mér finnst ég sjá eitthvað fjólublátt skjótast á bakvið tölvuskjáinn. Ég lít á bak við; fyrir aftan tölvuskjáinn situr litla fallega álfastelpan og hlær, ég hristi bara höfuðið, brosi svo og ákvað að fara út. Stundum virka töfrar.

Róbert Marvin Gíslason

Róbert Marvin Gíslason er kvæntur fjögurra barna faðir.

Róbert er menntaður tölvunarfræðingur og vinnur sem forritari hjá Jeppesen sem er dótturfyrirtæki Boeing í Gautaborg.

Þó Róbert skrifi kóða á daginn þá skrifar hann sögur á kvöldin. Róbert hefur stundað skriftir síðan 1997 þegar hann tók fyrst þátt í smásagnakeppni á vegum ríkisútvarpsins sem var ein af þremur vinningssögum og var lesin upp af Hjalta Rögnvaldssyni leikara. Einnig hafa verið gefnar út þrjár sögur eftir hann í Gaddakylfunni.

Róbert gekk til liðs við Rithringinn árið 2010 og hefur rýni notenda á sögum hans gagnast honum mjög vel, en hann vinnur að smásagnasafni sem hann er langt kominn með.

Róberti hefur reynst það gefandi, skemmtilegt og mjög lærdómsríkt að lesa og rýna sögur á Rithringnum.

Róbert Marvin Gíslason er með söguna Líf, í smásagnasafninu.

Líf

Höfundur: Róbert Marvin Gíslason

Þetta var síðasti dagur lífs míns. Hvernig ég vissi það var mér hulin ráðgáta. En ég fann að hann var kominn. Ég nam það í hverri taug og með öllum skilningarvitum. Það var bara spursmál um tíma hvenær hann fyndi okkur. Hvað myndi hann gera? Ég vissi vel hvað hann myndi gera. Ég leit á varnarlausu börnin mín sem horfðu á mig með saklausum, stórum augum. Þau vissu ekkert hvað biði þeirra ef ég myndi ekki fara og leiða hann í burtu frá heimili okkar.

Litlu munaði í gær. Hann heyrði í okkur og kom of nálægt. Hann var næstum búinn að finna okkur. Það var bara heppni að svo varð ekki. Ég fylgdist með honum úr fjarlægð og sagði börnunum að hafa hljótt. Þau voru ung, en þau vissu að líf þeirra lá við. Við höfðum hann fyrir augunum í dágóðan tíma og hann vissi af okkur nærri. Sem betur fer þá var nógu mikið fólk í kring, til að hann áttaði sig ekki á að við vorum í seilingarfjarlægð. Þetta var of tæpt og mátti ekki koma fyrir aftur.

Ég leit á börnin mín. Ég þurfti ekki að segja neitt. Þau vissu að ég kæmi aftur. Ég kom alltaf aftur. Óttinn skein úr augum þeirra. Eins erfitt og það var að skilja þau eftir ein, þá sneri ég mér við og gekk í burtu.

Ég læddist fyrir hornið. Ég hafði ávallt treyst innsæi mínu. Hafði ég rétt fyrir mér í þetta skiptið?

Jú, þarna var hann. Hann var sterklega byggður. Ég gæti aldrei ráðið við hann. Vöðvar hans spenntust upp í hverju skrefi. Hann leit í kringum sig og leitaði að einhverju. Mér fannst eins og hann væri að leita að okkur. Hann vissi af okkur í nágreninu og nú var hann mættur í enn eina veiðiferðina.

Hann var sterkur, en ég var sneggri. Ef ég gæti fengið hann til að elta mig þá myndi hann láta börnin mín í friði. Við áttum kannski möguleika.

Mig skorti samt hugrekki til að ganga fram og láta hann sjá mig. Bara tilhugsunin um hvað hann gæti gert okkur fékk mig til að skjálfa. Það hríslaðist um mig hrollur og ég fann hárin rísa. Hann kom nær og nú vissi hann af mér.

Það var komið að því. Ég lokaði augunum og dró djúpt andann áður en ég gekk fram á götuna þar sem hann gat séð mig.

Ég stóð berskjölduð á miðri gangstéttinni og horfði í blóðhlaupin augu hans. Mig langaði svo til að hlaupa í burtu eins hratt og ég gat. En ég var frosin í sömu sporum. Eina hreyfingin var skjálftinn sem gagntók líkama minn.

Göturnar voru blautar eftir rigninguna fyrr um kvöldið. Grá gufa liðaðist upp úr ræsunum og hvarf inn í nóttina. Hann gekk í gegnum gufuskýið. Það rofaði aðeins til í skýjunum og það glitti í tunglið. Í eitt augnablik lýsti birtan frá tunglinu upp augun í honum. Hann var blautur og svartur líkaminn glansaði í tunglskininu. Grimmdin skein úr andlitsdráttum hans. Ef ég ætlaði að sleppa þá varð ég að hlaupa núna.

Hann yggldi sig og beit saman tönnunum. Ég sá að hann gerði sig líklegan til árásar. Ég vissi að hann myndi ekki bara meiða mig. Hann myndi drepa mig. Sú hugsun fékk mig til að hlaupa. Ég hljóp án þess að horfa til baka. Ég heyrði óhljóðin í honum fyrir aftan mig, en ég mátti ekki líta við. Ég varð bara að hlaupa eins hratt og ég gat.

Þó svo ég væri skjót á fæti og snör í snúningum þá hélt hann vel í við mig. Ég gat heyrt andardráttinn í honum fyrir aftan mig. Mér brá og fipaðist þegar hann öskraði á mig. Ég rann til í regninu og var næstum dottin, en náði fótfestu aftur. Þessi mistök voru nóg til að hann kæmist nær.

Þær fáu manneskjur sem ég hljóp framhjá færðu sig bara frá. Ég gat ekki treyst á neina hjálp frá þeim.

Ég skáskaut mér framhjá fólkinu og náði að hlaupa fyrir eitt hornið. Ég hljóp inn eftir sundi á milli tveggja húsa. Þegar ég áttaði mig á því að þetta var blindgata var það of seint. Hann var kominn inn í sundið og gekk rólega í áttina að mér.

Ég sá hann ekki almennilega í myrkrinu. Ég sá aðeins glampa á svartan líkamann þegar hann hreyfðist. Ég var gengin í gildru. Veggurinn sem lokaði sundinu var of hár til þess að ég kæmist yfir.

Hvað með börnin mín? Þau biðu eftir að ég kæmi heim. Hlýjaði þeim og gæfi þeim að borða. Ef hann næði mér núna, hvað yrði um þau? Það mátti ekki gerast.

Einbeittu þér! Þú verður að hugsa skýrt! Ég horfði í kringum mig. Hægt og rólega færðist hann nær. Sundið var þröngt og að hlaupa framhjá honum væri líklega dauðadómur. Hann myndi ná mér um leið. Að bíða hérna aðgerðarlaus, var einnig dauðadómur.

Á götunni var sorp. Ryðguð málningardós ruggaði í golunni og gaf frá sér skrölt sem var í takt við hreyfingar hans. Ruslapokar lágu á víð og dreif í kringum bláan ruslagám. Fyrir ofan ruslagáminn var stigi.

Ég leit í áttina til hans. Hann var ekki kominn framhjá gámnum. Það gafst enn tími. Ég hljóp af stað í átt að gámnum. Um leið og ég tók á rás stökk hann af stað á móti mér.

Án þess að hugsa stökk ég upp á gáminn og greip í fyrsta þrepið i stiganum. Ég náði taki og dró mig upp og hljóp upp stigann. Óhljóðin í honum sem fylgdu á eftir mér fengu hjartaði í mér til að taka aukakipp og stoppa í smá stund. Ég kyngdi og hélt áfram upp stigann. Ég var komin með blóðbragð í munninn.

Ég var hálfnuð upp þrepin sem lágu í sikksakk upp alla bygginguna, þegar ég fann stigann hristast. Ég leit niður og sá hann á neðsta þrepinu. Hann var á leiðinni upp.

Á milli málmgrindanna sem aðskildu okkur sáum við hvort annað og horfðumst í augu. Í tunglsljósinu voru augun í honum gul og ég gat lesið úr þeim að í þetta skiptið myndi ég ekki sleppa. Ég hélt áfram upp stigann og fann hann hristast þegar hann hljóp á eftir mér.

Ég var kominn upp á efsta þrepið sem lá upp á þakið á byggingunni. Hann var rúmlega hálfnaður upp stigann. Ég leitaði að leið niður aftur. Ég sá aðeins eina hurð og hún var lokuð.

Ég var aftur gengin í gildru. Bara ef ég gæti falið mig, þá hefði ég kannski tíma til að skjótast framhjá honum niður stigann aftur. En það var enga felustaði að finna. Það var loftstokkur á miðju þakinu. Það myndi duga skammt sem felustaður. Hurðin var hinumegin við loftstokkinn. Þetta var opið svæði. Ég yrði að mæta honum hér. Ég færði mig eins langt í burt frá stiganum og ég gat.

Biðin eftir því að hann birtist virtist heil eilífð. Ég gat heyrt stigann glamra þegar hann hreyfði sig. Hann var hættur að hlaupa. Hann virtist vera búinn að átta sig á að líklega væri ég föst hérna uppi og væri ekki að fara neitt.

Það var byrjað að rigna aftur. Ég fann ekki fyrir því þegar droparnir lentu á mér. Ég starði á uppganginn frá stiganum. Hvernig gæti ég flúið í þetta skiptið. Ég gæti kannski…

Höfuð hans birtist og ég sá að gulu augun voru nú svört. Ský hafði dregið fyrir tunglið og nú glitti bara í svartar glyrnurnar í honum. Hugur minn varð tómur og ég bakkaði eins langt og ég komst. Það var þakkantur fyrir aftan mig, sem var líklega til að varna því að fólk dytti ekki fram af húsþakinu. Ef ég myndi fikra mig eftir honum, þá kannski gæti ég komist að stiganum, án þess að hlaupa beint framhjá honum. Ég gæti jafnvel stokkið að stiganum ef þess þyrfti.

Hann gaf frá sér hljóð sem hræddi mig. Lágvært hljóð sem sagði að nú skyldi hann drepa mig. Ég fór upp á mjóan þakkantinn og byrjaði að fikra mig áleiðis eftir honum. Ég gekk rólega án þess að sleppa af honum augunum. Á meðan hugsaði ég allan tímann um börnin mín. Ég skyldi komast heim til þeirra. Ég hafði lofað þeim því.

Hann öskraði og hljóp í áttina að mér. Mér brá svo mikið að ég kipptist til og rann fram af þakkantinum. Ég náði að grípa í kantinn og hékk hálf fram af honum. Ég reyndi að draga mig upp aftur en það sem blasti við mér dró úr mér allan kraft.

Þarna var hann rétt fyrir framan mig slefandi af bræði. Urrandi reyndi hann að grípa í mig með skoltinum. Ég sleppti takinu.

Ég reyndi að snúa mér í loftinu á meðan ég féll. Ég hafði ekki mikinn tíma. Ég rétti úr fótunum rétt áður en ég lenti á götunni. Ég beygði alla liði til að draga úr högginu, en fallið var of mikið og ég skall í götuna af miklum þunga.

Þegar ég rankaði við mér verkjaði mig um allan líkamann, en ég var óbrotin.

Ég leit upp þar sem hann stóð á þakkantinum og starði á mig. Hann slefaði af bræði.

Ég hvæsti á hann. Í fallinu hafði ég fengið hugmynd um hvernig ég gæti komið honum fyrir kattarnef.

Næst myndi hann falla.

Ég stóð upp og haltraði heim til barnanna minna.

Sigrún Erla Hákonardóttir

Sigrún Erla Hákonardóttir er tónlistarkennari að mennt. Hún sótti námskeið í skapandi skrifum hjá Arndísi Þórarinsdóttur í Bókasafni Kópavogs fyrir nokkrum árum og komst þá í kynni við rithringinn. Sigrún hefur verið skúffuskáld um langa hríð en með hjálp rithringsins eru sögur hennar nú að skríða upp úr skúffunum. Hún telur mjög gott að hafa stuðning af öðrum meðlimum hringsins og finnst lærdómsríkt að rýna í sögur annarra jafnframt því að fá rýni á sín skrif.

Sigrún er með söguna Síðasti dagur lífs míns í Smásögur 2013.

Síðasti dagur lífs míns

Höfundur: Sigrún Erla Hákonardóttir

Þetta var síðasti dagur lífs míns.  Hann rann upp líkt og aðrir dagar og ég vaknaði við að sólin skein í augun á mér.  Ég lá í rúminu mínu á heimavistinni sem ég kalla og upp við hinn vegginn lá gömul kona í sínu rúmi. Hún var sofandi, hún var orðin níutíu og fimm ára gömul, eldhress og hét Sigríður.

Ég teygði úr mínum gamla, lúna skrokk og fann að enn var allt á sínum stað, einnig gömlu skíðameiðslin í hægra hnénu sem létu alltaf á sér kræla þegar kólnaði í lofti. Hálsliðirnir voru furðu mjúkir þennan síðasta morgun.

Ég sneri höfðinu rólega fram og til baka, þar sem ég lá í rúminu og teygði úr fingrum og tám. Ég var að búa mig undir að setjast upp og þurfti dálitla upphitun fyrir það. Svo beygði ég hnén, lagðist á vinstri hliðina og studdi hægri hendi á rúmið, vóg mig þannig upp og settist fram á rúmstokkinn.  Eins og venjulega var mitt fyrsta morgunverk að signa mig og biðja morgunbænina, lyfta svo öxlunum og snúa þeim í nokkra skrykkjótta hringi.

Ramminn með myndinni stóð á náttborðinu og ég kyssti á hann eins og ég hafði gert hvern morgun síðan börnin gáfu mér þessa fallegu mynd af öllum hópnum, þar með töldum langömmubörnunum tveimur. Ég mundi að þakka fyrir gæfu mína. Svo tók ég hinn rammann, með myndinni af manninum mínum blessuðum og drengjunum okkar sem drukknuðu þegar bátur þeirra fórst. Ég fann enn fyrir gömlu sorginni, þegar ég kyssti á myndina, þótt öll þessi ár væru liðin.

Til að vekja ekki Sigríði, fór ég fram á spariklósett, burstaði tennurnar og þvoði mér í framan. Göngugrindin kom að góðum notum, Guð blessi göngugrindasmiðinn. Þegar ég kom fram, mætti ég starfsmanni á hvítum slopp sem ávarpaði mig hlýlega. “Góðan dag Guðrún mín, hvernig svafstu nú í nótt?” Ég svaraði unga manninum, mér sýndist hann ekki vera deginum eldri en tvítugur, að ég hefði sofið vel eins og alltaf, annað er ekki í boði hjá mér. Svo brosti ég uppörvandi til hans. Ég hugsa honum hafi ekki veitt af því, hann var þreytulegur sýndist mér. Um leið og ungi maðurinn hvarf fyrir horn varð mér litið aftan á hann, hann var á röndóttum strigaskóm með blikkandi ljósum sýndist mér. Ég ætlaði að reyna að muna að skoða þetta skondna skótau betur næst þegar ég sæi unga manninn.  Hlýleg orð hans og bros fylgdu mér út í daginn.

Þegar ég kom til baka að herberginu mínu, heyrði ég glamra í borðbúnaði og vissi að morgunmaturinn var handan við hornið. Alltaf eitthvað að gleðjast yfir. Ég vonaði að það yrði almennilegur ostur á brauðinu, ekki þessi undanrennumagri, heldur allavega tuttugu og fimm prósenta.

Sigríður rumskaði þegar ég skrölti inn með göngugrindina að vopni, opnaði augun og bauð mér góðan dag. Hún minnti mig á að það væri söngstund í dag, hún er svo stálminnug hún Sigríður, man allt svona. Ég er viss um að hún man enn alla afmælisdaga afkomenda sinna.

Eftir þessa áminningu til mín, lagðist hún á hina hliðina og ég þóttist vita að hún vildi dvelja lengur í draumalandinu. Hún hafði nýverið sagt mér að henni liði aldrei betur núorðið, heldur en þegar hún lægi milli svefns og vöku og endurlifði minningar frá gamalli tíð. Henni varð oft að orði, að besta lífið væri draumalífið, þar væri hún bæði alsjáandi og heyrði eins og Heimdallur sjálfur. Í draumalífinu gæti hún hlaupið léttfætt og berfætt um hlaðvarpann og leikið við systkinin sín.

Ég hef nú aldrei verið þessi nostalgíutýpa, hef reynt að halda mig sem mest í nútímanum. Mér finnst gaman að heyra af afkomendunum, hvað þeir eru að bralla. Stundum koma unglingarnir og gleðja mig með því að lesa upp úr ritgerðarsmíðum sínum.

Svo er ég í ágætum félagsskap hér, að ógleymdu útvarpinu, oft gleymi ég mér við að hlusta á þætti á gömlu góðu gufunni.  Stundum líða svo sem margir dagar sem ég fæ ekki heimsókn, en ég get alltaf treyst á laugardagana.

Þau skiptast á blessuð börnin mín, þau halda að ég átti mig ekki á því, en þegar tveir mánuðir voru liðnir, síðan ég kom hingað, fór mig að gruna þetta. Af gömlum vana skrifa ég hjá mér, þegar ég fæ heimsóknir og auðvitað sá ég munstrið. Þau ættu nú að vita þetta börnin mín, ég hef alltaf haft gaman af dagbókarskrifum og þetta er nú orðið nánast það eina sem eimir eftir af þeim.

Þetta gengur enn svona fyrir sig hjá þeim blessuðum, eftir tvö ár, fáar undantekningar hafa verið frá því. Ég man að eftir þennan fyrsta mánuð hér á heimavistinni, hugsaði ég með mér, hvort næsti mánuður yrði eins. Ég hafði gaman af að velta því fyrir mér, sagði auðvitað ekkert. Ég var því þakklát að þau höfðu fyrir því að skipuleggja heimsóknir til mín.

Undanfarið þegar þau koma finnst mér jafnvel enn meira varið í það. Þau eru laus við samviskubitið, sem hrjáði þau fyrst eftir að ég kom hingað. Óþarfa samviskubit segi ég, mér leið vel hér frá fyrsta degi, enda hafði ég ákveðið það fyrirfram. Núna koma þau held ég bara, af því þeim finnst gott að eiga rólega stund hér og sjá að ég dafna ágætlega.

Ég glugga stundum í dagbókina, mér til upplyftingar, les einhverja punkta og þá rifjast oft upp elskulegar minningar. Þá sest ég afsíðis og les upphátt, það er raddþjálfun og þannig kalla ég minningarnar betur fram. Í gær, eða kannski var það í fyrradag, settist ég hérna í ganginn uppi á næstu hæð, ég fékk mér salíbunu í lyftunni. Þarna er rólegt, þægilegir stólar og fallegt útsýni.

Þegar ég fletti í bókinni sá ég að laugardaginn 4. apríl kom Árni sonur minn í heimsókn, sá eini þeirra sem er hérna megin tjaldsins. Hans væna kona, hún Erna, var með honum.  Þau færðu mér maltöl og prinspóló og fengu sér samskonar trakteringar mér til samlætis. Þau stöldruðu lengi við og ég hafði gaman af því hvað þau töluðu mikið saman, höfðu líklega þörf fyrir stundarfrið. Ég naut þess að sitja hjá þeim og lagði orð í belg eftir því sem ætlast var til.

Svona gekk þetta koll af kolli, næsta laugardag komu börn þeirra hjóna með sín börn. Mér til mikillar gleði voru þau með nýjasta fjölskyldumeðliminn með sér, óskírða yngismeyju. Ég vildi ekki fara of nálægt barninu en dáðist að því í fangi föður síns. Ég færði litlu stúlkunni eina hvíta sokka sem ég hafi nýlokið við að prjóna.

Ég hef ekki minnst á það við neinn, en það er nú svo að þegar þau kveðja börnin mín elskuleg, er ég alltaf fegin hálft í hvoru. Ég er þá oftast orðin dálítið þreytt, er vön næðinu og það er talsverð einbeiting að halda þræði í samræðum og hlusta á bjartar barnsraddirnar. En ég gleðst innilega við heimsóknir þeirra og svo er líka ágætt að komast aftur í rúmið sitt, fá sér konfektmola og hlusta á útvarpið.

Ekki veit ég nú hversu mörg sokkapör ég hef prjónað um dagana, nokkur þúsund býst ég við. Ég á ósk um, að mér auðnist að prjóna fram í tímann. Þannig geta langömmubörnin mín, einnig þau sem ég vona að eigi eftir að lifna úr lífum foreldra sinna, eignast hvíta smábandssokka eftir mig, jafnvel eftir minn dag. Í gær lauk ég við tvenna sokka og á nú nokkur pör af þeim, mjúkum og hvítum, í skúffunni. Mér liggur þessi ósköp á að prjóna þessa dagana, ef til vill veit það á eitthvað.

Ég fletti áfram í dagbókinni minni og sé að þann 18. apríl kom eldri dóttir mín, Bára með dóttur sína og ársgamla dótturdóttur. Litla skinnið lét sig hafa það að sitja róleg í mínu gamla fangi á meðan þær tóku mynd af langömmu með afleggjarann. Ömmustelpan mín náði síðan í stúlku til að taka mynd af okkur öllum. Fjórar kynslóðir kvenna sögðu þær, víst er gaman að lifa það.

Síðastliðinn laugardag kom yngri dóttir mín og nafna og hafði með sér ansi fallegan mann sem hún sagði að væri nýi kærastinn sinn. Ég lýsti blessun minni yfir því og þá var þessi mánaðarhringur fullnustaður. Get ekkert verið að skipta mér af því hvort það verða einn eða fleiri lífsförunautar, bara að allir séu ánægðir. Hún var svolítið dauf til augnanna á tímabili hún Gunna mín, kannski þótti henni sopinn einum of góður, mig svona grunar það. En núna var hún reglulega kát og hress og þau virtust ánægð saman, miðaldra parið.

Ég sagði börnum mínum lengi vel að ég ætlaði að ala allan minn aldur í íbúðinni sem ég keypti mér fyrir áratugum, eftir að ég varð ein, eftir að maðurinn minn var farinn yfir um og börnin uppkomin. En þegar ég hafði gleymt grautnum á heitri hellunni trekk í trekk og sjónvarpinu á dögum og nóttum saman, fannst mér vera kominn tími til að tryggja sér öryggi í ellinni. Sérstaklega var það barnanna minna vegna, síst vildi ég valda þeim óþarfa áhyggjum. En þetta var nú útúrdúr.

Ég kveikti á útvarpinu og hlustaði á sönglög á meðan ég át brauðið mitt og ostinn, sem var reyndar góðostur, feitur og bragðmikill. Ekki veit ég hvort það er sjaldgæft, en ég tek ekkert inn á morgnana nema fjörvítamín og einn konfektmola. Ekkert á kvöldin heldur, enda sofna ég yfirleitt um leið og ég leggst á koddann. En ég á það til að vakna við lágværar hrotur Sigríðar, þá kveiki ég stundum á útvarpinu og hlusta svolitla stund. Ef hún hættir ekki að hrjóta er það mitt örþrifaráð að hækka vel í útvarpinu. Þá rumskar hún oftast og leggst á hliðina. Í versta falli fer ég fram úr, sest í stólinn og tek til við að prjóna, það dugar ágætlega sem svefnmeðal.

Þegar stúlkan kom til að sækja morgunverðarbakkann minn, bað ég hana um að renna nú aftur í bollann og síðan náði ég mér í nokkra mola úr konfektkassanum í skúffunni og naut súkkulaðibragðsins og svarta kaffisins. Þetta var mín prívat morgunmeðferð, smá sykur í lífið til að það verði sætara. Þá var kominn tími fyrir stuttan morgunblund.

Dagurinn leið svo fram að hádegi, það var búið um rúmin okkar og svo var baðað og svo fór ég í hárgreiðslu. Ég var ekki vön að fara í hárgreiðslu á þriðjudögum, en það vildi svona vel til að þessu sinni. Ég á reyndar ágætis hárkollu og nota hana stundum, ef það líður langt milli ferða á hárgreiðslustofuna.

Flestar konurnar hér held ég hafi gaman af því þegar stúlkurnar koma og bjóðast til að laga á okkur hárið, eða lakka á okkur neglurnar, þær eru með lakk í öllum regnbogans litum. Ég ákvað að fá mér grænt naglalakk, líkt og önnur aðstoðarstúlkan var með, ég held að fólkið hafi gaman og gott af því að sjá þá gömlu með nýmóðins lit.

Við Sigríður erum af annarri kynslóð en mæður okkar. Ef ég man rétt, klæddist móðir mín á efri árum sínum yfirleitt rósóttum morgunsloppi og hafði gráar flétturnar vafðar um höfuðið, nema ef hún fór úr húsi. En okkur Sigríði finnst virkilega gaman að punta okkur. Stundum segi ég við hana, "hvernig finnst yður þessi varalitur fara mér frú Sigríður?" Svo hlæjum við dálítið og rifjum upp skemmtilegar minningar frá sokkabandsárum okkar.

Það er alltaf nóg um að vera hjá okkur, í síðustu viku var bæði harmonikkuball og fyrirlestur um hreyfingu á efri árum. Maður reynir nú að hreyfa sig, ég er bæði í boccia og stóladansi, það þarf svo sem engan fyrirlestur fyrir mig.

Eftir hádegisýsuna og kartöflurnar fékk ég mér aðeins meira konfekt og lagði mig svo aftur, var búin að biðja stúlkurnar um að ýta við mér klukkan hálf tvö. Þá átti ég pantaðan tíma í handsnyrtingu. Eftir að ég kom úr snyrtingunni skipti ég um föt, strikaði létt í augabrúnirnar, setti á mig varalit og fór í hvítt pils. Svo klæddi ég mig í ansi fallega bleika gollu sem börnin mín höfðu fært mér um daginn. Allt tók þetta sinn tíma en þegar ég leit í spegilinn á leiðinni fram í söngstundina var ég ánægð með það sem ég sá. Þarna stóð öldruð dama á þægilegum skóm, í gulri blússu, hvítu pilsi og bleikri gollu og gráhvítt hárið nýlagt.

Ég hlakkaði alltaf til söngstundanna, ekki síst vegna þess að þá sátum við saman ég og hann Jósep, sem var maðurinn hennar Maríu heitinnar vinkonu minnar. Hann er á sérbýli með stórt sjónvarp og þennan líka fína sófa. Við spilum rommí einu sinni í viku við gamla vini, Soffíu og Stefán og spörum þá ekki veitingarnar. Það er farið að bera á því hjá henni Soffíu að hún verður utan við sig og mér finnst það vera að ágerast. Í síðasta spilaklúbbi bar hún lítið glas með kerti í upp að vörunum, í staðinn fyrir kaffibollann sinn. Sem betur fer var slökkt á kertinu. Hún áttaði sig á því þegar kertið rann niður úr glasinu og framan í hana. Hún tók þessu bara létt og hló mest allra. Hvað er annað að gera þegar maður fer að kalka smátt og smátt en að taka því létt eða æðrast í hel ella? Svona fer nú fyrir öllu sem lifir, mönnum, dýrum og plöntum, annaðhvort slær sláttumaðurinn slyngi grasið í blóma lífsins, eða að það skaðast á annan hátt. Sum tré lifa að vísu í mörg hundruð ár, en á endanum visnar allt og deyr.

Ég hugsa stundum með mér, þegar hugurinn er vel vakandi eins og núna og hugsanirnar taka við hver af annarri, hver annarri merkilegri líka. Þá hugsa ég stundum með mér að ég hefði átt að verða heimspekingur eða listamaður, ef til vill er ég hvorutveggja á minn hátt. Oftast er ég nú samt í huganum bara hún gamla góða Gunna sem hefur átt ágætis líf og getur unað sátt við sitt.

Um suma hluti vil ég hreint og beint ekki hugsa og ef vissar hugsanir koma í huga mér, reyni ég að kæfa þær í fæðingu. Eins og þetta með hann Jósep og hana Maríu. En vænt þykir mér um hann enn og það gladdi mig þegar hann kom hingað á heimilið og við tókum upp gamlan þráð.

Þarna var ég þennan síðasta dag, á hægri ferð eftir ganginum á leið í söngstundina. Þá kom ég auga á börnin mín þrjú sem komu gangandi á móti mér. Það sló aðeins útí fyrir mér, hvers vegna voru þau komin, “ætli ég eigi afmæli,” hugsaði ég en mundi þá að ég hafði boðið þeim í hátíðarkaffið. Þegar ég hafði faðmað börnin mín, settist ég á minn stað í kórnum, við hliðina á honum Jósep og naut þess stolt að horfa til þeirra.

Í dag var Elvis á dagskrá og hann var nú einu sinni uppáhaldið mitt. Svo hljómaði “Love me tender” úr hátölurunum og við gömlu stelpurnar og strákarnir dilluðum okkur og rauluðum með, glaðlegur hópur sem sat þétt saman á stólunum og söng af hjartans list, hver með sínu nefi. Í hátíðarkaffinu á eftir var ljómandi góð rjómaterta og smurt brauð en söngur meistarans hljómaði áfram.

Ég var hálfþreytt þegar ég kom aftur inn í herbergið mitt og hafði kvatt börnin. Sigríður var ekki inni, hún fór í vinnustofuna eftir sönginn, var að útbúa jólagjafir handa afkomendum sínum. Meiri atorkukonan, sífellt að hekla og sauma út og eitthvað var hún að tala um að nú væri hún farin að mála á postulínsdiska.

En ég var satt að segja hálf uppgefinn eftir þessa stund og komst með naumindum inn með hjálp göngugrindarinnar góðu. Þar sparkaði af mér skónum frekar af vilja en mætti, ekki dugir að vera á skónum uppi í rúmi.

Þegar ég lagðist upp í var ég öll eitthvað einkennilega dofin og köld. Ég hringdi bjöllunni sem er við rúmið mitt og fljótlega kom ungur maður og hann vafði sænginni vel og fallega utan um mig. Svo skrapp hann fram og sótti hitapoka sem hann lagði við bakið á mér. “Æ, kveiktu nú fyrir mig á plötuspilaranum,” sagði ég. Ungi maðurinn hló, “plötuspilarar, það er nú dáldið gamaldags orð, en ég skil þig,” bætti hann við brosandi. “Ég skal kveikja á spilaranum, það er geisladiskur í, eitthvað með Ellý, gengur það?” Ég bað hann endilega að setja það á og hafa ekkert of lágt stillt.

Þessi góði drengur setti tónlistina af stað, þjappaði sænginni aðeins betur að öxlunum á mér og hálsinum og kvaddi brosandi. Á leiðinni út úr herberginu slökkti hann á loftljósinu þannig að það logaði aðeins á litlu lömpunum yfir náttborðunum okkar. Mikið fannst mér gott að liggja þarna, mér var farið að hlýna og ég sofnaði út frá þessari fallegu tónlist.

Ég vaknaði aftur upp við, ja ég veit ekki eiginlega við hvað. En tónlistin var þögnuð og það var mjög bjart inni. Ég var eins og í öðrum heimi, þá sá ég að ég var alls ekki í herberginu mínu. Þegar ég leit í kringum mig sá ég að ég var úti á túni í orðsins fyllstu merkingu, í túninu heima. Þarna var áin og fjörðurinn með brött fjöllin á báða vegu. Þangað hafði ég ekki komið í að minnsta kosti ein sextíu ár og þarna var bærinn, litla timburhúsið og reyniviðartréð fyrir utan. Ég var að reyna að átta mig á þessum skyndilegu umskiptum, var að reyna að rifja upp hvernig í ósköpunum ég hefði komist úr herberginu mínu og alla leið hingað.

Þá sá ég að foreldrar mínir stóðu undir reynitrénu og að systkini mín voru þarna í kring að leika sér. Þegar ég leit niður eftir sjálfri mér, sá ég að ég var aftur orðin barn að vexti og þegar ég leit í kringum mig skildi ég að lokum hvers kyns var. Ég gekk í áttina til þeirra og sá þá út undan mér að þarna stóð annað hús, húsið sem ég hafði búið í þegar ég var ung og börnin lítil. Þar stóðu eiginmaður minn blessaður og drengirnir okkar tveir og unga konan sem stóð hjá þeim var hún ég. Það eina sem mér fannst einkennilegt var hvað það var eðlilegt að vera á tveimur stöðum, já og tveimur, jafnvel þremur aldursskeiðum í einu.

Þetta hafði verið síðasti dagur lífs míns, þess vegna hárlagningin og handsnyrtingin, þess vegna komu börnin mín í heimsókn og sungu með mér Elvis lögin og borðuðu með mér af rjómatertunni. Svona var þá að komast yfir um, alltaf eitthvað að hlakka til.

En ég hefði nú heldur viljað hafa bleika naglalakkið, það græna var dálítið glannalegt.

Jón Páll Björnsson

Jón Páll Björnsson er sagnfræðingur og starfar hjá Minjasafni Reykjavíkur.  Hann býr á Gnitaheiði ásamt konunni sinni, Ásdísi Kr. Smith og tveimur dætrum.

Jón Páll skrifar nær eingöngu ævintýri og furðusögur, enda á hann oft erfitt með að taka hluti of alvarlega.

Sumarið 1982 bjó hann til heilmikinn furðusagnaflokk fyrir tvo frændur sína, með heimsmynd, landakortum, persónulýsingum og hvaðeina.  En ekkert af þessum sögum voru ritaðar niður, fyrr en Jóni datt í hug að skrifa eina árið 2005. Síðan þá hefur hann verið sískrifandi, ekki síst eftir að hann kynntist Rithringnum.

Jón Páll hefur sent frá sér eina bók, Fimm þjófar, en hún kom út í fyrra.

Hann er með söguna Drekinn í smásögum Rithringsins 2013.

Drekinn

Höfundur: Jón Páll Björnsson

Þetta var síðasti dagur lífs míns.

Í gær var líka síðasti dagur lífs míns, og einnig dagurinn þar á undan.

Þetta var orðið dálítið þreytandi.

Samt húki ég hérna þolinmóður, innilokaður í mínu búri úti á víðavangi, langt fyrir utan litla þorpið. Fyrir framan búrið er op á helli, biksvart Ginnungagap, þaðan sem dauði minn mun koma skríðandi til þess að gleypa mig með húð og hári. Það er að segja ef hann lætur einhvertímann sjá sig.

Ég hef beðið í þrjá sólarhringa eftir aftöku minni. Þorpsbúar skildu sem betur fer eftir brauðhleif og skinnflösku með vatni því þeir vissu ekki með réttu hvenær böðullinn myndi birtast. Þeir börðu á bumbur og hringdu bjöllum, sem átti víst að láta skepnuna vita að fórn biði hennar við hellismunnann. Síðan forðuðu sér allir og ég var skilinn eftir, til að bíða og bíða og bíða...

Þvílík örlög fyrir mann eins og mig. Þeir hefðu að minnsta kosti getað skilið eftir flösku af einhverju góðu púrtvíni.

Já, afsakið, ég ætti ef til vill að kynna mig. Ég heiti Lavander, Lavander Petrillot. Þið verðið að afsaka þetta nafn, móðir mín gaf mér það og hún var ákaflega hrifnæm kona og alls ekki jarðtengd, blessuð sé minning hennar.

Ég nota þetta nafn reyndar mjög sjaldan í mínum viðskiptum, ég get valið úr fjölda nafna sem ég hef tekið mér í gegn um tíðina. Ég hef líka verið kallaður ýmsum nöfnum, eins og til dæmis þjófur, svikahrappur, spellvirki, boðflenna, lygari, aumingi, ræfill, og aurapúki. Samt hef ég sjaldan verið kallaður illmenni og ég sver það að ég er ekki vondur maður. Ég hef ávallt litið á sjálfan mig sem kaupsýslumann sem hef haft þann starfa að skilja að fjármuni frá gráðugum heimskingjum sem eiga þá ekki skilið.

Aðferðir mínar til þess að framkvæma þessa fjármagnsflutninga eru einfaldar en jafnframt vel ígrundaðar. Fyrst er að finna gott skotmark. Ég vel yfirleitt smábæi úti á landi, ekki of litla því þar eru engir peningar, en heldur ekki of stóra. Stóru bæirnir hafa oftast dugandi lögreglulið og ég vil frekar losna við svoleiðis vandræði.

Þegar ég er búinn að finna rétta smábæinn, læt ég til skarar skríða. Ég tjóðra hest minn á lítt áberandi stað fyrir utan þorpið, geng inn í það og ber mig aumlega.

„Stigamenn! Stigamenn! Það var ráðist á mig fyrir utan bæinn og ég rændur mínum hesti og mínum verðmætum!” Oftast er best að hrópa þetta á þorpskránni eða einhversstaðar þar sem hópur manna er samankominn. Síðan heimta ég að vera leiddur á fund lögreglustjórans eða einhvers annars embættismanns.

Já, það er best að taka það fram að ég er maður á besta aldri, og í fasi, klæðaburði og framkomu ber ég þess skýr merki að vera ákaflega stöndugur. Fötin mín eru ríkmannleg, klæðskerasniðin úr bestu efnum. Hárið mitt er greitt með ilmolíum og litla skeggið snyrt af fagmennsku. Ístran mín er einnig fallega hnöttótt og undirhökurnar hæfilega margar. Allt mitt útlit er sem sagt skýr vitnisburður um velmegun og ríkidæmi.

Ég er reyndar ekki jafn ríkmannlegur að sjá lengur, sitjandi í þessu ryðgaða járnbúri fyrir framan gapandi hellismunnann. Þeir skildu mig eftir á skyrtunni og brókunum, ég þakka Guði að enn er hlýtt í veðri. Rétt í þessu heyrði ég undarlegt hljóð berast upp úr myrkri hellisins, ætli skepnan sé loksins að taka við sér? Jæja það þýðir víst lítið að velta sér upp úr því. Forlögin útdeila sínum örlagaspilum án miskunnar, það verður bara að reyna að gera gott úr því.

Hvert var ég annars kominn? Já, alveg rétt. Þegar ég er búinn að tala við lögregluna bið ég þá um að vísa mér á háttsettan aðila í bænum. Ef banki er á staðnum bið ég um bankastjórann, eða þá bæjarstjórann, héraðsstjóra, sýslumann eða einhvern svoleiðis. Best er ef einhver ríkur aðalsmaður tengist bænum, greifi, barón eða hertogi, þannig menn eru auðveld skotmörk.

Þegar ég er síðan leiddur til fyrirmannsins get ég sagt þeim allt af létta.

Ég segist vera kaupmaður og að stigamenn hafi tekið hest minn og lausafé, en samt hafi þeir ekki náð mínum raunverulegu verðmætum. Ég dreg síðan nokkuð stóra skjóðu undan bumbunni, opna hana og í ljós koma...gimsteinar.

Ó, þvílíkt samansafn af glæsilegum gimsteinum! Þarna má sjá sindrandi demanta, blóðrauða rúbína, sægræna samgarða, ópala, safíra og margt fleira. Þetta er stórkostlegt samansafn!

Auðvitað er þetta allt úr gleri, en svo haganlega gert að það nægir að blekkja svona við fyrstu sýn. Auk þess hef ég alltaf eina fimm raunverulega gimsteina á mér, ég er búinn að eiga þá í mörg ár. Ég er líka það fingrafimur að ég get rótað í skjóðunni og alltaf dregið upp raunverulegan stein. Ég fel þá í jakkaerminni minni.

„Hvað eruð þér að gera með þennan fjársjóð?” spyrja fyrirmennirnir alltaf.

Ég segi þeim þá að ég sé gimsteinakaupmaður og hafi fyrir nokkrum dögum fengið mjög stóra pöntun frá nálægri stórborg sem ég nafngreini. Að sjálfsögðu hefði ég ekki treyst neinum nema sjálfum mér fyrir svona miklum verðmætum og hafi því í fávisku minni lagt einn af stað.

Síðan hneykslast ég mikið yfir því að þjóðbrautir héraðsins skuli enn vera þéttsetnar stigamönnum og öðru hyski. Fyrirmennirnir verða þá oftast mjög bljúgir og bjóðast að safna liði til að vernda mig það sem eftir er fararinnar.

„Kemur ekki til greina” segi ég, “Þessi gimsteinasjóður er tíu milljón ríksdala virði. Slík upphæð er of mikil freisting fyrir einfaldar dreifbýlissálir.”

En því næst bendi ég á að hann geti reyndar gert mér greiða, fyrst hann sé svo viljugur.

„Hvað sem er herra minn, hvað sem er” svarar hann þá.

Ég segi að ef hann hafi mjög trausta geymslu, rammgerðan peningaskáp eða leynda hvelfingu, hvort ég mætti ekki fá að geyma sjóðinn þar í nokkra daga. Ég myndi síðan ríða til borgarinnar, leigja mér atvinnuhermenn og brynjaðan vagn Eftir það myndi ég snúa aftur og sækja góssið. Fyrir ómakið býðst ég til að greiða manninum...ja...til dæmis þrjú komma fimm prósent af heildarverðmæti sjóðsins. Stundum fer ég upp í fjögur prósent ef hann er eitthvað tregur.

Þá sé ég yfirleitt græðisglampann blossa upp í augum viðkomandi. Þarna er verið að bjóða tæplega fjögurhundruð þúsund ríksdali fyrir að gera nánast ekki neitt. Þeir samþykkja alltaf umhugsunarlaust.

Það er bara einn hængur á, segi ég þá. Ræningjarnir stálu öllu mínu lausafé og ég hef ekkert til að standa undir leigunni á öryggisvörðunum. En ef viðkomandi aðili myndi sjá sér fært að aðstoða mig, þá myndi sú upphæð einfaldlega leggjast ofan á prósentin þrjú komma fimm. Oftast bið ég um tvöhhundruð þúsund, en það er þó mismunandi. Fínu herrarnir samþykkja þetta alltaf.

Þar með er leikurinn búinn. Ég held á brott tvöhundruð þúsund ríksdölum ríkari og þeir sitja eftir með heilann haug af gerviglingri sem kostaði mig tuttugu dali pundið. Þegar upp kemst um svikin er ég löngu á bak og burt.

Ég gæti mín hinsvegar alltaf á því að yfirgefa bæinn eftir fáförnum eða óvenjulegum leiðum. Það hefur komið fyrir að græðgin hefur hlaupið með menn í gönur og þeir hafa sent einhverja rusta út á þjóðveginn til að koma mér fyrir kattarnef. Þannig hafa þeir ætlað að hirða allan sjóðinn og fá fjárfestingu sína til baka.

Merkilegt hvað fólk getur verið óheiðarlegt.

Nú finn ég fyrir titringi undir mér, eins og lítill jarðskjálfti. Eitthvað er á ferðinni þarna niðri, eitthvað stórt.

Ég hef alltaf verið, starfs míns vegna, afar varkár maður. Að sjálfsögðu hef ég fleiri áætlanir á takteinunum, ef það skyldi nú fréttast á milli héraða að svikari væri á ferðinni með falska gimsteina í farteskinu. En yfirleitt veit ég nákvæmlega hvenær óheppilegar aðstæður eru að skapast og það hefur bjargað mér oftar en einu sinni. Ég er mjög stoltur af þessum eiginleika.

Yfirleitt segi ég, en ekki í þetta skiptið, og það var mínum eigin klaufaskap að kenna.

Þegar ég kom á þorpskránna tók ég strax eftir því að eitthvað var óvenjulegt. Meðalaldur karlanna þar var nokkuð hár og enga unga menn að sjá. Ég ákvað ekki að sinna þessum vísbendingum og hélt spili mínu áfram. Ég fór á fund lögreglustjórans, síðan bæjarstjórans og bað loks um að fá fund með greifanum er stjórnaði héraðinu. Ég hafði frétt að þessi greifi væri vellauðugur og engin mannvitsbrekka.

En þegar ég gekk á fund hans kom í ljós annað atriði er ég hefði átt að vara mig á, því greifinn hafði ráðgjafa. Sá maður var grannur, dökkur yfirlitum og slóttugur á svip.

Samt hélt ég ótrauður áfram og þegar ég dró fram skjóðuna sá ég græðisglampann í augum greifans. Ég hélt þá að allt væri klappað og klárt og að eftirleikurinn yrði auðveldur.

En þá steig ráðgjafinn fram, hann brosti ísmeygilega og spurði hvort hann mætti fá að sjá þessa eðalsteina. “Ekki vandamál”, sagði ég og kafaði ofan pokann. En þá tók þessi djöfull fram fyrir hendurnar á mér. Hann stakk puttunum á eftir mínum, dró upp flennistóran demant, lét hann falla á gólfið og steig ofan á hann.

Að sjálfsögðu varð steinninn að dufti undir hælnum hans. Ég var fljótur að hugsa eins og venjulega, þóttist súpa hveljur af undrun og byrjaði að úthrópa mína eigin starfsmenn fyrir svik og pretti. Ég sagðist umsvifalaust ætla að snúa aftur til fyrirtækis míns til að hafa upp á þrjótunum. En þegar ég snéri mér við með það fyrir augum að storma út fékk ég þungt högg á höfuðið og féll niður í óminnis svartnætti.

Þegar ég rankaði við mér var ég enn á sama stað en fann að hendur mínar og fætur voru bundnar traustum hnútum. Ég heyrði raddir greifans og ráðgjafans, líklegast áttuðu þeir sig ekki að ég væri aftur kominn til meðvitundar því þeir ræddu saman um örlög mín.

„Hvað segir þú? Eigum við að færa hann sem fórn?” var greifinn að segja.

„Já, því ekki það herra?” svaraði ráðgjafinn.

„En drekinn, heldur þú að hann taki við þessu? Hann gaf skýr fyrirmæli um að hann vildi fá gjafvaxta meyfórnir á hverju ár”.

„Ég veit það herra” sagði ráðgjafinn eins og hann væri að tala við smábarn, „En þér verðið að gera yður grein fyrir því að ástandið í dag er ekki það sama og fyrir tíu árum. Fólkið í héraðinu er fyrir löngu búið að átta sig á þessu og hefur verið að senda meyjarnar burt til nágrannahéraðanna í nokkurn tíma, einnig sveinana til þess að vera alveg öruggt. Síðan hefur talsvert af foreldrum fylgt með, í raun eru fáir í bænum og sveitunum í kring eftir,  sem ekki er á miðjum aldri eða eldri“

„Hvað segir þú?” sagði greifinn hneykslaður, “Hvílík óskammfeilni.”

„ Þegar þér létuð mig kalla á þessa skepnu fyrir áratug til þess að aðstoða í baráttunni við bróður yðar, þá sagði ég að þetta myndi draga dilk á eftir sér.”

„Aha“! hugsaði ég þar sem ég lá hreyfingarlaus á gólfinu, ráðgjafinn er göldróttur. Ekki að furða að hann hafi komið upp um mig. Ég heyrði að greifinn muldraði eitthvað um hvað það hafi verið nauðsynlegt að losna við bróðurinn og hersveit hans, en þá greip ráðgjafinn fram í fyrir honum.

„Þér munið upphaflega skilmála drekans? Ef þér mynduð sjálfir fórna yður þá skildi hann yfirgefa okkar land fyrir fullt og fast.”

„Nei, nei! Það má ekki gerast” svaraði greifinn skelfdur, „Við...við verðum að finna aðra leið, hvað sem er. Getum við ekki sótt fólk til annarra héraða, rænt því?”

„Það gæti skapað mikla erfiðleika, ef upp kæmist. Nágrannar okkar yrðu ekki hrifnir af slíkum mannránum. Nei, ég legg til að við gerum tilraun og færum drekanum þennan svikahrapp sem við gómuðum hérna áðan. Við höfum engu að tapa, og þér sjáið sjálfur að maðurinn er sílspikaður og ætti að vera hinn besti munnbiti. Ef drekinn tekur við honum eru okkur allir vegir færir og við getum mokað allskonar fólki upp í skepnuna. En ef hann fúlsar við honum þá biðjumst við bara afsökunar á uppátækinu og reynum að finna aðra leið.”

Að sjálfsögðu samþykkti greifinn, allt var betra en hans eigið líf.

Þannig endaði ég í þessu búri fyrir framan þetta hellisop, sem tilraunamáltíð.

Nú finn ég að jörðin er farin að skjálfa enn meira, fnyk af brennisteini leggur út frá hellinum og ég heyri eitthvað hart skrapast með ískri við grjótveggina.

Ég er annars hissa á því hvað þessi skepna hefur verið lengi á leiðinni, en þegar dýrið rekur loksins hausinn út um hellismunnann fer ég að skilja aðeins betur.

Ég hef aldrei séð dreka, þó ég hafi oft heyrt af þeim. Ég hafði haldið að þetta væru mikilfenglegar og geislandi skepnur, með sindrandi hreistur, tíguleg horn og mikla vængi. Að vísu er þessi dreki, sem er að birtast fyrir framan mig, vissulega stór og gæti sennilegast gleypt hest í einum munnbita. En hann er líka gamall, líklegast ævaforn.

Hann er rauðbrúnn á litinn eins og ryðgaður málmur, og það ískrar í honum eins og gömlu járni þegar stórar hreistursflögurnar nuddast saman. Hann er með lúna og óbeitta gadda á bakinu, vængirnir hans liggja að síðunum eins og ljótar og tættar regnhlífar. Uppi á hausnum er eitt brotið og skakkt horn, minjagripur um forna bardaga eins og gamalt og brotið sverðsblað.

Þó að skrokkur skepnunnar sé ljótur er það hausinn sem ber hin mestu merki ellihrumleika. Höfuðið er fleyglaga og minnir mig á risastóra rauðbrúna sveskju. Hann er alsettur djúpum fellingum og skorum, meira að segja hrukkurnar eru með hrukkur. Það leggur reykjarslæða út um aðra nösina, ég finn brennisteinslykt. Neðan úr ógnarstórum skoltinum skaga tennur, brúnar og brotnar, en djúpt í tóftum eru gul vatnskennd augu. Þessi augu herpast saman í skyndilegu sólarljósinu og drekinn pírir þau í áttina að mér. Síðan fer þessi skepna að tala.

Ég veit ekki hvort þið hafið heyrt drekaraust og það er erfitt að lýsa henni. Ímyndið ykkur að maður sé með fulla lúku af ryðguðum fírtommu nöglum sem hann dregur eftir steinvegg. Hljóðið úr gini þessarar skepnu er svoleiðis, það ískrar og skrapar þannig að mig verkjar í jaxlanna.

„Hvað ert þú?” spyr drekinn með sinni óþægilegu rödd.

Ég sé enga ástæðu til þess að vera með einhverjar blekkingar.

„Ég? Ég er bara ósköp ómerkilegur svindlari, pasturslítill og hlédrægur” svara ég.

Þá hlær drekinn. Hláturinn er eins og grjóthnullungur að veltast um í kvörn.„Nú er það svo?” segir hann, „Eru meyjarnar þá loksins uppurnar eða flognar? Jæja, ætli ég verði þá ekki að gera mér þig að góðu.”

Ég veit ekki alveg hvaðan hugmyndin kemur, sem nú skoppar inn í kollinn á mér. Eins og ég sagði áður hef ég stundum verið fljótur að hugsa og nú hef ég alls engu að tapa.

„Flognar? Meyjarnar”? segi ég með sakleysistón, „Nei alls ekki, það er nóg eftir af þeim. Satt að segja eru þær orðnar fullmargar. Hann herra greifi hefur undanfarið verið að senda nokkuð af ungu mönnunum til þess að taka þátt í stríði kóngsins, og á meðan hafa meyjarnar hrannast upp, af skiljanlegum ástæðum.”

„Af hverju ert þú þá hér?” spyr drekinn tortrygginn.

„Ja, það er nú það. Herra greifanum hefur fundist það nokkuð óréttlátt að óspilltur blómi æskunnar skuli sífellt vera að hverfa úr héraðinu. Því hefur hann, og ráðgjafi hans, ákveðið að gera nokkrar breytingar á mataræði yðar.”

„Breytingar?”

„Já, einmitt. Í stað þess að skófla út meyjunum munið þér eftirleiðis fá fólk sem má frekar missa sín. Þjófa, svikara, morðingja, nauðgara.”

„Hvað ertu að segja?” spyr drekinn hissa.

„Já og holdsveika, það má ekki gleyma þeim.”

„Holdsveika?” segir drekinn og honum virðist illa brugðið.

„Einmitt. Það er holdsveikraspítali hérna innar í dalnum. Herra greifanum hefur alltaf þótt blóðugur kostnaðurinn af þeirri stofnun, þannig að nú hafa þeir ákveðið að spara sér þau útgjöld og koma sjúklingunum bara til yðar. En herra greifinn sagði þó að ef þá vantaði einhverja útlimi myndi hann reyna að troða tveimur í búrið, svona til að jafna þá út.”

„Holdsveika?!” segir drekinn aftur, þrumu lostinn.

„Já...og...og langt leidda sífyllissjúklinga líka. Það er víst lítið gagn af þeim.”

„HOLDSVEIKA?!!” orgar drekinn þannig að mig sárverkjar í jaxlanna.

Skyndilega slengir hann fram risavaxinni kló og rífur búrið í tætlur. Hann grípur utan um mig og hefur mig á loft þar til að ég dangla rétt fyrir framan ægilegt trýnið. Það er farið að rjúka úr báðum nösum hans og ég sé líka litla eldtungu læðast þar út.

„Hvað halda þeir að ég sé!?” þrumar drekinn, “Einhver safnhaugur þangað sem þeir geta hent sínu rusli?”

„Nei alls ekki, alls ekki” svara ég og þarf ekki að gera mér upp óttann. “Þeir eru að hugsa um þig og næringargildi fæðunnar. Þér ættuð að vera feginn, þessar meyjar eru nú óttalega rýrar á beininu og...”

„Halda þeir” grípur drekinn fram í, „að ég sé einhver rotþró, þangað sem þeir geta skolað niður mannlegum úrgangi? Halda þeir það!?” Nú kreistir hann nánast öllu loftinu úr mér.

„Þér...þér...” styn ég, „Þér þurfið ekki að vera svona...reiður út í mig. Ég...er...bara...forrétturinn.”

Dýrið horfir á mig með fyrirlitningu, síðan kastar hann mér til jarðar eins og úldinni kótelettu. Ég lendi nokkuð harkalega á sitjandanum, en sem betur fer er ég vel fóðraður þar niðri. Nú gnæfir drekinn yfir mér í öllum sínum háaldraða mikilleika, ég held ég hafi aldrei séð nokkra skepnu jafn reiða,

„Fyrst þeir trúa að ég geti hreinsað burt óþverrann, er best að byrja á því versta” urrar hann og byrjar að breiða út vængina.

Æ þetta er nú hálf sorglegt. Vængirnir flettast út með voðalegu braki, leðrið er þurrt, sprungið og götótt. Það marrar og smellur í beinum og ryk sallast af vængjunum. Hann hefur ekki notað þá lengi. Þetta minnir mig á gamlan gigtarsjúkling sem er að reyna að komast framúr um miðja nótt.

En drekanum tekst þetta loks og hann byrjar að blaka þessum slitnu vængjum ótt og títt. Það skellur á mig vindstormur sem þyrlar upp sandi þannig að vit mín fyllast. Ég lít undan og hósta mikið, þegar ég sný mér aftur er skepnan komin á loft. Hún hangir í loftinu og slær vængjunum eins og klaufsk hæna. Í eitt augnablik er ég sannfærður um að drekinn muni gefast upp og steypast til jarðar.

En svo virðist hann ná einhverri spyrnu í loftinu og hann öslast af stað, í átt til þorpsins. Ég brölti á fætur og horfi á eftir honum.

Ja hérna, hugsa ég og dusta af mér rykið. Ég hef alltaf lifað í þeirri trú að drekar væru djúpvitrir, uppfullir af speki aldanna.

Líklegast er það einhver misskilningur.

Ég horfi í kring um mig.

Hvar tjóðraði ég nú hestinn?

Sigurður Blöndal

Hann hefur lengi haft áhuga á að raða stöfum í orð....og orðum í setningar.... og setningum í málsgreinar... og málsgreinum í sögur. Svo verður hver og einn og lesa úr þessu og leggja sinn dóm. Hvort stafirnir sem....og orðin sem....og....urðu nokkurn tímann að sögum.

Vegna aldurs hefur hann upplifað að pikka á ritvél, án rafmagns og skrifa fyrir skúffurnar og af þeim átti hann nóg. En svo tók einhver til í skúffunum og henti til að skapa pláss fyrir aðra og einsis verða hluti.

Eftir að tölvan kom skrifaði hann fyrir harða diskinn og tók reglulega og samviskusamlega öryggiskópíur af sögunum, en hann týndi þeim jafnhraðan og reglulega og svo hrundi harði diskurinn....og...ekki bara einu sinni.....

Svo nú....skrifar hann bara og tekur bara sénsinn.

Hausinn fullur af hugmyndum, en vantar bara tíma til að gefa sér til skrifta. Kannski ætti kallinn bara að gerast kaþólikki....þá verður hann að gefa sér reglulega tíma til skrifta.....

Annars er kallinn bara stærðfræðikennari og nýtur óendanlega.

Sigurður er með söguna rjúpan... í Smásögur 2013

rjúpan...

Höfundur: Sigurður Blöndal

Þetta var síðasti dagur líf míns, hugsaði hann er hann gekk til rekkju kvöldið áður og lagðist til svefns undir dúnmjúka sængina.

Þetta er fyrsti dagur lífs míns, hugsaði hann þegar vekjaraklukkan hringdi með harmkvælum. Orðin þreytt og lúin. Slitin eftir margra ára starf við að koma honum á fætur.

Hann reis upp við dogg við fyrstu fölsku tóna klukkunnar. Við urgið og sargið í henni. Hann slökkti á henni.

Ég ætti að gefa þér frí núna, hugsaði hann til klukkunnar. Hún var búin að þjóna honum lengi. Mjög lengi. Mörg ár. Hann mundi ekki hve mörg. Hann hafði á vetrarmorgnum vaknað við væl klukkunar, en í sumarbyrjun vaknað með sólinni. Legið og velt sér eirðalaust í rúminu, horft á birtuna fyrir utan gluggann og beðið eftir að fölsku tónar klukkunnar gæfu honum í skyn að fótaferðatími væri framundan.

Hann sté fram úr rúminu, fór í inniskóna sína sem lágu við rúmið og tók nokkrar teygjuæfingar eins og hans var vani svona fyrst í morgunsárið.

Loksins, hugsaði hann. Loksins er komið að því.

Þetta var fyrsti daguri hans á eftirlaunum. Langþráð frí ævikvöldsins var loksins hafið. Frí sem hann hafði þráð lengi og beðið eftir. Mörg ár. Þreyttur á vinnustreði í áranna rás og tímaleysi fyrir sjálfan sig. Fyrra lífi hans sem launþega hafði lokið í gær.

Desembermorgunskíman sendi rökkva tóna sína inn milli rifanna á gluggatjöldum. Hann leit út. Morgunroðinn grúfði enn yfir borginni. Fáir voru á ferli úti við. Amstur hversdagsins var ekki vaknað til lífsins.

Hann rölti fram í eldhús, kíkti í ískápinn í leit að einhverju fyrir hungraðan maga. Hann greip fram kaldan lifrarpylsukepp frá kvöldinu áður. Hans uppáhald. Góður var hann heitur kvöldinu áður með rófustöppu, en betri var hann daginn eftir, eftir næturlanga vist í ískápnum. Hann teygði sig eftir saltinu og Garlic season all kryddinu og sturtaði hvoru tveggja yfir lifrarpylsukeppssneiðarnar eftir að hann hafði skorið keppinn snyrtilega niður í sneiðar. Ánægju og sælubros færðist yfir andlit hans við hvern munnbita.

Hunang fyrir bragðlaukanna, hugsaði hann um leið og hann sporðrenndi síðasta munnbitanum.

Hann skellti disknum og mjólkurglasinu í vaskinn og lét heita vatnsbununa brjóta niður leifarnar á diskinum.

Vaska þetta lítilræði bara upp í kvöld, ásamt diskunum, hnífapörunum og glasinu frá því í gærkveldi, hugsaði hann með sjálfum sér um leið og hann gekk inn í stofuna.

Hann dró gluggatjöldin frá. Barátta dags og nætur flæddi inn í stofuna á morgunhimninum. Morgunskíman var að sigrast á rökkri næturinnar. Birta morgunsins í bland við týru ljósastauranna hafði í við betur. Skuggar féllu á jörðina.

Sífelld og eilíf barátta birtu og dimmu, hugsaði hann. Hálfgerð þráskák. Hvorugt, hafði betur þegar til lengdar lét. Eins konar stórmeistarajafntefli á hverjum degi. Á hverri árstíð. Dagsbirtan vann orrustuna að morgni en tapaði jafnan kvöldorrustunni. Vorbirtan vann vetrarrökkrið, laut í lægra haldi fyrir sumarbirtunni, tapaði fyrir skímu haustsins og beið ósigur fyrir vetrardimmunni. En eftir vetrarlanga hvíld þar sem rökkursárin voru sleikt, skein vorbirtan yfir aftur, studd af kröftugum söng og kvaki farfuglanna, sem boðuðu sumarlangt landnám sitt undir laufskrúði trjánna. Einhvern veginn var myrkrið sterkara í lífi hans. Hafði vinninginn yfir dagsbirtunni í minningum hans.

Nei, hugsaði hann og hristi höfuðið, þar sem hann stóð við stofugluggann og horfði á morgunskímuna. Nú skyldi dagsbirtan hafa yfirhöndina yfir myrkrinu. Hann ætlaði ekki að láta neinar svartnættishugsanir hafa yfirhöndina þennan daginn. Fyrsta daginn hans á eftirlaunum. Fyrsta dag frelsis. Fyrsta dags nýs lífs. Þessi dagur yrði upphaf að nýju lífi hjá honum. Dagsbirta eftir langt næturmyrkur.

Loksins laus við kúgun, þrælkun og áþján vinnunnar. Klafar vinnunnar myndu ekki íþyngja honum öllu meir. Hann var laus undan oki hversdagslífsins; vakna til vinnunnar, ferðast í geðveikri Reykjavíkurumferðinni, fást við tölur allan daginn og stundum langt fram á kvöld eða nótt, kaupa ýsusporð, Ora fiskibollur eða tilbúna skyndrétti í kvöldmatinn, sitja hálfdottandi yfir misjafnri dagskrárgerð sjónvarpsins, bíðandi eftir að nóttin breiddi faðminn sinn yfir hann og hlæði batteríin fyrir hann fyrir komandi hversdag.

Honum leið eins og þræl, sem skyndilega var veitt lausn og frelsið varðaði hvert fótmál hans, hvert þrusk fram til leiðarloka.

Tími stundatöflunnar var að baki; framundan frjáls tími hverja mínútu lífs hans. Stimpilklukkan hætt að narta í kortið hans. Nú fengi hann stundir sem hann réði yfir, skipulegði og nýtti fyrir sjálfan sig. Hér eftir gilti aðeins klukka lífsins sem gerði engar kröfur...og þó. Hans lífsviðhorf var að það skipti engu máli hvernig maður byrjaði líf sitt, heldur hvernig maður endaði það. Lyki því, sáttur við sjálfan sig.

Hann klæddi sig í makindum, af sömu ró og festu og hann hafði gert síðustu áratugina. Þó ekki í sömu föt og hann hafði gengið í síðustu misserin. Steingráu jakkafötin með stórköflótta munstrinu fengju núna frið sinn inn í klæðaskápnum.

Veiðigallinn, sem hafði verið vanræktur alltof lengi að hans mati, var nú tekinn fram. Hann fór varfærnum höndum um gallann, líkt og lítið barn handfjatlar gullin sín.

Hann hafði lengi beðið þessa dags. Hlakkað til að láta af störfum. Hverfa úr hringiðu atvinnulífsins og geta snúið sér alfarið og óskiptur að áhugamálum sínum.

Vinnan hafði átt huga hans allan sökum samviskusemi hans. Löngum mátti sjá, á köldum haustkvöldum, loga ljós á skrifstofu hans í Fjármálaráðuneytinu. Þar sat hann einn yfir talnarunum og fjárlagahalla, meðan félagar hans og vinir og samstarfsmenn hans kúrðu í hlýjum faðmi fjölskyldunnar.

Fjölskyldu átti hann enga og enga nákomna ættingja á lífi. Hann var einstæðingur í eigin tómi. Einkasonur foreldra sinni, aldrei gifst og ekki eignast afkvæmi. Ætt foreldra hans myndi deyja út með honum.

Hann hafði lifað fyrir starf sitt og þær fáu stundir á ári sem starfið veitti honum lausn til að sinna tómstundum sínum. Þær höfðu verið allt of fáar. Eða fórnaði hann of litlum tíma í sjálfan sig?

Var hann ekki alltaf tilbúinn að hliðra til með frístundir sínar svo samferðarfólk hans í vinnunni fengi uppfyllingu drauma sinna um hið fullkomna sumarfrí með fjölskyldunni. Þar drukknuðu margir drauma hans um laxveiðitúr, að vera einn með sjálfum sér út í guðsgrænni náttúrunni meðan sólargeislar eða rigningardropar léku við og sleiktu yfirborð árinnar, allt eftir því hvað íslenskri veðráttu þóknaðist í það og það skiptið.

Var hann ekki alltaf tilbúinn að leggja á sig aukið vinnuálag á kvöldin og um helgar þegar haustmánuðirnir gengu yfir á dagatal lífsins og ráðuneytisstjórinn öskraði sem óðast og snælduvitlaus á að frjárlagafrumvarpið yrði að vera tilbúið á tilsettum tíma og síðar viðbætur og leiðréttingar allt eftir því hvernig dansinn yrði stiginn í gráa steinhúsinu við Austurvöll. Eða gamla fangelsinu við Lækjartorg.

Á meðan flugu margar gæsir og rjúpur á vit frelsis undir heiðbláum himni í skjóli fannhvítra fjalla, eða urðu öðrum að bráð.

„Þú ert alltof heiðarlegur, samviskusamur og fórnfús!“ höfðu samstarfsmenn oft haft á orði og bættu gjarnan við:

„Þú færð ekki einu sinni borgað fyrir alla þessa vinnu. Þetta er eintóm sjálfboðavinna, sem ríkið metur einskis. Ríkinu er andskotans sama um svona menn sem fórna sér út yfir allt. Það er ekki einu sinni sagt svei´att´ann í þakklætisskyni hvað þá meira!“

Hann hafði oft hugleitt þessi orð þessara samverkamanna sinna, en látið þau gjarnan sem vind um eyru þjóta. Hann sinnt sínu starfi af samviskusemi og aðlúð og eins nákvæmlega eins og hann hafði gert undanfarna fjóra áratugi. Hafði aldrei misst dag úr vegna vinnu vegna veikinda. Hafði aldrei fengið gullúr fyrir góð, frábær og framúrskarandi störf. Enda vissu ráðherrar undanfarinnna fjörtíu ára aldrei hvað hann héti. Sögðu alltaf Jóhann, aðrir Jónas, þótt hann héti bara Jón.

Hann var ekki eins og sumir kollegar hans sem ekki máttu vita af flensu í borginni, þá hringdu þeir í umvörpum í ráðuneytið og kváðust liggja fársjúkir í rúminu. Tóku út sína samningsbundnu veikindaga og ef þá þraut á ársgrundvelli, þá var hringt í ráðuneytið og tilkynnt um heimahjúkrun veikra afkomenda. Þessir menn tóku út sína samningsbundnu veikindadaga og rúmlega það. Þegar þá þraut og veikindadaga barnanna, þá mátti alltaf reyna að það þyrfti að aðstoða aldraða foreldra, ef ekki fengist leyfi út á andlát þeirra eða ömmu og afa.

Hann var heldur ekki eins og hinir sem áttu tvo jakka. Annar hékk á baki skrifborðsstólsins, upplitaður á öxlunum af sólskininu sem stundum átti það til að glenna geisla sína inn um glugga ráðuneytisins. Hinn jakkinn hékk kyrfilega á öxlum ráðuneytisstarfsmannsins sem spígsporaði og spókaði sig um í bænum við útréttingar í eigin þágu.

Hann hafði hins vegar setið dag hvurn, líkt og hann væri hlekkjaður við sinn stól, frá upphafi vinnudags og allt til loka, nema örfáar mínútur, tvisvar á dag, til að ná sér í tebolla og kexkökur.

En nú var hann frjáls eins og fuglarnir, sem hann hafði misst af yfir fjárlagagerðinni á hverju hausti, og gat flögrða um að eigin vild. Hann fann það núna, meðan hann fór höndum um veiðigallann sinn, að hann hafði allof lengi verið bráð ráðuneytisins. Æti, sem ríkið, í líki ránfugls hafði sltið, tætt og rifið í sig.

Nú var því lokið. Hann var feginn. Honum fannst sem dagur nýrrar upprisu væri að birtast honum þarna, á þessari stundu, í ljósaskiptunum í morgunskímunni. Endurfæðing lífs hans með ákveðnum upphafspunkti og óljósum enda.

Hann var nokkuð hróðugur með sjálfum sér meðan hann íklæddist veiðigallanum. Honum fannst fátæklegt hjarta sitt taka nokkur aukaslög af spenningi yfir nýfengnu frelsi. Frelsi sem gaf honum kost á að sinna áhugamálum sínum til hins ítrasta. Veiðimennsku, ættfræðigrúski og ferðalögum.

Í dag, þennan fyrsta dag í seinni hálfleik lífs síns ætlaði hann á veiðar. Rjúpnavertíðin stóð sem hæst og nú ætlaði hann að vera með fyrir alvöru.

Hann lauk við að gera sig kláran fyrir ferðina og kom dótinu fyrir í bíl sínum. Síðast af öllum hleypti hann veiðihundinum, sínum besti vini, inn í skottið á bílnum innan um allt draslið sem hann hafði tínt til ferðarinnar.

Dagskíman hafði ekki haft að fullu betur í glímu sinni við næturhúmið, þegar hann ók, sem leið lá út úr borginni.

Það marraði í snjónum undan fótum hans á háheiðinni, þegar hann gekk frá bílnum ásamt hundi sínum á vit fjallanna. Þögn hálendisins kitlaði hann í eyrun. Ilmur óendanleikans fyllti vit hans. Víðátta fjallanna gaf honum olnbogarými.

Honum fannst sem hvert skref sem hann tók, vera hvert ár sem hann var inniluktur í áþján vinnunnar, á leið til frelsis, nýs lífs, nýrra heimkynna.

Brakið undan skósólum hans færði honum aukinn kraft, var honum hvatning. Hann gekk rösklega til fjalla og á eftir honum tifaði fjórfættur, tryggur og húsbóndahollur vinur við hvert fótmál hans.

Þegar hann hafði gengið lengi dags, án þess að koma auka á veiðibráð, settist hann niður í skjóli tveggja stórra steina. Hann tók upp nesti sitt úr bakpokanum, hellti sér tesopa í bolla, kreisti ofan í hann úr hálfri sítrónu og lét hana svo falla ofan í bollann. Fékk sér velsmurða rúgbrauðssamloku með feitu hangiketsáleggi. Hann hennti annarri slíkri í ferfættlingsvin sinn.

„Hafðu þetta, greyið mitt, fyrir tryggð þína, undirgefni og fórnfýsi í gegnum árin!“

Hundurinn gleypti samlokuna á örskotsstund, lagðist niður og horfði auðmjúkum augum á húsbónda sinn.

Hann kláraði úr telbollanum sínum, veiddi hálfu sítrónuna upp úr honum og át leifar hennar. Hundurinn horfði á hann og sleikti út um munnvikin.

Hann stóð upp og hristi sig af kuldahrolli. Svitinn sem hafði sprottið út af líkama hans á göngunni, kólnaði fljótt eftir að hann settist niður. Hann var að ganga frá nesti sínu, þegar rjúpnahópur kom fljúgandi í átt til hans.

„Ja, hver skrambinn, Tryggur minn. Við verðum að taka toll af þessum frýnilega hóp!“ hvíslaði hann að hundinum sínum.

Hann greip byssu sína, lagðist bak við steinanna tvo. Hundurinn lagist við fætur húsbónda síns, eins og hann væri dauður.

Maðurinn leit á hundinn, lagði skeptið síðan varlega að öxl sér og bar kíkinn rólega upp að auga sér. Hann miðaði varfærnislega, en þó ákveðið, valdi sér markhóp úr þeim flokki rjúpa, sem flaug yfir.

Yfirvegaður sigtaði hann út bráð sína með fránum augum arnarins og beið færis. Rjúpuhópurinn nálgaðist. Skotið reið af og hundurinn trygglyndi þaut af stað til að sækja fenginn.

Veiðimaðurinn stóð upp við steinanna tvo og horfði á eftir hundinum sínum á harðaspretti út í víðáttuna. Hann dáðist að kvikindinu, að geta legið eins og dauður, en rjúka síðan af stað við byssuhvellinn. Hvílík sjálfstjórn, hvílík snerpa, hvílíkur kraftur, hugsaði hann og brosti með sjálfum sér.

Skyndilega fékk hann sáran sting fyrir brjóstið. Hann greip um vinstri upphandlegg sér. Hann sá hvar ein rjúpan missti flugið og í sömu andrá féll hann á hné sér. Hundurinn geystist áfram.

Hann horfði á rjúpuna hrapa og skerandi sársaukinn jókst í brjóstholi hans. Nístandi kvölin varð óbærileg. Hann engdist sundur og saman af sársauka og andlit hans var afmyndað af kvölum. Hann tók út þjáning og pínu. Hundurinn var enn á harðaspretti að sinna sínu hlutverki.

Hann sá með sljóum augum þegar rjúpan skall til jarðar. Síðan féll hann fram fyrir sig á grúfu, með hægri hönd haldandi krampakenndu taki um vinstri upphandlegg.

Hundurinn kom hlaupandi með bráðina í kjaftinum og lagði hana við hlið húsbónda síns.

Sundurskotin bringa rjúpunnar gein upp á móti opnum himninum. Tætt og kramin.

Hjarta hennar var hætt að slá.

MÁD-Formáli

Síðustu tvær sögurnar í bókinni eru dálítið sérstakar. Þær eru svo að heita gjörningur Rithringsins. Keðjusögur. Þar sem margir höfundar skiptust á að skrifa og enginn vissi í raun hvernig söguþráðurinn yrði. Sögurnar fara kannski út og suður og þá sérstaklega seinni sagan. En í henni tóku fleiri höfundar þátt.

Við ákváðum að breyta engu, nema auðvitað laga stafsetningu. Vonum að þið hafið eins gaman af því að lesa þær eins og okkur þótti gaman að semja þær í samvinnuverkefni okkar á milli.

Sögurnar kallast MÁD vegna þess að það er stytting á setningunni Málsgrein á dag en það er tæki á hringum, sem gerir manni kleift að vinna sögur saman.  Einnig er hægt að nota það til að setja pressu á sjálfan sig með því að vinna eina málsgrein á dag í sögu.

Hér fyrir neðan er hægt að sjá upprunlegu útgáfurnar af MÁD sögunum.

MÁD 1

MÁD 2

Síðasti dagur lífs míns – MÁD 1

Þátttakendur: Auður A. Hafsteinsdóttir, Ingibjörg Elsa Björnsdóttir, Rósa Grímsdóttir, Júlíus Valsson, Sirrý Sig, Árný Stella Gunnarsdóttir, Hildur Enóla, Elísabet Kjerúlf, Fjalar Sigurðarson, Jón Páll Björnsson og Sigurður Blöndal.

Úrdráttur: Grátbroslegur harmleikur um vöfflur. Hvað getur farið úrskeiðis?

Þetta var síðasti dagur lífs míns. Ég var ákveðinn í að hann yrði jafnframt besti dagur lífs míns. Sterkar tilfinningar ólguðu innra með mér, ég var ósáttur við dauðann og hafði aldrei gefið upp vonina um kraftaverk.

Þegar ég vaknaði um morguninn horfði ég á sólargeislana og innst inni vissi ég að ég mundi alltaf sakna þeirra. Mig langaði að fara í göngutúr og njóta geisla sólarinnar, kannski að ég myndi fá mér ís með dýfu? En þá mundi ég eftir því að það var búið að loka ísbúðinni. Sem betur fer eru alltaf til vöffluvagnar. Já, en vöfflur eru þær málið, jú miðillinn sagði fyrir ári að ég yrði við dauðans dyr að kvöldi þriðja mars 2013. Ekki það að ég trúi blint á miðla, en undanfarið hafði samt sett að mér nagandi kvíða og ég hafði verið með herpingshnút í maganum. Mig hryllti við tilhugsuninni. Ég verð að reyna að gera sem mest. Stóð upp og klæddi mig í fína gráa frakkann minn og arkaði út í sólina. Ferðinni var fyrst heitið í vöffluvagninn.

Ekki það að líf mitt hefði verið svo merkilegt fram að þessu og það var ljóst að erfðaskrá var algjörlega óþarfi í mínu tilviki, en samt, þetta hafði verið ágætis líf og það var mótmælarödd innra með mér sem hrópaði: Lifðu! lifðu! – Alveg sama hvernig, bara haltu áfram að lifa! Ég gekk löturhægt í átt að vöffluvagninum. Mig var farið að hlakka til að fá heitar vöfflur með sultutaui og rjóma.

“Ertu á leið í vöffluvagninn?” sagði einhver að baki mér. “Hann er farinn á hausinn. ísbúðin líka, sem og sælgætisbúðin á horninu. Heilsufríkin hafa tekið yfir landið…”

Það var nokkuð löng biðröð við vagninn svo ég stilli mér upp aftast í halarófuna og virti viðskiptavinina fyrir mér. Sunnudagsmorgun og mér sýndist nokkrir í röðinni vera á leiðinni heim eftir djamm næturinnar, enda varla nokkur sála komin á fætur á þessum tíma nema ég. Það var rýmingarsala í vöffluvagninum því allt varð að seljast áður en salatbarinn tæki við morguninn eftir.

Mig hlakkaði til að fá mér gómsætar vöfflur. Það sem kemur hérna á morgun skiptir mig ekki máli. Ég verð ekki staddur hér þá. Ég hristi mig við tilhugsunina. Ég elska vöfflur. Þær eru það besta sem ég fæ, og ég var ákveðinn í því að fá mér vöfflu þótt það yrði mitt síðasta verk.

Biðröðin silaðist áfram í morgunsólinni og fólk sat kjamsandi kringum vöffluvagninn með rjóma og sultu út á kinnum en þegar röðin kom að mér sagði afgreiðslumaðurinn „því miður, vöfflurnar voru að klárast, sorrý.” Það þyrmdi yfir mig. Engar vöfflur? Mig sundlaði og það suðaði í eyrunum. Í fjarska heyrðist í breima ketti. Ég settist niður á bekk til að jafna mig og tók upp úr vasa mínum samankrumpaðan bréfmiða sem hafði legið þar alla vikuna. Ég sléttaði úr honum og horfði á símanúmerið. Myndi ég loksins þora að hringja? Ég hafði vonast til þess að eyða tímanum með vöffluáti og safna kjarki. Ef ég hringi ekki núna á ég eftir að hugsa um það í allan dag og það á eftir að eyðileggja daginn. Síminn rann úr höndunum á mér á jörðina, símar eru sleipir litlir andskotar, en ég lét það ekki á mig fá heldur sló inn númerið og hringdi. Hún svaraði strax með “halló?”

“Hæ þetta er ég, Ari, manstu eftir mér?”

Það varð þögn á hinum enda línunnar. Guð minn góður, ætlar hún ekki að segja neitt við mig? Hún sem var fyrsta ástin í lífi mínu. Ég beið. Loksins svaraði hún mér.

„Ari er þetta þú? Langt síðan ég hef heyrt í þér , já síðast í fyrrasumar, manstu þegar ég spáði í bollann hjá þér, hvað er að frétta?”

,,Þórgunnur mín. Hlustaðu nú einu sinni á mig. Ég hringdi bara til að láta þig vita að þú hafðir rétt fyrir þér. Ég er að deyja.”

„Hræðilegt, hræðilegt” svaraði hún með ekkasogum. „Leyfðu mér að segja meira elsku Þórgunnur mín”. Hún samþykkti það.

„ Mig langar til að segja að ég elska þig, langar til að hitta þig, hvað með að fara út að borða í kvöld”? En um leið og ég hafði lagt fram boðið varð ég hugsi. Þórgunnur sem hafði verði stíf og yfirveguð og varla sogið upp í nefið þetta ár sem ég bjó með henni, grenjaði nú eins og móðursjúk kerling í símann.

Ég hálfpartinn sá eftir boðinu, þó að ég yrði að viðurkenna að ég elskaði þessa konu ennþá.

„Já, já það vil ég fyrir alla muni elsku Ari minn”, svaraði hún mér. „En ég þarf að gera milljón hluti í dag.” Hún greip fram í fyrir mér og sagði næstum skipandi rómi ,, Ég vil fá þig hingað til mín núna, ég er heima, komdu strax, ég þarf að viðurkenna svolítið fyrir þér.”

Ari var því mjög mótfallinn og vildi fá tíðindin strax og sagði henni það. Að lokum féllst hún á það með trega.

„Þegar ég komst að því í hvaða blóðflokki ég var, fór ég að hugsa málið” sagði hún töluvert yfirveguð í símann, og hélt áfram. „Ég er sem sagt í B- sem er frekar sjaldgæfur blóðflokkur, en báðir foreldrar mínir eru í O+. Ari hlustaði af athygli og hún hélt áfram. „ þetta er erfitt” sagði hún og andvarpaði „ en við erum hálfsystkini”.

Nú var mér öllum lokið. Þessi kona var búin að hafa líf mitt í hendi sér, og nú ætlaði hún sér að verða erfingi auðæfa minna með því að telja mér trú um að við værum hálfsystkini, hún var meiri bitch en ég hafði gert mér grein fyrir.

Ég byrjaði að titra við tilhugsunina. Missti símann á gangstéttina. Ég gat heyrt gólið í Þórgunni, ég teygði mig í símann og sagði „ Ég kem strax” og lagði svo á. Ég hringdi á leigubíl, þekkti alveg númerið hjá þeim, hafði ekki ósjaldan notað þjónustu þeirra.

Á leiðinni í leigubílnum hugsaði ég málið. Já það var eitthvað bogið við þetta allt saman. Þórgunnur með alla sína spádóma og andamiðlun. Að vísu þótti hún skara fram úr á því sviði en… en var hún sönn og heil í því sem hún var að gera…? Snögglega og eins og hendi væri veifað, skall ég með miklum þunga í framsætið. Andlitið lenti á höfuðpúðanum og ég heyrði brak í nefinu. Ég hentist aftur til baka og þrýstist niður í sætið. Púúff, loftpúðarnir blésu út og ég sá bílstjórann hverfa inn í ógurlega blöðru. Hann tók andköf þegar hann losnaði úr henni og leit á mig.

„Þú ert allur blóðugur í framan, - þú verður að fara á slysó.”

„Já, en hvað gerðist eiginlega?” spurði ég sárþjáður. Hann svaraði því til að það hefði barn hlaupið fyrir bílinn á eftir bolta og hann hefði þurft að snögghemla og beygja og lent á kantsteini..

En bætti við hróðugur „Þú færð túrinn frían”.

„Þú ert með brákað nef,“ sagði læknirinn sem tók á móti mér á bráðamóttökunni. Íturvaxin hjúkrunarkonan þvoði blóðið framan úr mér og brosti til mín.

„Þetta grær fljótt,“ sagði hún hughreystandi. Nú stóð ég með höfuðverk og plástrað nef fyrir utan slysavarðstofuna. Síðasti dagur lífs míns ætlaði líka að vera versti dagur lífs míns. Ojæja, þá er ekki hægt að gera meiri vitleysu. En var þetta ekki örugglega síðasti dagurinn? Ég tók upp gemsann og sló inn númerið hjá Þórgunni, hún svarað áhyggjufullri röddu.

„Ari, ertu ekki að koma.“

„Það kom svolítið upp á,” sagði ég „en ég er á leiðinni, kveiktu á kerti og reykelsi og dragðu upp spilin.“

Ég horfði á málningu þorna á meðan ég beið eftir nýjum leigubíl og leigubílsstjóra sem fengi núna tækifæri til að klára það sem hinum hafði mistekist, hvort sem það var að drepa mig eða koma mér til Þórgunnar. Málarinn horfði á mig undrandi þar sem hann kláraði að rúlla vegginn við útganginn. Ég hafði sennilega oft litið betur út. Verst með blóðblettina í frakkanum, það yrði vesen að ná þeim úr. Þórgunnur hafði gefið mér frakkann í afmælisgjöf.

Leigubílinn kom loksins, bílstjórinn var færeyskur. Þetta var afskaplega kátur kall, hann var síhlæjandi og endaði allar setningar á “Ah haha ha ha!” Ég þreifaði eftir veskinu. Það var horfið. Bílstjórinn hló ekki lengur. Augu hans hvíldu á mér í speglinum, á meðan hann teygði sig í hanskahólfið og dró fram hníf. Ég stífnaði upp, það blikaði á hnífsblaðið sem var otað að mér og bílstjórinn hvæsti á bjagaðri dönsku „Jeg skal hava penge lige nú eller ditt liv.”

“Ja, ja, penge Jeg mistede dem på gulvet” sagði ég og beygði mig niður. Þegar ég taldi að ég væri kominn nógu langt frá hnífsblaðinu reif ég upp hurðina og henti mér út. Helvítið kom á eftir mér með hnífinn á lofti. Ég barðist haltrandi að húsinu og hrópaði í dauðans ofboði á Þórgunni. Sá dyrnar í hillingum, vissi að ég var alls ekki tilbúinn að deyja. Ekki núna, ekki strax. Fann fyrir andardrætti færeyingsins á bakinu og kastaði mér á hurðina og um leið reif Þórgunnur hana upp og ég lá kylliflatur á ganginum. Ég kippti fótunum að mér, sá brjálæðinginn í leifturmynd rétt áður en hurðin skall aftur. Hann barði á dyrnar, hrópandi og ragnandi.

“Hringdu strax í 112,” ég þurfti ekki að biðja hana, hún var þegar komin í það verk. Meðan ég lá þarna eins og slytti eftir hremmningar dagsins, bættist við hávært garnagaul. Ég hafði ekki fengið vott né þurrt í allan dag.

Eftir símtalið spurði ég Þórgunni hvort hún ætti eitthvað ætt handa mér.

„Ég er alveg að drepast…”

„Nei, nei þú mátt ekki drepast strax, ” svaraði hún í geðshræringu. „ Nei, nei drepast úr hungri,” svaraði ég að bragði.

“Hungri?”

“Já. Áttu nokkuð vöfflumix?”

Bílstjórinn var hættur að berja á hurðina og á meðan Þórgunnur gramsaði í eldhússkápunum staulaðist ég á fætur og gægðist út um gluggann. Leigubíllinn ók langt yfir hámarkshraða frá húsinu með blikkandi lögreglubíl á eftir sér.

Ég staulaðist fram í eldhúsdyrnar og sagði: „Ég væri líka alveg til í sultu og rjóma.“ Þá tók ég eftir að eitthvað var ekki eins og það átti að vera.

“Þórgunnur, hvað ertu búin að gera við hárið á þér?”

Hún svaraði ekki, hellti vöfflumixinu í hrærivélarskálina og bætti vökva út í og setti vélina í gang.

„Ari, Það var gott að þú hringdir. Ég lagði spilin í gærkvöldi eftir að ég frétti þetta með okkur og dauðinn kom aftur upp eins og síðast,” hrópaði hún.

„Ha?”

„Dauðinn, þú veist! Það þýðir ekki alltaf að maður deyi, getur verið upphaf að einhverju nýju,” hrópaði hún enn og slökkti á vélinni.

„Núna veistu þú til dæmis að ég er hálfsystir þín,” sagði hún brosandi.

„Nú hvernig getur þú sannað það?” Hún sagði honum að það væri nú lítið mál, pabbi þeirra heitinn hefði verið eins og grár köttur hjá mömmu hennar og montaði sig á því að gefa blóð því hann væri í svo sjaldgæfum blóðflokki, B- eins og hún.

„Reyndar er ekki langt síðan ég komst að því í hvaða blóðflokki ég væri, spáði ekkert í það.” Hún lét móðan mása og bætti við. „Ég gekk á mömmu og spurði hana. Hver væri eiginlega pabbi minn?”

„Hvað með okkur?,” missti hann út úr sér eins og auli og fann hvernig munnvatnið óx í takt við ilmandi vöfflulyktina.

“Það er auðvitað allt þannig búið með okkur,” svaraði Þórgunnur “en þar sem við erum hálfsystkin hljótum við að geta gefið hvort öðru nýra eða eitthvað ef með þarf, svo það er ágætt að halda sambandi.”

Hún rétti mér fyrstu vöffluna. Ég smurði þykku lagi af sultu á hana, beit í hana og sagði með fullan munninn.

„Þú ert alltaf svo praktísk.” Skyndilega fékk ég  ákaft hóstakast og fann hvernig vafflan þrengdi að öndunarveginum og neitaði að trúa að Þórgunnur hafi notað útrunnið vöffludeig, hún hafði alltaf verið svo varkár. Ég var líka með ofnæmi fyrir hnetum, stórhættulegt, já gat verið bráðdrepandi. Ég náði ekki andanum og var kominn í panikk.

“Ég vissi að ég hefði ekki átt að skrópa í fyrstu-hjálpar námskeiðið!” veinaði Þórgunnur upp yfir sig.

Ég hóstaði vöfflumylsnu yfir allt borðið, sultuna og ósnerta vöfflustaflann. Þórgunnur barði mig í bakið með flötum lófa, en mér fannst það bara gera illt verra. Hún skaust að vaskinum og fyllti vatnsglas í einu ofboði. Hún ætlaði víst að reyna að fá mig til að drekka, en þegar hún snéri sér við hrasaði hún á eldhúsmottunni og glasið flaug úr höndunum á henni. Ég fékk ískalda gusuna beint yfir höfuðið, glasið fylgdi svo á eftir. Ég sá skært ljós. Sogaðist nær því, það vakti hjá mér vellíðunartilfinningu. Þá bestu tilfinningu sem ég hafði á ævinni fundið fyrir. Ég sveif og horfði niður á sjálfan mig og systur mína. Hugsaði um B- blóðflokkinn, líffærin og fannst við Þórgunnur ekki getað verið tengdari. En eins og elding þaut ég aftur inn í líkamann , mér leið strax illa og ég fylltist skelfingu . Ég stökk á fætur og ráfaði út úr húsinu og út á götu. Í gegnum loftið skarst ýlfrandi bremsuhljóð og rétt áður en bíllinn skall á mér sá ég bregða fyrir taxamerkinu á þakinu. Ég þeyttist upp í loftið og skall á götuna. Allt varð svart. Síðasti dagur lífs míns var liðinn. Ég fann vöfflulykt, alvöru vöfflulykt.

Skyldu þeir vera með vöfflur þarna hinum meginn?

Síðasti dagur lífs míns – MÁD 2

Þátttakendur: Auður A. Hafsteinsdóttir, Rósa Grímsdóttir, Elísabet Kjerúlf, Svana Bjarnadóttir, Fjalar Sigurðarson, Jón Páll Björnsson, Sigurður Blöndal, Árný Stella Gunnarsdóttir, Sirrý Sig og Hildur Enóla.

Útdráttur: Ástir, eiturlyf, þráhyggja, pólitík og vöfflur.

Þetta var síðasti dagur lífs míns.

Ég átti mér nokkrar síðustu óskir, hugsaði hún. Meðal annars eina sem var alveg sérstök. Hitta fyrstu ástina í lífi mínu. Langar til að sjá hann, heyra hvernig hann talar núna, um hvað, finna lyktina af honum. Skyldi hann enn nota Boss rakspíra? Skyldi hann vera orðinn sköllóttur? Hárið hans var alltaf dálítið þunnt. Una brosti þegar hún lét hugann reika um Ara. Hann hafði verið einstakur maður, einstakur húmoristi og svo uppátækjasamur. Hún hvarf í huganum langt aftur í tímann, stóð úti í vegkanti við hliðina á gömlu Lödunni sinni með sprungið dekk. Tjakkurinn bilaður og enginn felgulykill í bílnum. Það hellirigndi og blautt hár hennar klesstist á andlit hennar og gagnaugu.

Hví, hugsaði hún, hví eru þessir hlutir ekki tiltækir í bílnum, eða í lagi?

Ekki það, að hún væri hæf um að skipta um dekk. Hafði aldrei gert það. Ari hafði alltaf séð um þessa deildina. Hún nýkomin með bílpróf og átti að kunna þetta. Ari sem hafði kennt henni svo margt. Enda reyndari í lífinu og töluvert eldri en hún. Treysti alltaf á þig, elsku Ari minn minn, hafði hún oft sagt. En lífið er hverfullt og þau hættu saman.

Já, þetta var dagurinn sem breytti öllu. Ari var stóra ástin mín, en þar sem ég stóð blaut og köld í vegkantinum bar að stóran Amerískan bíl, sem lagði fyrir aftan rússnesku Löduna mína og út úr bílnum steig hávaxinn og myndarlegur maður, svarthærður með dökka húð. Ég tók strax eftir glettni í brúnum augunum hans, eins og hann væri að vorkenna þessara kjánalegu stelpu á Lödudruslunni.

“Er allt í lagi?” spurði hann.

“Já, það er allt í lagi……bara punkterað á hægri fram…..og svolítið erfitt að stýra þannig og halda bílnum á veginum. Hann Ari minn hefur alltaf!……”

Lengra komst hún ekki því þessi hávaxni og myndarlegi maður með dökku húðina og glettnina í brúnu augunum greip fram í fyrir henni.

“Höfum við ekki hist áður? Ég kannast svo við svipinn á þér.”

“Ég veit það ekki….kann að vera!” sagði hún og faldi feimnislegt andlit sitt með því að reka hökuna ofan í bringuna, þannig að ekki sæist framan í hana. Feimnisleg viðbrögð. Hún rifjaði upp viðbrögð fortíðar. Mundi ekki eftir þessu andliti...en þó var eitthvað sem gróf upp minningar fortíðar. Eitthvað sem…..sem…. gerði þetta augnablik svo töfrandi. Hún leitaði í huga sér langt aftur til fortíðar, þegar hún var barn. Var hann ekki handboltakappi? Hún hafði verið svo mikill handboltaáhugamanneskja. Svei mér þá, hugsaði hún, hann var í landsliðinu, var það ekki?

Fyrir hugskotssjónum sá hún hann framan á Séð & Heyrt, með börnin og fallegu konuna sína. Hann hafði orðið stórtækur í viðskiptalífinu eftir að handboltaferlinum lauk. Hvað hét hann aftur? Skrýtið að hún skildi eiga svona erfitt með að muna það. Nei! Þarna kom það! Hann hét Alexander.

,,Já ég tók einu sinni viðtal við þig í skólablaðið.” sagði hún og roðnaði, ,,ég er svo ómannglögg.” Hann var töluvert eldri en hún. Henni líkaði betur við eldri menn, þeir voru svo þroskaðir. Una hristi sig, og reyndi að losna frá þessum hugsunum sínum.

Læknirinn hafði sagt við hana í gær, mjög varfærnislega að hún ætti tæplega sólahring eftir. Hún leit ekki út eins og manneskja sem stæði við dauðans dyr. Bruddi fullt af verkjalyfjum og róandi, til að slaka á. Það er kominn tími til að framkvæma eitthvað, sagði hún upphátt við sjálfa sig. Hvað með útsýnisflug?

,,Heyrðu Alexander, gætir þú gert mér greiða?”

Hann brosti varfærnislega. ,,Alveg sjálfsagt, hvað sem er.”

,,Varadekkið er sprungið líka þannig að þessi Lada fer ekki neitt í bráð. Gætir þú nokkuð skutlað mér út á flugvöll?”

Ósjáfrátt reikaði hugur hennar aftur til fortíðar. Hún var ekki alveg með réttu ráði enda uppdópuð af öllum þessum lyfjum. Hún skrúfaði lokið á pilluglasið og fékk sér vatnsglas. Já, hún hafði alltaf verið heilluð af flugvélum. Hún kynntist Ara, þegar hún tók nokkra flugtíma í denn, hann var flugkennarinn hennar. Hann var líka maðurinn sem hafði kennt henni að það var hægt að fá risa fullnægingu án þess að fara úr nærbuxunum. Það, auk þess að vera sá eini sem hafði nokkurn tíma haft bæði HANA og líf hennar í lúkunum samtímis var ástæðan fyrir því að hún var komin hingað á þennan stað í lífi sínu. Hún dró andann djúpt og slökkti í jónunni sem hún hafði kveikt sér í. Tíminn var að hlaupa frá henni, hún tók upp símann og sló inn símanúmer, fimm stjötíu þrjúþúsund. Það var svarað hinum megin á línunni.

„ Góðan daginn“. Hún herti upp hugann og spurði „Er Ari við”?

„Enginn Ari hér, en ég held að hann hafi átt íbúðina, reyndar gekk salan í gegnum systur hans Þórgunni.”

Eitthvað hafði símtölunum slegið saman. Kannski hafði hún ekki ýtt á réttu takkana en fékk samt þetta svar.

,,Ha?” hún réði ekki við undrunina. ,,Er Þórgunnur systir hans?”

„Fyrirgefðu, þetta er Flugfélag Íslands. Ætlaðir þú ekki að hringja í Flugfélag Íslands?” spurði karlmannsrödd allt í einu ofur hjálplega á hinum enda línunnar og náði í gegnum lyfjamókið sem lá yfir henni eins bútasaumsteppi djöfulsins. Hafði hún átt þetta samtal áður? Var hún að reyna rifja það upp eða gleyma því? Hún mundi það ekki…

„Ég hérna… ætla …“ Nú rofaði aðeins til. „Já, fyrirgefðu,“ Una var komin aftur í núið og strauk hendinni yfir fölt andlitið og aftur á hnakka.

,,Áttu ekki laust sæti til Vestmannaeyja núna síðdegis? Ég verð að komast þangað í dag og já það er mjög áríðandi,” svaraði hún þvoglumælt og drafandi, það var ekki lengi sem það rofaði til í kollinum á henni, eftir allt sem hún hafði innbyrt.

„ Mér heyrist þú vera drukkin frú mín góð,” var sagt af hinum enda línunnar, „við hleypum ekki drukknum farþegum um borð.”

„Ég er ekki frú, þakka þér pent,” náðu hún að segja áður en sleppti tólinu þannig að það féll í gólfið. Henni var flökurt af öllu pilluátinu. Helvítis kerfiskallar, hugsaði hún, vilja hafa öll ráð í hendi sér. Já bölvaðir karlpungar. Hún hafði í gegnum tíðina þurft að kljást við svo marga slíka punga að stundum fannst henni sem hún væri stödd á hnefaleikaæfingu.

Hún horfði á lífið sitt í lotum og þetta átti að verða síðasta en jafnframt besta lotan hennar. Ekkert mátti klikka. Allt yrði að vera fullkomið. Hún dró andann djúpt, ræskti sig og beygði sig eftir símtólinu á gólfinu. Hún kunni svo sem á svona karla og hún var ákveðin að komast til Vestmannaeyja í dag.

„ Halló er þetta Óskar?”

„Já það er maðurinn.”

„ Heyrðu þetta er Una, ég er með smá ósk til þín Skari minn.”

„Já, sæl og blessuð, gaman að heyra í þér, láttu flakka,” svaraði hann hressilega.

„Ekki vildir þú vera svo góður og lána mér relluna þína?”

Það kom örlítil þögn. „ Tja, ég veit það ekki Una mín. Blöndungurinn var eitthvað að hiksta um daginn. Ég held að við séum búnir að komast fyrir bilunina, en ég vildi helst láta rokkinn ganga nokkra klukkutíma á jörðu niðri áður en ég treysti henni í loftið.”

Allt í einu fannst henni eins og heimurinn væri á fullri ferð allt í kring svo hún greip í eitthvað til að halda sér í, en áttaði sig svo á að hún sat í farþegasætinu á bíl. Bílstjórinn leit á hana með áhyggjusvip og spurði “ertu viss um að þú viljir ekki fara á slysó?”

“Ertu þarna?” heyrðist úr símanum.

“Já, já ég er hérna Skari minn. Og vertu ekki að bulla um eitthvað hikst í vélinni, ég treysti mér til að fljúga hverju sem er, það veistu vel. Manstu þegar við flugum til Egilstaða ’93? Það lá við að þú þyrftir að fara út og ýta.”

Það var skellt á. Já mikið helvíti ætlaði þetta að ganga illa. Una leit á bílstjórann. En var þetta ekki hann Alexander? Jú, og nú fékk hún frábæra hugmynd.

„Alexander minn, það er komin ný áætlun. Við förum ekki út á flugvöll heldur til Þorlákshafnar.”

Hún káfaði ofan í veskið sitt og fann jónustubb.

„Áttu nokkuð eld? Eða kannski smá í nös? Það væri alveg æðislegt.”

Una beygði sig fram og kveikti á útvarpinu. Þursaflokkurinn þandi strengi sína og Egill Ólafsson söng „Pínulítill Karl.“ Hún leit á Alexander, jú hann hafði alltaf verið pínulítill karl, annað enn Ari sem sem var stór og stæðilegur. En Alexander var fríður sínum, hún gæti alveg hugsað sér að fara með honum á hótelherbergi og… hún brosti ísmeygilega. Hann er mitt varadekk ef Ari minn skyldi klikka.

,,Ég á eld ástin mín” sagði hann og rétti henni kveikjara, ,,en það er allt og sumt. En ef þú vilt eitthvað stuð get ég örugglega reddað því.”

Una hallaði sér aftur á bak í bílsætinu og reykti. „Pínulítill karl,“ já, þótt Alexander væri stór og myndarlegur var hann bara pínulítill karl, bölvaður aumingi, þó var hún búin að hugsa málið um Alexander, en kannski betra að sleppa því, þannig hlutir ekki að gera sig í lyfjamóki. Hún var svo sem sjálf enginn engill. Hún opnaði veskið og tók upp glasið með bláu pillunum. Hún skrúfaði lokið af og nokkrar pillur runnu niður í lófa hennar. Fingurnir strukust um þessa litlu bláu djöfla sem rændu hana öllum tilfinningum lífsins. Skyndilega fann hún fyrir reiði, hún varð bálreið, opnaði bílgluggann og grýtti glasinu út.

„Hvað ertu að gera manneskja!?” hrópaði Alexander, “Ertu að henda rusli út úr bílnum mínum?”

„Veistu ekki hvað þetta spillir náttúrunni kona? Alexander snéri sér að mér og öskraði.

,,Þú ert ómöguleg, út úr bílnum með þig, núna á stundinni. Ég vill ekki sjá svona sóða í bílnum mínum.”

Hann snarbremsaði. Una hentist fram á mælaborðið en Alexander spáði ekkert í það, ætlaði að endurheimta dýrmæta pilluglasið. Hann opnaði bílhurðina og rauk út. Unu verkjaði í höfuðið, hún strauk um ennið , leit í spegilinn og sá blóð. Hún fann reiðina magnast. Hún skrönglaðist út úr bílnum og datt kylliflöt um stóran stein. Hún rankaði við sér og sá þá Ara í öllu sínu veldi, umluktan skæru ljósi.

,,Ha, hvar er ég stödd?” Hann svaraði „ Nú ertu komin hinum meginn við líf þitt Una.”

“Hinu meginn?” hún skildi ekki hvað hann er að segja, hinu meginn við hvað? Og af hverju var vöfflulykt í loftinu?

--ll --

Helvíti er ég skökk, hugsaði Una og stökk upp. Hún leit í kringum sig og sá Alexander lengra frá á veginum.

„Já, stóri en litli Alexander, bless lúser.“ Hún snaraði sér inn bílstjóra megin og steig bensínið í botn. „Ég er frjáls, ég er frjáls, eins og fuglinn.”

Framundan var kröpp beygja þar sem Ari stóð baðaður í ljósinu.

„Komdu til mín Una,” kallaði hann.

„Nei,nei, ekki strax.“

Þorlákshöfn var framundan og Herjólfur við bryggju. Haustskólin skein þegar hún gekkk á land í Eyjum. Móðir Ara kom til dyra með skítuga svuntu og hníf í hendi. Alltaf að salta kjöt, hugsar Una. Undrun en síðan reiði færðist yfir andlit gömlu konunnar.

„Ari, nei hann dó fyrir 20 árum, það ættir þú manna best að vita.”

Una fann ekki fyrir þegar hnífurinn stakkst inn í kviðarholið. Hún sá blóðið spýtast út og rétt áður en hún missti meðvitund fann hún fyrir létti.

„Loksins, loksins.“

Hún vaknaði í svitabaði. Guð minn góður hvað var mig eiginlega að dreyma og hvar er ég stödd? Hún fann fiskilykt. Hún leit í kringum sig. Hún var stödd í lítilli káetu, kannski trillu? Hún stóð upp og leit út um kýraugað. Fjandinn hafi það, þarna var Faxasker að líða framhjá, hún var komin til Eyja!

Víman var farin að dvína og verkir gerðu vart við sig hjá Unu. Hún skimaði eftir töskunni sinni. Þarna lág hún opin á gólfinu og allt dótið komið úr henni, á víð og dreif. Henni var ómótt af rugginu í bátnum í bland við gamla stæka fiskifýlu.

„Góðan dag og velkomin aftur til jarðar,” heyrði hún djúpa karlmannsrödd ávarpa sig hátíðlega. Hún leit við. Í dyragætt káetunnar stóð Sigmundur Davíð, formaður Framsóknarflokksins með skipsstjórahúfu á höfði.

„Það er ég sem stjórna, enda benda nýjustu skoðanakannanir til þess að það sé vilji fólksins.” Sigmundur brosti út að eyrum. „Já, þjóðarskútan verður brátt mín og þá ætlum við Framsóknarmenn að taka á svona kerlingum eins og þér sem bryðja útlenskar pillur eins og brjóstsykur og...”

Una greip fram í fyrir honum.

,,Sigmundur minn þú verður að athuga að ég er mikið veik og þarf þessar töflur.”

Hún leit í kringum sig og horfði á íburðinn. Já hann er svo ríkur, hugsaði hún, líklega er hann á atkvæðaveiðum. Sigmundur varð alvarlegur á svipinn.

„Það er ólíðandi að eyða dýrmætum gjaldeyri í pillurusl og annan óþarfa, nú er málið íslenskt og aftur íslenskt, þú getur bara etið fjallagrös.”

Í þann mund var kallað á Sigmund. Una lagðist á fjórar fætur. Mikið er hann nú frekur hann Sigmundur, hugsaði hún meðan hún leitaði að pilluglasinu. Hún öskraði upp yfir sig þegar hún loksins sjá glitta í það. Hún reif upp lokið og stakk nokkrum upp í sig. Fjallagrös, ekki nema það þó. Henni fannst fjallagrös römm og ógeðsleg en það myndi kannski hjálpa ef að væri fjallagrasabrennavín, skola pillunum niður með því þó það sé erlent rusl eins og Sigmundur sagði. Eða var hún búin að bryðja of mikið af töflum og var með martröð sem myndi skýra af hverju Sigmundur væri að þvælast þarna.

Hún kleip sig í kinnarnar. ,,Ái,” hrópaði hún upp. Hún var þá vakandi. Best að fara uppá dekk í könnunarferð.

Una skjögraði af stað reikul í spori. Er hún kom upp, kom hún auga á Sigmund Davíð og tvo aðra menn. Þeir voru að stumra yfir björgunarbátnum. Sigmundur öskraði á mennina, það á víst að vera í lagi með björgunarbátinn. Hann var orðinn eldrauður í framan.

,,Við getum alveg synt í land,” svaraði annar mannanna.

„Er ekki allt í lagi,” sagði Una og horfði á fálmkenndar hreyfingar manna við björgunarbátinn. Sigmundur Davíð leit upp, en bros hans náði ekki til augnanna.

„Jú, allt í lagi, við erum að fara yfir öryggisbúnað og…en nú sá Una að sjórinn var tekinn að flæða inn fyrir borðstokkinn.

Heilvítis Framsóknartittir, hugsað hún, það var þeim líkt að sökkva skútunni. Sigmundur Davíð snéri óuppblásnum gúmmíbátnum hring eftir hring, eins og hann væri að leita af ventli til að blása í. Una fórnaði höndum og reif björgunarbúnaðinn af Framsóknarmönnunum.

,,Þetta er ekki vindsæng hálvitarnir ykkar” sagði hún og kippti í spottann. Björgunarbáturinn blés upp á örskotsstundu. Sigmundur Davíð horfði á Unu með aðdáunaraugum.

„Skuldar þú nokkuð íbúðarlán,“ sagði hann og setti á sig björgunarvesti. “Ef þú skuldar íbúðarlán þá get ég séð til þess að þau falli niður úr því að þú bjargaðir mér.”

,,Nei, skulda ekki neitt og á ekki neitt nema nokkrar klukkustundir eftir til að lifa.” öskraði Una á Framsóknarmanninn.

Þegar hún gekk í hægðum sínum eftir þilfarinu, missti hún fótanna og datt harkalega. Hún missti meðvitund. Einhver var að stumra yfir henni. Það var Ari. Ég er kominn til að sækja þig Una mín, sagði hann fallega. Hún opnaði augun. Þyrla Landhelgisgæslunnar, TF-Líf, flögraði yfir bátnum og Ari hékk í línu neðan úr þyrlunni eins og engill.

“Ari..? Ari minn?” hvíslaði hún milli vonar og ótta.

“Komdu” sagði hann blítt og tók varlega um höndina hennar. “Það eru vöfflur um borð.”

Þú getur fengið rjóma og súkkulaði á þína vöfflu, elsku Una mín. Ég hef saknað þín svo mikið.

Endir.

Eftirmáli

Næstu verkefni Rithringur.is útgáfunnar er meðal annars jólasmásagnsafn sem á að koma út í október en byrjað verður að safna í það safn í ágúst.  Þriðja bókin í ritröðinni Smásögur mun koma út næsta sumar og vonir standa til að smásagnasafn Rithringur.is verði að árlegum viðburði. Annað hvort þematengdt söfn eins og Smásögur 2013:,,Þetta var síðasti dagur lífs míns,” eða frjálslegt, eins og var með Smásögur 2012 þar sem efnistökin voru alveg frjáls. Það er aldrei að vita hvað framtíðin ber í skauti sér fyrir rithringinn eða Rithringur.is útgáfuna.  Við erum rétt að byrja.

Að lokum vonust við til að sjá þig á hringnum.  Það verður tekið vel á móti þér.

Rithringur.is

Heimasíða Rithringur.is útgáfunnar

Table of Contents

Efnisyfirlit

Höfundayfirlit

Rithringur.is

Um Rithringinn

Kápukeppni 2013

Erindi

Ást Eilífs

Hugarheimur rithöfundarins

Sá guli

Það dýrmætasta sem við eigum

Síðasti dagurinn

Kvöldverðurinn

Skipperinn

Svörtu djöflarnir

Ævistarfið

Það er lausn á þessu líka

Hræðsla

Biðin — svipmynd

Fjólublár álfur

Líf

Síðasti dagur lífs míns

Drekinn

rjúpan...

MÁD-Formáli

Síðasti dagur lífs míns – MÁD 1

Síðasti dagur lífs míns – MÁD 2

Eftirmáli