Jarðarförin

Mark Twain

Jarðarförin eftir Mark Twain

Rafbókavefurinn 2012

978-9935-441-97-3

Ólafur Davíðsson þýddi og ritaði skýringar.

Óli Gneisti Sóleyjarson uppfærði stafsetningu og gerði minniháttar breytingar.

Þýðingin birtist upprunalega í Heimdalli árið 1884, 1. árg. 12. tbl.

Titill á ensku: Buck Fanshaw’s Funeral

Teikningar eru fengnar úr bókinni Roughing It sem gefin var út 1872 af American Publishing Company. Höfunda myndefnis er þar ekki getið.

Enginn réttur áskilinn. Þar sem þessi útgáfa byggir á efni sem er komið úr höfundarétti má hver sem er afrita það og dreifa án skilyrða. Rafbókavefurinn telur það þó ekki óviðeigandi að biðja um að þess sé getið hvaðan textinn er uppruninn.

Það hefur einhver sagt, að hægast væri að gera sér glögga hugmynd um einhverja þjóð með því móti að taka eftir því, hvernig hún færi að jarðsetja náungann, og hverjir væru jarðaðir þar með mestri viðhöfn.

Mér er lífs ómögulegt að segja, hverjir voru jarðaðir með mestri viðhöfn í Nevada[1] meðan fylkið var í mestum blóma, því ég veit ekki almennilega, hvort við höfum haft meira við þá, sem höfðu gert landi og lýð mest gagn, eða þá víðfrægu fanta. Þessir tveir flokkar voru mest metnir hjá okkur. svo mikið er víst, að þegar einhver úr öðrum hvorum þeirra sálaðist, þá sýndu félagar hans honum hér um bil sömu virðingu, ef annars nokkuð kvað að honum. Heimspekingurinn, sem kom upp með þessa makalausu setningu, hefur þess vegna hlotið að vera staddur við tvær greftranir í Virginía City[2] áður en hann hefði getað gert sér glögga hugmynd um borgarbúa.

Það var mikið um dýrðir, þegar Buck Fanshaw var greftraður, enda var hann allramerkilegasti maður. Hann hafði drepið mann[3] eins og við er að búast. Hann gerði það samt ekki af eigingirni, nei, hann var að hjálpa ókunnugum manni, sem margir höfðu ráðist á. Hann hafði líka átt skrautlegt veitingahús, og konan hans var gróflega lagleg; reyndar var hún nú ekki eiginleg kona, og ég er hræddur um, að hann hefði getað skilið við hana, án þess að fá lagaleyfi. Hann hafði verið potturinn og pannan í slökkviliðinu og fengist mikið við pólitík um ævina. Þegar hann dó, var hann mjög harmaður af borgarbúum, en einkum var það þó skríllinn, sem saknaði hans.

Það var haldin rannsókn um dauðdaga Buck Fanshaws. Hann hafði haft taugaveiki og óráð. Það kom upp úr kafinu við rannsóknina, að einu sinni þegar óráð var á honum, hafði hann gleypt heilmikið af arseníki[4]. Þar næst hafði hann skotið sig og meir að segja með kúlu. Svo hafði hann skorið sig á háls og loksins hafði hann fleygt sér út um glugga ofan af fjórðu hæð og hálsbrotið sig. Þegar dómendurnir voru búnir að athuga þetta allt saman, nákvæmlega, komust þeir að þeirri niðurstöðu, að þetta hefði allt saman verið guðs ráðsályktun. Hvernig ætli að færi fyrir heiminum, ef það væru engir dómarar til?

Það var uppi fótur og fit, þegar fór að líða að greftruninni. Allir vagnar í borginni voru leigðir dýrum dómum; það var tjaldað með svörtu í öllum veitingahúsum. Slökkviliðsflöggin voru bara hálfdregin upp (í hálfa stöng)[5] og öllu liðinu var skipað að koma í einkennisfötum. Það átti meira að segja, að vefja svörtum ræmum um dulurnar.

Það er best að skjóta hér inní dálítilli klausu, þó hún komi efninu ekki beinlínis við.

Í Nevada voru menn af öllum þjóðum að leita að silfri. Þetta mannval hafði flutt með sér spaugileg orðatiltæki, hver úr sínu landi, ekki sem allrafínust, því fæstir munu þeir hafa verið af háum stigum. Af því leiddi, að mál þeirra Nevadabúa var fjölbreyttara og mergjaðra en nokkurt samskonar mál hefur nokkurn tíma verið, nema ef vera skyldi í Kalíforníu allra fyrst. Um þessar mundir var alls ekki töluð enska í Nevada; það var talað einskonar hrognamál eða djöflíska, sem hafði myndast smámsaman. Prestarnir áttu meir að segja erfitt með að halda prédikanir öðruvísi en að bregða þessari golfrönsku fyrir sig. Það var daglegt brauð, að þeir segðu: það geturðu hengt þig uppá, þá máttu eiga mig á fæti, eða það var eins og hundi væri boðin heil kaka eða þá eitthvað því um líkt. Það má nærri geta, að aðrir hafi ekki kynokað sér við að láta sér þessi snjallyrði um munn fara, þegar það var krökkt af þeim hjá prestunum, en oftast komu þau þó fyrir, þegar þau komu málinu ekkert við og voru tóm lokleysa í raun og veru.

Þegar Buck Fanshaw var dauður, var kallaður saman fundur, því vestur við Kyrrahaf er aldrei gerður neinn skapaður hlutur, nema hann hafi verið samþykktur á opinberum fundi. Það talaði hver um annan þveran og ræðumennirnir lýstu yfir sorg sinni, hver í kapp við annan. Það var kosinn fjöldi af nefndum, og meðal annars var einn maður valinn í nefnd til að fara til prestsins. Presturinn var allramesti hæglætismaður og virtist vera heldur ístöðulítill. Hann var líka nýskroppinn út úr háskóla austur í landi og alveg ókunnugur lífinu í námunum. Nefndin, Scotty Briggs, fór til hans, og það var besta skemmtun að heyra prestinn segja frá öllu saman seinna meir.

Scotty var stór og sterklegur. Við öll hátíðleg tækifæri var hann í sparifötunum, og svo var í þetta skipti. Hann var með slökkviliðshjálm[6], í blóðrauðri ullarskyrtu með leðurmittisól. Við mittisólina hékk skammbyssa og skrábrjótur[7] Loksins var hann í bússum utanyfir buxunum. Scotty stakk heldur en ekki í stúf við prestinn, því hann var fölur og ekki mikill fyrir manni að sjá eins og áður er sagt. Það verður að geta þess að, þó Scotty væri svona vígamannlegur var hann vænsti maður í raun og veru. Hann var besti vinur vina sinna og fór aldrei í stælur né áflog, ef hann gat komist hjá því með nokkru móti. Það var líka almanna rómur að Scotty hefði aldrei átt í illdeilum við nokkurn mann vegna sjálfs sín, heldur hefði hann alltaf veitt þeim, sem var minni máttar og komist þannig í ýmislegt klandur. Þeir Buck Fanshaw höfðu verið aldavinir í mörg ár og komist oft í hann krappan. Einu sinni höfðu þeir komið að mönnum, sem voru að fljúgast á. Þeir þekktu ekki mennina, en samt fóru þeir óðara úr treyjunum og tóku málstað þeirra, sem máttu sín minna. Seint og síðar meir urðu þeir ofan á og þá sáu þeir hverskyns var. Þeir sem þeir höfðu hjálpað, voru komnir út í buskann og höfðu meir að segja hnuplað treyjunum um leið og þeir fóru.

En það er nú best að víkja aftur að aðalefninu, heimsókn Scottys hjá prestinum. Scotty átti ekki neitt gleðilegt erindi enda skein sorgin út úr honum. Þegar harm var kominn inn til prestsins, settist hann niður rétt hjá honum. Hann setti hjálminn á blað, sem presturinn hafði verið að skrifa á, en tók þó áður út úr honum rauðan snýtuklút. Hann þurrkaði sér með honum í framan og stundi svo þungan. Það var auðséð, að honum var mikið niðri fyrir, enda gat hann ekki komið upp einu einasta orði fyrst.

Það hrundu jafnvel tár ofan kinnarnar á; honum. Samt harkaði hann af sér og sagði með þessari litlu röddu sem hann hafði

„Eruð þér þessi kórdéri, sem ráðið yfir ræðuhjallinum hérna við hliðina?"

„Er ég . . .? Þér verðið að afsaka, en ég er hræddur um að ég hafi ekki skilið yður almennilega."

Scotty varpaði mæðulega öndinni og byrjaði svo aftur:

„Við erum í aura mestu klípu eins og gefur að skilja, og félagar mínir héldu að þér kynnuð kannske að rétta okkur hjálparhönd, ef við færum þess á flot við yður, eða eruð þér ekki höfuðpaurinn við sálmasmiðjuna hérna við hliðina?"

„Ég er hirðir hinnar litlu hjarðar, sem kemur saman í kyrkjunni hér.”

„Hvað þá?"

„Ég er sálusorgari þessara fáu manna, sem eru trúaðir hér í sveitinni og koma saman í guðshúsi því, sem er hér fast við."

Scotty klóraði sér í höfðinu, hugsaði sig um stundarkorn og sagði svo:

„Ég hef ekki roð við yður lagsmaður . . Ég passa[8] . . . stokkið þér og svo skulum við byrja upp á nýjan leik."

„Hvað segið þér maður? Ég skildi ekki almennilega hvað þér áttuð við."

„Ég er hræddur um að þér séuð að lúskra mér, eða kannske það sé ég, sem hef verið að lúskra yður ... Ég get ekki drepið yðar tromp, og þér getið ekki stungið mín tromp. Einn af kunningjum okkar er hrokkinn upp af, og við viljum endilega gera honum einhverja glaðningu áður en hann skilur við okkur fyrir fullt og allt. Svona liggur nú í öllu saman. Ég var sendur út af örkinni, til að snuðra einhvern upp, sem gæti haldið svolítinn pistil yfir honum áður en hann legði upp. Ætli að þér vilduð ekki taka að yður, að skussa hann af stað sona með dálítilli viðhöfn?"

„Ég er hræddur um vinur minn, að mér fari heldur aftur en fram að skilja yður. Ég veit hvorki upp né niður í því, sem þér segið. Getið þér ekki komist solítið ljósara að orði. Fyrst þóttist ég hafa skilið, hvað þér áttuð við, en nú er ég alveg orðinn ruglaður aftur. Haldið, þér það væri ekki betra, ef þér segðuð bara frá öllu eins og það gekk blátt áfram, en slepptuð öllum þessum líkingum og vífilengjum?"

Scotty þagði stundarkorn og hugsaði sig vandlega um. Loksins tók hann þó aftur til máls.

„Ég verð víst að passa."

„Því það?"

„Þér hafið gert mig, bit lasm!" ,

„Ég botna ekki enn þá í því, hvað þér eigið við."

Presturinn hallaði sér aftur á bak í stólinn og var í hvínandi vandræðum. Scotty studdi aftur hönd undir kinn og var í þungum þönkum. Skömmu seinna leit hann samt upp og var þá dálítið upplits djarfari en áður.

„Hananú, nú getið þér víst undirstaðið[9] mig. Lítið þér á, við þurfum einmitt að halda á einhverjum poka; . . . Skiljið þér ekki?"

„Hvað segið þér?"

„Pokapresti."

„Nú þarna kom það, en því sögðuð þér það ekki strax? Ég er prestur."

„Loksins eftir langa mæðu. Þér hafið séð, hvað ég hef á hendinni; haldið þér nú bara áfram. Um leið og Scotty sagði þetta, tók hann í hendina á prestinum svo kompánalega sem hann gat. Þar var handamunur, því presturinn var hvíthendur og handlítill en loppan á Scotty var bæði hörð og sprungin.

„Nú skiljum við hver annan félagi. Nú skulum við taka til óspilltra málanna . . . þér megið ómögulega fetta fingur útí það, þó ég sé nokkuð langorður, því við erum allir saman í standandi vandræðum. . . . Einn af félögum okkar er nefnilega skroppinn út úr heiminum."

„Hvort hefur harm skroppið?"

„Út úr heiminum. hann hefur lognast út af."

„Lognast út af?"

„Já hann er genginn fyrir ætternisstapa."

„Nú, svo að skilja. Hann er kominn á þann stað, sem enginn á afturkvæmt frá?"

„Nei það er víst ekki svo auðvelt; — hann er nefnilega dauður."

„Nú skil ég yður."

„Það er gott og blessað. Ég var orðinn hræddur um að þér munduð ganga af göflunum aftur. Já hann er steindauður og stirðnaður í þetta skipti."

„Þetta skipti? Hefur hann dáið áður?"

„Dáið áður? . . . Nei, verið þér í eilífri . . . Haldið þér kannske að hann hafi verið eins lífseigur og köttur. En þér getið bölvað yður upp á það, að nú er ekki minnsta lífstóra í honum, grey-skinns-garminum þeim arna. Ég vildi að hann, hefði aldrei dáið því það er ómögulegt að kjósa á betri náunga, en Buck Fanshaw var. Ég þekkti hann eins og fingurna á mér og þegar ég þekki einhvern útí æsar, þá þykir mér allt af vænt um hann; — það getið þér drepið yður uppá. — Hann var allra mesti klakaklár og grjótpáll, enda getur enginn sagt það með sanni, að Buck Fanshaw hafi brugðist vinum sínum. En nú er allt þetta búið að vera. Nú er hann liðinn undir lok. Nú eruð þér búnir að klófesta hann."

„Klófesta hann."

„Það vænti ég; — dauðinn meina ég. Nú verðum við að segja skilið við hann. Ja því segi ég það. Þér hefðuð bara átt að sjá hann einhvern tíma, þegar gállinn var á honum ... Það var makalaust . . . það þurfti ekki annað til, en einhver hrækti framan í hann, þá fór hann undir eins úr treyjunni og hamaðist, ef hann hafði annars pláss til þess. Þá var hreinasta yndi að horfa á hann. Hann var sá versti húðarselur, sem nokkurn tíma hefur stigið fötum á guðs græna jörð. Sá var nú til í það, lagsmaður. Já í meira laga."

„Í hvað?"

Í slarkið, það voru hans ær og kýr að slást uppá hvern sem vera skyldi og fljúgast á. Þér verðið að fyrirgefa lagsmaður, þó ég tali nokkuð mergjað sona við og við, en þér getið náttúrlega skilið, að það er enginn hægðarleikur fyrir mig að halda mér í skefjum sona lengi og tala eins og fínt, og dannað fólk. Jæja, nú er hann búinn að kveðja kóng og prest og hann skríður ekki saman aftur að öllum líkindum. Það væri því fjarskalega fallega gert af yður, ef þér vilduð hjálpa okkur til að hola honum niður."

„Halda ræðu yfir honum ... annast jarðarförina."

„Jarðarför! . .. Það er ágætt .. . Til þess eru hrútarnir einmitt skornir. Hann var allt af ósínkur sjálfur, svo þér getið hengt yður upp á, að jarðarförin á að verða eins stórmannleg og föng eru á. Það á að smella helvíta miklum silfurhlemm á kistulokið. Vagninn á að vera altjaldaður svörtu, og svo á svertingi í hvítri skyrtu með stromphatt á hausnum að setja alltsaman á fartina. Er það kannske ekki fínt. Og þér skuluð ekki vera hræddir urn yður. Það skal svei mér verða séð fyrir því. Þér skuluð fá vagn og ef yður vanhagar um eitthvað, þá skuluð þér bara reka upp öskur og sjá svo hvort allt kemst ekki í lag. Það er andskotans ári fínn vagn þarna í Nr. 1. Þér getið haft alla yðar hentisemi í honum, svo þér getið vel verið dálítið upp með yður . . . Skussið þér bara Buck í jörðina með eins mikilli viðhöfn og þér getið, því það segir hver kjaftur, sem þekkti hann, að hann hafi verið besti drengur í öllum námunum. Það er alveg ómögulegt að þér takið of djúpt í árinni. Honum var ómögulegt að vita það, að nokkuð gengi á afturfótunum, enda hefur hann unnið meira að því að koma á kyrrð og spekt í bænum, en nokkur annar. Ég hef séð harm með mínum eigin augum lúberja 4 Mexíkóbúa á 11 mínútum. Ef átti að kippa einhverju í liðinn, þá fór hann ekki að leita að einhverjum, sem vildi gera það, nei hann lagði strax hönd í bagga með. Hann var ekki kaþólskur. Nei ekki agnar ögn. Honum var beinlínis illa við þá. Þegar einhver bar honum það á brýn, var hann vanur að segja: „það er ekki um það að tala." En þó var hann allt af samur og jafn, þegar einhverjum var gert rangt til. Því var það, þegar einhverjir fantar lögðu undir sig beinasafnið, ég á við kyrkjugarðinn, sem þeir kaþólsku áttu og ætluðu að fara að byggja þar hús, þá réðst hann á þá og lumbraði svo rækilega á þeim að þeir lögðu niður skottið. Ég sá það með mínum eigin augum, lagsmaður góður."

„Það var fallega gert, eða að minnsta kosti var hugsunin, sem lá til grundvallar fyrir athæfi hans mjög virðingarverð, þó verkið sjálft væri, ef til vill ekki sem allra réttast, ef það væri dæmt strangt. En meðal annarra orða, hafði Fanshaw sálugi nokkra vissa trú? Ég meina: Var hann innilega sannfærður um, að það væri til nokkur æðri vera?"

Scotty varð fyrst orðfall. svo sagði hann: „Nú held ég að þér séuð búnir að reka mig á stampinn aftur. Viljið þér ekki gera svo vel að taka það upp aftur, sem þér sögðuð og hafa það svo lítið hægara?"

„Ég á bara við, hvort hann hafi nokkurn tíma sagt sig í lög við nokkurt félag, sem var byggt á trú á æðri veru og sem kappkostaði að breyta eftir siðferðislögmálinu."

„Nú gerðuð þér mig stóraslemm. Eigum

við ekki að slá í annað spil."

„Hvað sögðuð þér?"

„Nei þér eruð ekki mitt meðfæri, það liggur við ég súnki niður í hvert skipti, sem þér gefið mér á hann. Gefið þér aftur, og svo skulum við freista hamingjunnar enn þá einu-sinni."

„Hvernig þá? . . . Freista hamingjunnar?"

„Já! . . . Byrja aftur!"

„Var hann góður maður og . . .?"

„Bíðið þér nú við. Komið þér ekki með meira, fyrr en ég er búinn að leysa úr þessu. Þér spyrjið hvort hann hafi verið góður maður. Það er ekki nærri því nóg að segja það, því hann var sá besti maður sem mögulegt er að hugsa sér. Ég er viss um, að þér hefðuð elskað hann út af lífinu, hefðuð þér bara þekkt hann. Hann gat lamið hvern einasta mann í allri Ameríku, sem ekki var stærri en hann sjálfur, sundur og saman . . . Það var hann, sem bældi niður uppþotið við seinustu kosningar og það meira að segja áður en nokkur alvara var orðin úr því. Allir sögðu líka, að það hefði enginn lifandi maður getað, nema hann einn. Hann æddi inn með lásabrjót í annarri hendinni, og viti menn, áður en þrjár mínútur voru liðnar, var búið að bera burtu 14 manns á gluggahlerum. Hann kom öllu saman í gott lag, áður en nokkur gat fengið ráðrúm til að taka á móti honum. Hann var friðsemdarmaður og vildi alltaf að allt væri í kyrrð og spekt. Það er seinfyllt, það skarð sem varð hér í borginni við dauða hans. Ég held það yrði gerður ágætur rómur að því, ef þér gætuð smokkað einhverju af þessu dóti inní ræðuna . . . Einu sinn tóku Írar upp á því, að fleygja grjóti inn um gluggana á sunnudagaskólanum hjá mactodistum, bara að gamni sínu. Buck Fanshaw lokaði knæpunni undir eins og hann varð var við þetta. Hann stakk á sig nokkrum marghleypum og fór til skólans . . . Írlendingar hafa ekkert að gera hér, sagði hann, og þeir urðu strax að sméri. Hann var færasti maður í Nevada. Hann var fljótari á fæti og hnefaharðari en nokkur lifandi maður í 17 fylkjum, og þó víðar væri leitað. Hann var líka snillingur að stökkva og þoldi viskí allra manna best. Getið þér þess, í ræðunni, því lagsmönnum mínum mun koma það vel, svo getið þér líka bætt því við, að hann hafi aldrei sparkað móður sína."

„Sparkað móður sína?"

„Já. Það getum við allir borið um."

„Nú, en því átti hann að sparka hana?"

„Það er einmitt það sem ég sagði, en það er svoddan mýgrúi af fólki, sem gerir það."

„Það gerir enginn almennilegur maður."

„Það gera nú margir samt."

„Eftir mínu áliti ætti sá, sem beitti ofbeldi við móður sína . . ."

„Lægið þér seglin lagsi. Þér eruð eins og þér komið út úr holtum. Ég meinti bara að hann hefði aldrei brugðist móður sinni. Nei, það gerði hann aldrei . . . Hann gaf henni hús og jörð og sand af peningum, og svo hjúkraði hann henni og hlynnti að henni alla tíð og tíma. Þegar hún fékk bóluna fór hann á fætur um miðjar nætur — brenni mig þá . . . — og vakti yfir henni. Þér verðið að hafa mig afsakaðan, en orðskömmin skaust út úr mér alveg óvart. Ég ætlaði alls ekki að styggja yður. Ég held að þér séuð vænn maður, allra vænsti maður . . . Mér líst vel á yður og ég skal lumbra á hverjum þeim, sem ekki er á sama máli. Ég skal þjarma að honum þangað til honum verður ómögulegt að þekkja sig frá líki síðan í fyrra . . . Það getið þér hengt yður upp a."

Þegar hér var komið sögunni, tók Scotty aftur í hendina á prestinum mjög kompánalega og fór svo.

Jarðarförin var svo glæsileg sem framast varð á kosið. Það hafði aldrei sést önnur eins dýrð í Virginia City. Vagninn var tjaldaður svörtu; söngflokkurinn glamraði sem mest hann mátti; búðunum var lokað; flöggin blöktu í hálfa stöng; félagarnir í ýmsum leynifélögum fylgdu líkinu í heilum lestum og voru með öll möguleg og ómöguleg einkenni;, brunaliðið kom eins og það var, og dalurnar voru vafðar svörtum ræmum. Vagnarnir komu hópum saman kúfaðir af embættismönnum og embættislausum. Menn flykktust saman til að horfa á allt þetta skraut, svo að allt var fullt af fólki hvar sem á var litið; götustéttirnar, þökin og gluggarnir allt var krökkt. Og meir að segja í mörg herrans ár eftir þetta, var skrautið við öll hátíðleg tækifæri í Virginia City miðað við ósköpin, sem gengu á, þegar Buck Fanshaw var jarðsettur.

Scotty Briggs var potturinn og pannan við þessa jarðarför, enda var hann nokkurs konar siðstjóri. Þegar ræðan var búin og búið var að biðjast fyrir yfir gröfinni, sagði Scotty í hálfum hljóðum: Amen. Það er ekki um það að tala. Það var auðheyrt, að hann var hryggur í huga, þegar hann sagði þetta.

Seinni hlutinn af þessari setningu virtist hreint ekki standa í neinu sambandi við athöfn þá, sem var nýafstaðin, svo það liggur nærri að halda að Scotty hafi sagt það í því skyni að minnast vinar síns alveg sérstaklega, því það var máltæki hans eins og áður er getið um.

Seinna meir var mikið talað um Scotty, því hann var sá einasti af silfurnemurum í Virginia City, sem varð eiginlega kristinn. Það mátti líka ganga að því vísu, því sá, sem allt af er búinn og boðinn til að taka málstað þeirra, sem mega sín minna, er langt frá því að vera lakasta efni í kristinn mann. Þó hann yrði kristinn, var hann eins kompánalegur og hugrakkur eftir sem áður. Kompánaskapurinn kom bara fram á dálítið kurteisari hátt, og hann beitti hugrekki sínu á fleiri vegu en áður.

Það var alls ekki að furða, þó sunnudaga-skóli hans fengi meiri vöxt og viðgang en margra annarra. Krakkanórarnar skildu, hvað hann sagði, útí æsar. Mánuði áður en hann dó veittist mér sú ánægja að heyra hann segja lærisveinum sínum söguna um Jósep og bræður hans og það utan að, meir að segja. Lesandinn getur víst sjálfur gert sér hugmynd um, hvernig þessi sögusögn fór fram. Það datt hvorki af honum né draup, en þó úði og grúði öll sagan af stóryrðum og spaugilegum orðskrípum. Krakkarnir hlýddu á með allra mesta athygli, og var auðséð, að þau höfðu ekki hugmynd um, heldur en bann sjálfur, að hinu hreina málfæri á heilagri ritningu væri oft misboðið.

[1] Fylki sunnan og vestan til í Norðnr-Ameríku

[2] Helsta námuborgin í Nevada.

[3] Meðan sköpin gengu á með málmnámið í Ameríku þótti enginn maður með mönnum, sem hafði ekki stútað að minsta kosti einum manni. Það kom varla sá dagur fyrir að ekki kæmi fyrir morð i hverri sveit.

[4] rammasta eitur.

[5] sorgarmerki.

[6] Slökkviliðið í útlöndum gengur með stóreflishjálma bæði til einkennis og til að hlífa sér við neistaflugi við húsbruna.

[7] Nokkurs konar fleygur sem slökkvilið hefur til að brjóta með læsingar, þegar á þarf að halda við eldsvoða.

[8] Þegar þessi saga fór fram, var það daglegt brauð að málmnemarnir töpuðu því í spilum á kvöldin sem þeir grófu upp úr jörðunni á daginn. Það er því ekki að furða þó orðatiltækjum úr spilum rigndi niður þegar þeir voru að tala sín á milli.

[9] Í frumritinu stendur savvy. Það er afbakað spánskt orð og þýðir að skilja.

Table of Contents

Jarðarförin